1 04 I ncyclopa^di;^ Lib. XXI. 



yEfopus inteu-ogams , qiud clfet homiiiibus bonum & ma- 

 lum, linauam ellc aixit. .i^x.delo.jHudt. Bias Amaddi Mgy- 

 rcioium^yranno iubenti.vt f.bi, quodcnctin viaima.quam 

 ad illum milerat, optimum &pcinmum, Imguam rclcdam 

 i-cmilit. Demadeslolebat Atlienicnl"cs tibus ccmpaiare :ex 

 ■quibus li lins^uam detiah.is , rcliquum mutile enc. i>toi.ferm. 

 1. Theotritus Chius ciim vcnirct Bizantium , & veiborum 

 prodisos homines inuenirct : Refle, inquit,dc vobis dicitur, 

 quod m ore omnis vobis rupcllcx d\,&L vnicum domicilium. 

 Stob. Idcm Anaximcnc diauro , ita pr.rfatus ell : Incipit ver- 

 borum flumcn, mentisgutta : fignificans, h.ibeic multum lo- 

 qucutix,lapicntii parum. Steb.jerm. 34, Crates vidcns ado- 

 leUcnuulum fccrcto arabulantcm interrogauit, quid illic lo- 

 lus faccrctrMccum, iuquic , loquor. Cui Crates,Caue,inquic, 

 nccum honiine ma!o loquaris.5f«.f/i;!/?.io.S i M 1 L 1 T. Lin- 

 Euacftcqutis rcgius 5i fra:num ei immiferis , dodrina tua 

 Cjradaiium fcccns i afcendet in eum rex , & quielcet 111 eo Si 

 autc nullo fr.cno domiteris , fcd huc atque illuc infrarnem ia- 

 (ftari pcrniifcris ,diaboli eam vehiculum fecifti. Chryfpfl.ho' 

 tnil.^oin .*.jiir'r/;. Osimpurum eftveluti doaca ; ospurum cft 

 inftarfontis, aquoriui limpiditTimi & plancmcllei cmanant. 

 J</. Lingua eft inftarplcdlti. Hlerim. Lingua malaeft vclutr 

 nouacula. Vfa,lm. ;i. Scd tcrcium caputlacobi fit hic inftar 

 commentarij. 



STVLTILOQjyiVM,& TVRPILOQVIVM. 



5 E N T E N T. Stultiloquium damnatur, S.om. i. v. ^o.Efh.^. 

 •v.^. Et ftultefacere , & ftultt fabulari , vtrumque in ajtatc 

 haud bonuin cft. P/»j«/.Tr;'«,Ineptum cft,fermoneni tanquam 

 onus quoddam deponere.P/«r..^<?.»ji'.Turpiloquio nos omni- 

 no abftincrcoportet , & iis,qui illo vtuntui', os obftruere,& 

 arpedufcueriore,& vultusauerfione, fubfannatiojvc itcjn,& 

 fxpe etiam afpcriorc otJtionc. Ctem. AU.xanii.li't/.x.cap.k. vbi 

 «i^gc^AoyiflM' dcfiriic 'Sre< tu» Tifi t^Kiui t^^ijv M^^TritKif. Guaz-* 

 ;jj«( dixiuili conuerfatione ,S:it: Maledici funt vaiij.Qmdam 

 funt perfonaci feu laruati ,quilarua mokftis le obducunt, 



6 interim tamcnabomnibuscognofci cupiunt.Quidam funC 

 rhctores.qui fubfpecie & colorc occupationis hmubntfe 

 uollc inalediccrc,& tamcDeo ip(o pungunt ironire.^^l^idara 

 "funt hypocrit^.qui fub fpccicdole>ris iacrymabili voce vtun- 



tur,fedita, vt dc iUis dicere poflis lacrymae crocodili. Qtii- 

 dam funt fcorpioncs, qui primo commendant , & poftcaap- 

 pendunt maculam, &quafi caudatertunt. Quidani luiicmor- 

 daces , qui fcommaca canqua,m aculcos ciaculantnr in alios. 

 Quidam dcnique malcdici funt ignoti,qui pafquillos, pii.T:u- 

 ras aut ("cripturas famofas fpargunt. Dc his vide CoUjJ.^.-v.i. 

 l.Tim.j.v.x.Pf»l.-no.'v.iz.Pf/iL^o.v.io.Rom.i.v. 30. i.Cor. 

 Il.v.io Incob.yv.^.tQ.c./^.verfu 1 1. 



»1 il I I 



C A P V T XXVIII, 

 De Tacitnrnitdte. 

 Pr^cepta. 



fjnr^^ AciTVRNiTAs efl virtus , quse do- 

 ^«Ig^ cet id taccre, quod tacendum eft. 



Eius excefliis eft garrulitas : defedlus filGntium ni- 

 «lium & intempeftiuum. 



nuacis 

 prsmium 

 quod ? 



ludiciaia 

 dilcretio- 

 nis in ca- 

 citurnica- 

 i»C «juod? 



Imagr 

 ftira». 



R E G V L ^. 



I. Tactturnttatu honcjla maxlmum efl pramium. 



TAciturnitas eft vel inhonefta,vel honefta : atquc hic eft 

 i.Modcftia:, cijm filemus ob incerdidum fuperiorum, 

 vel ob aecacem, adeoque rcucrenciam aliorum,de quanocecur 

 illud facecumiln diicis & conucrfationibus feniores finc vo- 

 cales , iuniorum alij (uic fcmiuocales & coufonx, alij mucx. 

 i.Neceiricatisi eum (ilemus arcana,ficexigentc gloriaD e i, 

 &falutercip. j.Prudcntia; ; cum a fermoneabftinemus , vi- 

 tandi peiiculi causa. Vnde facile coUigere Iicet,qua: cacitur- 

 nitasfit inhonefta, videlicctruftica, jion-neceiraria,& i.nipru- 

 dcns. Taciturnitatis honeftas prxmium longe maximum cft, 

 quod hominem vel in primis commendet , nuUiquc noceat. 

 Nam homotaciturnus non eft finiilis ebriofo,qui,vt ait Vii- 

 muilib.\^. c. 11. mortifcras rediturafquc per iugulum cfFun- 

 djt voces:fedinrtar mercatotis vlnavel ponderc vtentispax- 

 cis mcnfiirat fingula verbis. 



1 1. TacitHrnltatis ef} diftrnere inter rumores 

 & verm reUtiones, 



HOmerns daas portas infomniorum finxit,altcrnm ebur- 

 neam, ucmpe dcntium ; altcram corneam , puta oculo- 

 rum ; per eburneani, puta dentes.f.ilfas vmbras cgrcdi dixit, 

 ^uod pleiuiBque vana fint, qux fama pcicipimuur : at per 



corneamvcras cgredi, quodeafolum certa, quacoculiscon- 

 ipicimns. Hinc Plautus in Truculento ait , piurisclic tcilem 

 vnum ocul.itura,quain auritos d-Ccm.Apulcius narrat^Socra- 

 tcm inuertKTc, plutis c^Tc autitum vnum , quara oculatos dc- 

 ccm. Nam cuni adolefccnttm confpexilTct dccoiuni, (edt.i- 

 ccutcm, Loquere , inquit, vt cc videam:nimiruni oubd oculis 

 folum forma conlpiciacur , ex oracionc charaftcr animide- 

 prehcndacur. Verum illa Socratis fentcntia nihil habct com- 

 mune cum illa Plauti : cum Plautus loquatur non dc exami- 

 ncingcnij , fcdde obfcruatione rcrum gertarum:Iuftinianus 

 ■vocat fidem oculatam. Quare cum facilis fitlapfus circa ca 

 quxfolo auditu (Phyfici vccant fcnfum fpoliatum , pcrci- 

 piuntur,taciturnitatis eft , non facilerumorcs fpaigcre,vcl 

 cxciperc. Huiuslocicft illudapud Ptiitarchummvita Niceai 

 Hofpes, inquit, quidam in Pytcumdiaertcns,cum in tonfo- 

 ris tabcrna narraflet, qux in Sicilia accidiifcnt, caque tonfor 

 in vrbe fparfiflet , ruinoreque in vniucrfum populum fparfo 

 tumultus excicatus fuiflct , aurhor rumoris tonfor qua:fituS 

 atquc in carcerem conieftus fuit , co confilio , qcod dc tanijs 

 rebus inccrtos rumores protuleritin vulgus. Idem nuthor in 

 ./i/^AraMi/ni oftendit, quomodorumor fcrpat. Philotasamicsc 

 indicauit, illa amatori cuidam , ille altcri vt fit, denique ia 

 vulgusmanat,virefqueacquirit eundo.Pertinet hucgrapliica 

 fama: defcriptio apud Virgilium 4. Aneid. 



Kxteinplo Liby& magnnf itfnmn per vrbci, 

 lama malum, quo non aliudvehciits vllur» 

 MobHtate vigtt, viref^ acquirit eundo : 

 tarua metu frimo, mox fefe attoUit in auriu , * 



In^rediture^folo, (°r caput internubila condi:. 

 lUitm terraparem irairritaia Deo,;im 

 £xtremam,vt perhibent,Cs.o hnceLtdo.jj forcrem 

 trogenuit,peilbrn celerem, f^ fermctbiii al-ii : 

 Monflriim horrendumjngensycui qutt fiint eorpore plumiy 

 Tot vigiles octili fub:er { mirabiU diciu ) 

 Totitngui, lotidrm ora fonantftot fnbriglt ailiei : ' 



Koiie volat cceli wedio, temq, per vmbram^ 

 Stridens, nec diiLi declinat Inmina fomrio : 

 Lucefedet cufltis, aut fummi c idmirii; tecli, 

 Turribus aut altis, <fy m.ignas territat vrbes : 

 TiimficH pratiiijj tenax, qnam nuncia veri. 

 Porio falius rumor virobono non nocet . Nam proptei ro-" 

 morem ttfi tcftamentum fit mutatum , priores tamen t.ibu- 

 IsE ratac manent. Ita Cicero fcribit , caufam ad Centumviros 

 dclatam , cum fuper militis fili j morte falfus nuncius allatus 

 eff^et, &paterrnraori credens teftamentum mutallcr, tamen 

 filiumomnium fententiis fuperiorcm euafifTc. Lic.iib. 1. d'e 

 crat.V.t Valerius Maximuslib.-y. docet,rumorcm,cui malignt™ 

 tas initium dcderit, credulitas increrrientum,quod nuUi non, 

 eciaminnocenciflimojcontingere potcft, infupcrhabendum 

 cfle • cjuod fraude inimicorum falfa vuIgantium,Yt ^»i»/«/»«» 

 nm lib.j.c.}. att,rumores illi fpargaiitur. * 



III. TacitPtrmtOs omnes quidem homines decet ; tjuontiWi r.icurr- 

 ideo dfios hahemtu aures,& vnicttm osjvt ait Zenei.vt "'"="^"'.* 

 j>lHra amiamas , lo^namur pauca : & tjma Japtentta dcceai? 

 conjiflit in profnnditate fermonu ,no n in eiui iongitHdi- 

 ne j inprifjtii tarnen iuuenes &• viros graues, 



IYuenes ideo ; qura nondum pra:dici funt ocalo cxpcrien- 

 cia:)& dccorus adolefccns indccorc loqucns ex ebuinci 

 vagina educir gladium plumbeum. Eius exemplum pra:no- 

 bile eft Papyrius praccexcacus.Viros graues ideo:quia illis fcr- 

 mo in peftore , non in ore nafci debcc : & qu,ocics illi aliquii 

 proferre volunt, debenc linguam intingcic in mentemj quoii 

 hiftorici prsdicanc de Ariftotele. 



1 V. SilentiHm in rehm fmorahilihm appetendis 

 trahitur ad confenfnm. 



Hlnc illud : Qui tacet , confcntrre videtar ; addiintquer 

 Silentium eft rcfponfum tacitum & obfcurus intcrprcs 

 fermonum. In rebus aurem damnofis , & prKiudicialibus ex 

 filentiononfl;atim confcnfuni inferre licet. 



V. Tacitnrnitatemformant qHatttor »/?<e reguU. 



I. \ Vrihiis freifuentitis vtendum qiikm linpia Ideobinas 

 x\.aures , & vnam habemus linguam : & aures quidcm 

 femper paruuias, fedlinguam velut infpecieii.iabditam,viii~ 

 culis conftriiffam,& vallodentiummunitam. 1. ^uinihilha- 

 bet melifuJilentio',filere debet. 3. Tacnijfeneminemfacifepani- 

 tet, dixijfe, permultos. 4. Anteqtuim loauaris , expende omnes cir- 

 ctiinfiantiiis : qui fis , qul dicere paras ; quale fit , dc quo loqui 

 cogitas .; apud quos didurus fis ; quid tempus & tocus pofl;a- 

 Ict ; num reftuiii fit, num honeftum, num decorumjiuim vti- 

 lc,num tutum.num iucundum,num facile,num necsfl^arium. 

 Tacituiui igitur funt , qui ea loquuacurqus loquenda fano: 



id 



Sllcmium 

 an argiiat 

 confcniu? 



tacJturni- 



tatis t\uir? 



il 



