Eth ic^E Cap. X X V r. 



99 



An omDe 

 mendaciri 

 iUicicum.' 



>n poeis 

 iint vcri- 

 dici? 



Veritatis 



oratio 



fiaiflcx. 



fouus, pro milite cum non fit, vcl vcatur falfo iiominc dolo 

 inalo. Brcuiter , faifum committifur , quotics veritas dolo 

 occultatur Gcneralis porna fiHi clt dcportatio . 



V I. Ornne tnendadftm eji illidtum. 



NAm quod vulgo mendacium diftinguunt in pclnicio- 

 funi , officiofum , & iocofum : lioc potius pl.iufibilc A: 

 fpcciofumcft ,c]uam foliJum : quiaomnc mcndacium luo 

 Kcncre malum cft. Iiitcriui diftiiigucnJumcft intcr lo mcn- 

 tiri &prudcntcr didimularc vcritatis partcm. Etcnim didi- 

 jiiulatio crt rcs mcdia, ideoquc nunchoncft» , nuncinhonc- 

 fta:& honefta quidcm tcfpicit circumftautias , hoc verfu 

 comprchcnfas: 



C»ufa, locus, tempttt, ferfonatf, , qu«U^,qu/intiim. 

 Dcindc , intctdum cum gloria Dei & falus Eccleftx atque 

 Reip. fic cxi''ir,non tencmur omne, fcii totum verum dicere, 

 (i maximc tcncamur partem vcri diccie Excmplo fint obfte- 

 riiccs illi Exodi i . & Athanafius , qui cum nauicula fugerct 

 Atrianotum tyrannidcm , & Arriani ipfum fecuti , & tantiim 

 non affccuti cflcnt, faiftum cft diuinitus, vt cymb.i fc obuer- 

 teret,hoftibufque infcqucntibus obuiafietet. Tum hoftcs ex 

 Athanafioquarrunt , nunquid vidillent Athanafium hic pia:- 

 terucftum? Athanafius rcfpondet.Modo huc ibat Hic Atha- 

 nafius vcrum dixit , quod fcil huc abierit, fcd non dixit omne 

 vcrum,quc)d huc quoque rediciit. Teneantuiitaquc hicdux 

 illat re^ulx;Aliudtftmcntiri, aliud veritatcm prudenterte- 

 gcrc Item:Chaiitascftofficiofa,& ingeniofciideoque partcm 

 vcri dicit, quando non eft ncccffe omne vcrum diccrc. 



VII. Ouidampcetit etiam fitnt veridid. 



POeta:dicuntur,vellatc, vel ftri(Se.Late,qui metrice fcri- 

 bunt; ftriftc,qui fingunt,& hi opponuntut hilloiicis, lUi 

 vcra,bi fiifla fcribunt. Hinc patet incptos eflcjqiti Hcmcrum 

 & Virgilium, non hiftorias, fed fabulas fcripfilfe , hoc aigii- 

 mcnto probant,qu6d pocts fucrint. D;inde , poet.i: , qui fin- 

 guntprofcrunt figmenta,vel incongrua,& hi nientiunturi vci 

 congrua,8f hinon mentiuntur,quia nimirum,vel Phyfice.vel 

 Ethice, vel Politicc illa funt explicanda & applicanda , idco- 

 que|in illis non fpe<fVandum eft ti f.-nt, fcd JVanxa, & ea qui- 

 dcm coUigcnda cfi ?x Morali fcu iTnftuSjx , vt vocant. 



VIII. feritat^ oratto ejl fimplex. 



HOc eft , abfque fuco & fophifticatione. Vidctis fupra '» 

 metnpiyf.tit.verit.yhi etiam oftenditur,quomodo.<<A,^«« 

 fic 3ra*/it^(iTO3,ideft, inuifta. Et rcdlc Plato:Veritas,inquit, 

 hominibus ad omnia bonadux eft , eaque duce ,nunquam 

 malorumducemus chorum. Econtrario mendacium eft fu- 

 catum, ac proinde ipfius oratio fibi non conftat, fcd cft diffi- 

 milis. Hinc tamen non fcquicur , tropum efle mendacium: 

 quia non cft difciepantia rci, cordis,& oris : fed eft artificio- 

 la pcrmutatio notionum Logicorum , comparata ad docen- 

 dumEmphatice, deleiflandum ,& mouendum. Sic qui dicit: 

 Chtlftus c!l ianua,vcrum dicit , (cA modificate. Nec promif- 

 fiones & coraminationes condicionales , in quibus conditio 

 tcticecur, cfle mendacia.' nam conditio fubincelligitur. cgr. 

 Dcul ait /c». %. Poft quadraginta dies Niniue peribic : vbi 



Sxc coadicio fubaudienda, nifi aliud quid inceruenerit, puca 

 lorum refipifcencia. Hincvcfucus ingratus eft in facie mu- 

 lieris : ita mendacium omnibus eft exofum. IdcoAchilles 

 apud Homerum non fecus ac mortem fe odifle dicit cum,qui 

 aliuJ iu ore,aliud in peftorc habec. Epaminondas etiam adeo 

 dctellabiledixit mcndacium,vt ne pcr iocum quidem illud 

 dici volueric. Atque hinceft , quod mcndacium non confe- 

 nelcat. Nam quianil nifi fucus cft.fic vc nequemcndax , ne- 

 que mendacium ad fcneftucem peiueniat, id eft,diu fubfiftac. 

 Hoc cum omnes m.endaccs , tum in primis obcreftacores & 

 calumniatorcs obferuare dcbec;quorum obtrcdationes ne- 

 «luc aliis narrare, ncque audicndo fufciperc conucnit,vt pru- 

 denter monct Thucydidcs. Adulatoribus quoque & parafi- 

 tis , quos Crater appellat ijvyti^cuiAi-r.<pa.yii; , quod omnium 

 diiflis intcr epulas annuant, idem quoque diligenternotan- 

 dum. Tametfi enimad tempu^ ipforum mcndacia nonani- 

 maducrciintur : tandem tamcn produntur , magno ipforum 

 malo. Ncque vero refert , quod vcticas odium paric , vc eft 

 apud Comicum Kam vc olores & aquiloc diflidcnt : ita prae- 

 conibus vcritacis non conucnic cum pocencibus huius mun- 

 ui. Sicutautcm olores fuaui fuo cantu & niuco colotepla- 

 ccnt , aquilx in odio funt , quia femper viuunt inarmis : ita 

 vcritatis ftudiofi bonis placcnt , potcntes huius feculi for- 

 dcnc. Eftenim, vtrcfte Auguft. pronunciauic , vcricas dulcis 

 & amata. Dulcis quidem vitis bonis & ingcnuis : amara au- 

 tem iis , qui formam honcftatis habcnccs , luccm ipfius fcrrc 

 non pofFunt. Olorum, aic Piinius , fimilicudinem oiiocrocali 



habcnt:ucc diftatc exiftimarentiU omnino, nifi faucibus ipfis 

 inclfct altcrius vtcrl gcnus. Huc omnia animal incxplcbilc 

 congerit, miravt iit capacitas.MoxpcrfcClarapiiia fcnfim ia 

 ot tcddici.in veram aluuui tuminaiuis modo rcfcrt. Tules in 

 niundo func ouocrocali , qui limilcs vidcntur oloribus quau- 

 tum ad cxtcrnam fpcciem , fcd ingluuic faxloium vitiorum 

 lunt tutgidi : acptoin xgrtifcrunt hypocrifiii fuam fole vcti- 

 tatis dctcgi. Hinc Verncltatit cultu» (y vultiu ejijimdex , non 

 meretrictHi. Ideo nuda plngitur. 



HincEuripidcs: 



Simplex oratto veritatu ejfe fueuit , 



Nec diilis eget amhigiiu interfretum. 



Siquidem ipfaperfe congrnit; at fermo iniqutts 



Morbidus perft, mndicamentis iudiget exquifiiis. 

 Sufpefta igitur efle dcbet oratio , quae multis limitationi-- 

 bus, diftinftionibus, & cxplicationibus indigct. 



I X. Feritas eji cafta -virgo , cuiw anima efl conftantia, 



vultui candor , vesliifimpliutas. 



COnftantia in diftis eft cof veritatis. Sicutcnim coreft 

 primum viuens & vltimummoriens in animaii fic con- 

 ftantia eft veritatis vita& anima. Pcrhancenim iufta&ne- 

 ccflariaconftanter, id ert,eodcmmodo &perpetu6 dicinius. 

 Cum hac pugnat leuitas Eceboli & aulicorum . itcmque pei« 

 tinacia, de qua Sophocles ait: 



£< ■n-.OfttC^ei; «77;^ "riw aijuotiu» 



EiiajTi, a ti^Q^s onc if%>; ^gjvtif. 



^iiodji putat prodejfe perrinaci^my 



Vahfnlleris , nec rem prole ccnfiderns. 

 Vcritas itaque non pendet ab opinionibus.Alias mifcrrima 

 eftec. Nam ica eft vc canic Scaliger : 



§lui pendet ah errore ^ opmione vulgi. 



Vcadet msgit, atque arhore quipendet ah alta. 

 Candor eft vulcus vericacis fpccicfiflimus.Hic facit,vt ve- 

 re & apcttc noftram voluncacem fignificemus ; & piopcer 

 probabilcm tationem alienas voluntaces approbemus : am- 

 biguc deniquc difta in meliorem parccm inccrpretcmur. Hic 

 oporccc^utcum illudEpiiftcti fcmper mcminiire : omne di- 

 ftum taftumve duas habctanfas, vnam dexcram , alcerara 

 finirtram. Vir bonus nou finiftram , fed dextram accipit. Vc- 

 rum nunc temporis licct vfurparcillud Ouidij : 



Candor it) hoc mo resinteimoriUA pene. 

 Simplicicas denique eft veftis vericacis; perqUamfit,vt 

 fine inuolucris & ambagibus vcra , refta , & vtilia profera- 

 mus perfpicuc. Nam icS-^o» ow^fff ««' , & in artibus,&in 

 nioribus. Itcm , Sspov n m(pi{ , i tj fiii ra(pW. Et rede 

 Euripides , 'A^c^us i fiv^(^ v «Pi)j^i«f e^o. Cum hac pu- 

 gnac A-aiAciTff , duplicitas , vt Rhefus apud Euripidcm io- 

 quitur : 



i>i?~u Xiy^i T a,\«)7Ef , K ^'ni\,x{ ^tpox «*Vf , 



Jmo veritatem , (y non fum duplcx vir. 

 Huiufmodi homincs Scriptura dicit habere cot & cor , St 

 aliis vocantur ei4/u;vi, hicordes , & Viy\u-P,ti , billngue . Atque 

 ha:c eft fpeciofa illa virgo , de quaPIato dicit tifnDt.u yerita- 

 tem otnnium bonorumcaufam effc. 



X. Veradtati opponitur ftndittm mentiendi feu menda- 

 cUtm , idcjue duple.v '■, ^uod extollendo men>itur , c^ di- 

 citur iaRantia , c^ ejuodminuendo mentitur , didtnr- 

 ^ue deira£}io. 



VTriufque fa:tus eft calumnia , qusE nocct tribus perfo- 

 nis eadem opera , dicenti , audienci , & delato, Duo 

 vero funt remedia aduerfus calumniam. i. Studere con- 

 fcicntix , hoc eft , vicarc iuftam rcprchenfioncm. Intcrim 

 non eft taccndum vbi non oportet : cilm ncmpe fama noftra 

 periclitatur : crudelis cnim cft , qui famam negligit 

 fuam. 1. Eucnrum expcftarc a Domino , & cogitatc 

 Chriftum eriam fuifl"e cxpofitum telis calumniatorum. 



X L Caltimnia efl Chims,ra , cmm architeBi & paren- 

 tes funt mendacium & inuidia , curiofitas nutrix : cor 

 habet a§fidii : dentes funt ptgitts. : otuli lyncu. 



HJ£c plenius intclliguntur ex tabella ifta , quam ex ele* 

 gantifllma oratione Lipfij de calumnia confecimuSj 

 hunc in modum : 



Veritatit 

 piciuia. 



Veritatls 

 oppoliiat 



Simula» 

 chrii ca« 

 lumniz. 



I 4 



la 



