lOZ 



Encyclopa^di^ Lib. XXI. 



Demetrius folebat diceic, eodcm loco fibicfTc voceiimpcn- 

 torum. quo vauie icdaitos cicpitus. Qi"'' '•'"'"V ">^"it,mea 

 rcfcrt, fuifum ifti, an dcoifum foncnt? Quantadcmcntia clt, 

 reron ne infamcrisab mfam.bus ? QuiU llultms clthomine 

 vcrba metucntc=s>«.f;i.9i- Antifthcncs rogatus , Quid ilii b- 

 cicndum elfct, qui malcdiflis incclfitur J Tolcramium magis, 

 inciuit , cjuam fi lap.dibus pctatur. i«^'-'- Anlbdes a quodam 

 malediftis laceifuus dixic , 2^'»^ t^ ^««17«™, ^^bfintem ermm 

 •Vtrberei. Laerr. AntiUhencs dicebat , /3a(nA(;(5V , .OK^iJf ;tc;bvto 

 ^Kd: ur.it,>,regim?i eft,»>de audtre^aim benefeceru. Ariftotelcs 

 cum iudiciorum metu Athenis piofugifTct , iiiterroganti cui- 

 dam.qualis eflct Athcnicnfium cmitas, rclpondit, IJukhcrii- 

 wa : fcd in ci pyrns fuper pyrum , & ficus fupcr iicum coiife- 

 nefcit. Quo diilcrio notauit Athenicnfium fycophantas, vi- 

 risbonispeinii.iolifiimos./EA fvar.hiflor.ft d a G.Sycophan- 

 ta; h-oc falfump obrum : Samij mores : Albo rcti alienaca- 

 iitant bona:Argiuacalumnia: Frufkra Hcrc«li:Cratcr litium. 



5 I M I L. Camclus non gaudct potu , nifi prius obturbata 

 aqua concuicatione : ita malignis naturis non placcntdifta 



6 fada aliorum , nifi tuibcnt & confpurccntca faij glollis. 

 Dciitcs calujrniiatoium Innttela & fagittas , & linguacorum 

 gladius acutus:Calumnia cl\ Acc , dca illa apud Homerum,a 

 »]ua in populos dcriuat.i: omncs noxac-Illam ita defcribic: 



tertiiciofa dea, qtti. 0ir.nci cffendir , 



&Hitcrram>ic» tangii,incedir atitem fcr capi:a •virorum, 



^t^x loitetri ipfnm hfti- — — — 



Calumniatoreftdilcdiifimus &piimogenitusDiaboli filius. 



lllc cnim a calumniando habct nomen , quod D e v m apud 



homines & hosapudD E v M calumnictur.Yt ignisin aquam 



tonicdus continuo rcllinguitur: fic faUum crimcn in caftam 



vitam. Etfi cnim vcrum elt , quod aiebat Alcxandri M. adula- 



tot& copria , Quidvis in quofvis cife confingenduin : Vt 



enim vuliius maxime fanctur , mancbit tamcn cicatri.^ : & vc 



iUcidemaiebat, Calumniarc audafter, femper aliquid haret: . 



etfi,inquam,hoc ita cll apud roalos , apud quos irianet (ufpi- 



eio:apudbonos tamen ahtcr clt. Nam bona; naturx iionlunt 



fufpicaccs.Porro calumni.-vtanquam tiilmenpctit lumnias ar- 



boics.agCTiedituique columnas, idcft.viros macnos, quibus 



ftatns publicus iniiititur. At vir bonus inftar tcopuli detpicit 



flu(2us iftos, & dicic cum Cynico , llli me riden ,e^oninrideor: 



&: cum Catone Romano ijlo Socratc ait: .Vow iiercules aiiimad- 



uerreram: c\aod ille dicebat ,cum quidamipfum inospeicuf- 



filfet,ac poftea dcprccaretur. E x e m p l. Arcades & Mofchi 



in probra funt procliucs.Legc Lapia dclatoribus prxmia funt 



conftituti, vthacrationc homincsnon italibctepeccarent: 



vtpote adclatoiibus acculandi.Nero princeps delatorum li- 



centiam volenscomprimcrc , primiaillaad quartasreuoca- 



uit,Vndc quadruplatores funt di(fli,quod quartam mulfts de- 



latoribus conltitutx parcem accipercnc > cum antea media 



mulda ipfis cedcrct. Domitianus delatores in pretio habuit: 



Vcfpafianus &: TitBS illos cocrcucrunt pcenis , & Pius Anto- 



uinas capitali peEnaafFcciijfi non probarent. HieRogltph. 



i. Bnfilifctft ajnid /Fgyptios facerdotes hictoglyphicum crat 



caliwriBiai.Nam bafilifcus non l.xdit morfu,fed occulco radio. 



Itacalumniatoresfine morfu perniciofi funt. i. Aurti ampti- 



tara,c(i (ymbolum eius,qui dclacoribus pracbec aaics patulas. 



Viciuracalumnii, auchore Apcllc , prout ocsutrit apud Litcia- 



ijnm denonfacilecedendo,potcfic[lc iiiftar nocx hicroglyphi- 



Cx.Ad viium grandibus & pataliS auribus,quales cribuuncur 



Midje,quem dua: muliercuIa:,Ignorantia & Sufpicio,circum- 



ftant.accedit bclja admcidum muiier,CaIuirnia , qus eximie 



eftcomta,ceIcr^tcr incedit.vultu cll minax,pc£lore2ftuat,fi- 



niftra manu tcnet faccm flammiuomam , dextra iuuenem in 



CQslum {ufpicicntem & deos fax iiinocentia: tcltes inuocan- 



tem capillis trahit. Antcit vir pallidus , impurus,valde ocula- 



tus , tabe confeftus , vidclicct Liuor. Comitantur fimul ali- 



tluot mulierculnc &pedi(requa: , Fraus & Infidix ; A tcrgo 



incedit lugubri habicu, pallens & lacera Pocnicencia, quac ic- 



fpicienscum lacrymis& pudore Veriraccm incuecur. Itafci- 



Jicct Apclles fuos lufitcafus. Nos audiamus confilium Pla- 



tonis,qui ait : Opcimum eft mencieniies- ti^ w-i»; ^■fp k^ m 



^M^ ■/r^arletv , fancte-viuendo, ^ recie faciendo , non veio cla- 



nioribus, rcfutare. 



Capvt XXVIL 

 t>e lucunditate fermonk. 



PR^CEPTA. 



p^ VcvNDiTAs fcrmonis efl; , qiix docet 

 imivera proferre appofite : refpidt obieftum, 

 quod profercndum eft ; qiiantitatcm , qua aliquici 

 profercnclum cft ; &qualicatem , fme modum ; quo 

 aHquid proferendum crt:. Dkitur atias Eulalia. 

 £ms cxeellus & defedus cft mokftia inter lo- 



EuIaEa 

 qiiid mo- 

 ligiecus?' 



Cccf^i» 

 verboru 

 qualis ef- 



fe debeai? 



quendum. , peccans in obicfto , quantirate, vel qua- 

 licate iermonis. 



R E G V L .«. 



I. Eulalla moderatur verboriim concepttomm & 

 enunciationem. 



NAm vfus lingua: & fcrmonis decorus confiftit in hts 

 duobus , vt rcde concipiamus verba, & prudenter pro- 

 ftramus, vti CI. Althufius eradite monet lib. i.ciuilis con.- 

 uerlacionis : cuius mechodum iu hoc cap. vc &ini5.ex- 

 ptimam. 



1 1. Conceptio verborum debet refpicere ^uditatem 

 rerum, perfbnnirHm, & wrborum. 



NAm «fiaxg^rif y^ ^xf^ar/afermonis noftri confiftit in 

 his , vt difpiciamus, quid profercndum fit , coram qui- 

 bus,& quibus veibis. Hinc '^icero o,ar.td B ut. a.h:Dchc~ 

 inus conliderarc in omni re , qutd aptum fic & confentarieum. 

 ceinpoii & perfonx,tumquidin didis fadlifque dedeceac. Et 

 lefleSeneca : Quidquid difturuses ,anteqiiam aliis dixeris,. 

 tibi diciro. Nam ad pcenitendum properac qui cito dicic.vcJ 

 iudicac. Didtum cnim indidtura iieri ncquit : non diftum fa- 

 ciledici. Ec cor dicicur fonslingux • ingelledliis liaguxdux 

 & comes : lingua mentis nuntius & imago. 



III. Inrebiii, de ^uibm Jsrmsnem inflittiere debcmm, Quibnj-fe 

 videndum , cjucu dccomm & honejlitm fit p^oferrt, ^^^^^^.^^ 

 grias tdcere. yltt^ue luc Jltnt duo illa tempora , quiH 

 Ijfcrates ittbet ad dicendttm deputare, 



DEcorum eft loqui de rebus cognicis,conuenientibtis,vci- 

 libus , necclfaiiis, & verix. Eft autem maceria ftrmonrs 

 vcl de D E o , vel dc proximo, vel de nobis ipfis. Dc D b o eft; 

 videndum, vt nomcn illius fandl^ vfurpctut. Dc proximo- 

 fl dicendum, confidcrandum eft, an caufa fit bona , vel mala. 

 Iix bona promt^ veritati teftimoniumeft pcvhibcndum. In 

 mala nihil eft dicendum , nifi propria confcicntia , & vocatio 

 vrgcat. Nam fi a magifttatu requiracur vc dicamus , C\ caric.-js 

 exigac vc proximum admoneamus , fi falus publica poftulec 

 vc ad futura mala prxcauenda loquamur , impium fueric ca- 

 cere. TDenobisipfis nihil faciIedicendum,quodadlaudem 

 vel vituperiumpeitiaet. 



I V. Sermo decorta & acceptm efl, qtii habet comites sermoss^ 



fapientiam , veritatem , lenitatem , fidem, '°"^"' * 



J i ' ' 'j * acccpc*.i5. 



^ cwram famiproxtmi. ^uis ; 



SApicns , vel potlus prudens fermo eft , ii'» qua habctur ra- 

 tio circitmftantiarum. Vcrus eft, qui rem, vti cft, profers- 

 Lenis cll humanus , benignus ,& ad auditoris captum atque 

 pium palatum accommodatus. Acque hxc humanicas cer- 

 nitur potiiTimijm in falucacionc & affabilicace. Eides ccrni- 

 tur in conftanciapromiifoiuni. Cura famspsoxiipi eliicet 

 iu ftudio veiicacis. 



V. Ea quatacendafunt , dtiorHm fmt generum. 



AVc enim omnino cacenda func , vci func res txdiefx, 

 alienx , falfx , & inconuanientes : aut ad cempus. Sed 

 hac de re vide cap. feq. 



V I. Cnm iUis perfonis Idtjucndum ejl,^uibm ex officio 



tenerii ; vel cjuibufcum conuerfari neceffitas veL 



vtilitas tua , aut alteritu exigit. 



ALloquium iftud cernitur velinaiTabilitace, vef in' cell*- 

 cione. De afFabilicace , vide fupra. Collacio & commer- 

 cium fermonis cum iis etfe dcbet,quorum conucrfatio te me- 

 liorcm , non deteriorem poceft rcd.dere Qjio.modo conucr- 

 fandum fit cum infidelibus , ftulcis , iraeundis , iis qui audica 

 eliminanc, fubfjima coribus , vcrbofis , rixofis, adulatoribus, 

 irriforibus , fenioribus , htominibus teneris & delicatis &. 

 curiofis, fupradiximus. 



VII, Verba fermonis debent effe elegantia, 

 modejla , & iucunda. 



NOn igitur vtend ura cft verbis iis , qnibas amarus fapor 

 ineft, quaaque imbuta (unt vcncno qtiodamdoloris & 

 contumelix , atque in receffu aculeos Kabent. Nam qui his 

 vtitur, illius confortiumquilibet fugic, ne a fencibusauc cri- 

 bulis pungacur. Non eciam vcendum eft veibis fordidis & 

 Jiumilioribus , quam qux dignitati rei refpoDdeanc ; veluti (i 

 c^uis sraicttm ac familiaiem dixetit congeironem : ncninui^- 



saciSy 



Qiiz fint 

 tacenfk? 



Cdm qui- 

 bus per- 

 {bnis lo- 

 quciiiiiB i 



Verb: 

 fermoni^. 

 qnai.Ia-' 



.y 



1. 



