Encyclop-^dise Lib. X X L 



\ 



I20 



nica dminatio prohioetur. Hue pettini-i; tu 

 pa- chaiaacresautEuangelium Iohaimis,&':- 



Ad prsceptum fecundum. 



I. An im»gxnti D» &fin&orim, pia^yfptfijcfitpta, 

 rmt habtndi, vd colcnda} ..,.,. r 



Nc" Nam Scriptura tciicit omma fculptiha , fiue ratiouc 

 mateiut fiiu autea,aigenrca,lignea,lapidea: Pfal. i,, j . Aii.17. 

 verf.z,. fiuc ratioae foimi huraana, terrena.atiusa.ccelclba. 

 Ezecfj g.r.io. Et quod attuict ad Deum , ille cum fit (pititus 

 immcnfus.noupoteil repra:fentari.Quod attinet ad fanaos, 

 illoium imagineshabcfipoflunt.fednon coh. Haberi,ia- 

 cuarn , poflunt , & tolciari ptopter vfum politicum , hiftori- 

 cuni Si. mnemonicum. Bcrnhardus eleganter ais : Deoinuoca» 

 tionem deberi, janclU imitMiooem. 



I I. Cuitu fit toUere imagines ex templis ? 



-Rcfp. Non cuiu fuis, nifi fortc quis diuino fpiiitu tmpella- 

 tui;fed magiftiatus.idque finc tumultu.ita vt priusiraagines 

 c cordc populi. tum e templo toUantur. 



ll\. An excernHt honos irtclinmonls, genujlexionis,& 

 Jirnilis renerentiit^parentibtu & fnagiftratihMi habittu, de- 

 roget maieflati diuindi ? 



Rcfp. Quiahonos iftcnoncft religiofus, fed cjuili$,pro- 

 fcdus non ex mctuDei, fcd exanimiafFcftu,non eft impro- 

 bandns. 



I V. rrrKOT hemini Chrijliano licfat interejfe ficTti 



idolerwn ? 



Neg. Quia Deus conditor mcntis & corporis , cft vtroquc 

 colendus : neque fcandalum cft dandum inhrmiotibus , ■.\\M. 

 non pofluut non ofFendi, fi videant nos intcrcfle idulothyto- 

 rum efu, Ptoccllionibus, Confiatnisj&c 



W.Ftrum ornnis ctim inpdelibi^ & idsloUtris focie- 

 tM atqt*e tonuerfati» fHgHnda^eiiam nitptia, matrimonin, 



fadera ? 



Dift.Societasilla Scconuetfatio ,aut cft nccenaiia, relut 

 jntcrciucs eiufdcm vibis,&'incolas eiufdcn» icgionis.cjuam 

 falua confcientia & religione colcte , ac taeri mutuis opciis 

 licet, l.C«'.j.t^. 10. autnon-necctfaiia.quxfufcipitur lucri 

 aut voluptatis causa. Et ha:c non eft ineunda propter pericu- 

 lum, I .C«r. j .1 .Cor. «. v ti docent coniugia Salomoni t & lora- 

 ini,& foEdeta lofaphath & Amazi2,i.R(^.8.v.l?. Seh.ii.v.6. 

 Exdi.io.i.Re^.tz.v.^y.i.Chrcn.i^.v.O.-j.i. 



V l.Quomodopdna illa,^t4a?n Detu hic minatur fuper 

 tertiam er ^uartam generationer/iyConueniat cum illo : Fi- 

 lius non ponabk iniquitatem patris ? 



Refp. Vtbencdiftio, ita malcdiftio pendet a voluntatc 

 fupremi iudicis.qui in ciimine Ixf.e fpcr apoftafiam & idolo- 

 latriam, fpiritualem illam fornicationem ) maicftatisfuae di- 

 uinjE, potcft extcndcrepcEnamquoufquelibet. Atquc hoc 

 etiain eft iuris gentium in politicis Nemini autcm Dcus fa- 

 citiniuriam: qt:iaomncs fumus mali. Et fetmi idololatra- 

 rum filii , & ipfi funt tales. Pcrtinct quoque huc dilHnftio, 

 quod proditorum filij puuiautur ob delidaparentum , noi» 

 pofitiuc , fed priuatirt^. 



Ad tertium praeiccptum. 



I . An ChriJHanis iurare liceat ? 



Refp. Non ptohibemur omniao iurare , fed vel fupcrfluc, 

 vel obliqui iurare.Supetflue iurat,qui fimpliciaffirmatione Sc 

 negationc poterat aliis fatisfaceic. Obliqui uirat , qui per 

 creaturas iurat. Auguji. tpift. 8 j. Cstcrum legitimum iura- 

 mentum eft,quod latione oiiginis proficifcitut cx magiia ne- 

 ceffitatc i & tationc finis cft tctminatio controueifiaium , & 

 ftabilimentumchaiitatis,!V«f.6.i;.i3.(r.io.t;.io.At Chriftus 

 jW<»f//;. j.prohibet iuramentatcmeraria. 



I I. Vtrumfit periurium,fi (juis nan pr&fiet,cjiit. fe pof- 



ft pritjlare putab<it,& tum h.ibebat inpoteflate ? 



Rcfp. Sinon rcucrcnteraut confiderate iuratumeft , no- 

 mcn Dei accipitut in vanum. Sin vero reuctenter , & cum rc- 

 feruatione diuina: voluntatisac potcftatis , aliquid iuratam 

 eft,& id tamcn ptilbii ncquit.a culpaperiurij abfoluendus 

 eftis, qui ficiurauit : quia vclDcus noluit ficri,vel vis fupe- 

 rior prohibuit facetc , quod iuians per fe libcnter feciffet. 

 Cori' il.Tolet .t.cuf.:.. 



III. Qtm iuramenti formula adhibenda ? 



Refp. ModeftilTima ,qua: nomenDcireucrentilTimcinter- 

 ponit. Quo peitinent irtx formulx:S'Vme Dem iwienSicmiht 

 addm-.Sii fnciatDominm.Vei Diabolum iurarcgrande eft pec- 

 catumjvtpotc qui cft hoftis vciitatis. Per alias creaturas iura- 

 rccft impium.Pctgenium Piincipis (vt olim) iurare.cft adu- 

 latorimn.Pcr idola iurarcpcr tandos.pcr Euangclia , eft pro- 

 hibitum. Licet ius ciuile concedat percgrino iurate pcrfuos 

 deosjciiii per faosj.ntnerit rntnm.^.fedfi^nii.g^.de iuriiur. 



I V.5« quis itiret ta mramtnti formtilk,quit confrmata 

 t(i, pojlea vero appareat dolwyVtrum rejtitntio in inte- 

 grum peti darive pojjtt ? 



Dift. Si dolus malus caufam dcdit contraiflui , videtur dati 

 reftitutio i n integrum:quia qui errant & decipiuntur.no con- 

 fcntiunt vtique. sin vero dolusnondcdcrit caufam,etfiinres 

 prctio deccptio eft , rcftitutio tamen vel pctcnda , vcl dand» 

 Don vidctur, idque propter facrum Dci nomch intcrpofitum, 

 etiamfi quisvltra dimidiu iufti pretij fit deccptus. Magiftia^ 

 tus tamenelt, temcraria huiafcemodi &doIofa alterius par- 

 tisiuramcntapunire,& tura caufjc cognitionc.fuaauthorita- 

 te rcfcindcre. luramcntum enim contra pra:ccpta Dci , bo- 

 nofquc moies faiftitm , cft punicndum. Exemplum icilifTi 

 promirti a Dauide ridc j..Siim. i j. x». 14 Peitinct huc icgula: 

 Juramentum non debet ejfe vincuium iniquiMitf.yt fi quLs lurcl, 

 fc furaturum. 



V. Vtritm fides data hojiijatroni}htretico, & perdnel- 

 lioni feruanda ? 



Refp. Omnino : idquc propter interpofitam authoritatcrti 

 diuinae maicftatis , quae pluris nobis eiTe debet, quam omnia 

 viti pciicula.Sic Dcus /e/^.vltus clt aceibiftim^ violatam fi- 

 dem in Gabaonitis Et Scdechias punitur a Deo,quod infide- 

 li regiNabuchodonofoii datamfidemnon fcruauit z.Chron. 

 l^.v.i }. Iddocuit lex naturx& ius gentium M.Attil. Regn- 

 lum. Potefttamenroagiftratusauthoritate fua interucnirc,& 

 paitiones violentas, hoftibufquc lucrofas , refciiidcrc. Idem 

 iudiciumdeillo vulgato : 



'Brangemi fidemjide! frangatur eidem. 



VI. An votum cafiitatis, paupertatii , & fimilia fint 

 obtigatoria ? 



Refp. Eos votom debeie vouere , qui poflunt ; & de iis re- 

 bus ,quaE nequc ptohibits lunt , ncquc impollibilcs . neque 

 fcandalofa:. Quia cfgocaftitaspeipctua non eft in noftia po- 

 tcftatCjideo voueii non potcft:& licet voueatui pei fe tamcn 

 nulla cft.Sempcr cnim in malis promilTis fidcs eft lefcinden- 

 da. Si veroaliquis fentiat (peciale donum, & pcculiarem v€>- 

 sationem,£ane debet voueie TOtum calUtatis,aut confimile. 



Ad quartum pratceptum. 



I. Vtr}tmper totos ftx dits continuos indefefsejit lah- 

 randum ? 



Refp. Ilta verba ; 5ex diebtu optraheris , funt concediua , vt 

 in lis tantum laboremus , quantum faluis naturae viribus li- 

 cct : qui nifi intcrdum remittantur,franguntur,vt dixit Ana- 

 charfis. 



I I. Virum vi hultti prt,cepti,ab omni prorfnt eper t cef- 

 fandurnjlt die Sabbathi ? 



Rcfp. Verba illa : MeminerU vt diem Sabbxth!,^c.C\int prar- 

 ceptiua:& non refpiciunt opera diuina,vt precari,concionari, 

 adminillrarc facramenta : neque opcra humana charitatis, vc 

 fubuenire 2egrQto:fed operahumana negotiationis,commer- 

 cij,opificii,& omnino illa, quse dicuntur feruilia. Hic tameji 

 libettas Chiiftiana nonteneturrigidisillispraECcptis, quibus 

 ludaeiobftringcbaatui. lisenimnec Manna , nec ignemac- 

 ccndere,ncc carnes coquere illo die licebat. Verum hodie li- 

 bertas Chiiftiana abiit in licentiam , qua veie feiuilia , id cft 

 diabolicaopeia patiantuidic Sabbathi. 

 I ll.Cur dies ftptirna ft facro cultuipra alijs dejfinatai 

 Rcfp. Duabusdecaufis. Quia Deasillo die quieuit,id eft, 

 cefiauit creaie nouas partcs mundi & fpecies : & quia feptc- 

 nariusnumerus perfeflionem & pcrpetuitatemin Scriptuia 

 {\gni(ic!Lt,ifa.ii.v.i.Leuit.:6.v.i^. 



I V. Curinlocum diei feptiin& ftihfiitHtaJit inN. T. 

 prima, cjtti, dicitur KVftaKil ? 



Refp Voluonint Chrirtiani in ptimitiuaEcdcfia ot^endc- 

 rc, fe non amplius aftringi ceremoniis V.T.& idco aliitm cu'.- 

 tus publicidiemdeIcgcrunt;&nominatim quidcm iihim.quo 

 Chriftusrefurreiit,& negotium falutis obfignauic. H xc ati- 

 temdicscommuniconfcnfu fuitreccpta&fancitafub Impp . 

 ChMizais, l.penult.C.deferijs. 



V. An hoc prActptum ft ftiblatim ejttoad omnts ctre- 

 monias txternas ? 



Rcfp Sabbathum legalc & ccremonialc proifus eftrubla- 

 tum,ac pioindeomncsceremoniae ludaicx. Scdquoniam in 

 Ecdefia omnia dcbent fieri iujuKiui i^ «"n^i;^»,*,-, opoitet 

 aliquos litus, loco, te m poti, & populo cuique conuenicntes, 

 illofque (fgjCTffTfiV obferaare. 



V I. An oblattones & dedms, vt in V. T.fic ttiam in 

 2s[. penineant ad miniffros Ecclefia ? 



Rcfp. Suntxque ahndi miniftri N.T. atque illi in V. quia 

 quiferuit altari, debctviuercdealtari Sed decimx illis non 

 funt oiFerend:e,vt volunt Schoiaftici & Canoniftx : quia niu- 

 tatapeifOnasum conditione ia N. T. etiara ias earuro muta- 



tum 



