I2Z 



Encyclopa^di^ Lib. XXI. 



X 11. l^tmmprmitto hommi llceat toUere tyranmm ? ^ 

 Kefp. Licet, fi llt talis tyrannus, qui inuadic legnum. Aii^s 

 .lon hcet. Nani (i magiihatus aegencret , pcnes optimatcs 

 rc2;nicft Jiiuiiicacio caul.x". ...-,. ,. , „ 



^XIII. rirum tnagislratHi Cmsliano hceat bella 



gerere 3 



Refp. Bclla inagiftr.itus non nifi iufla gcrat. 



XIV. ftrim liceat CbriHiano magiihatuigladio pu- 

 tiirc hoslcs reugionii & tranqttillitatif publict = 



Rcfp. Maiilftvatui Jatus clt gladius ad improborum coer- 

 citioncm, (iue illi turbcnt pacem Ecclcfu-c , fme politia:, 

 2?«». I ?. Man-illracus cnim ell cuftos vtriufquc tabula:. 



X V. Ftu:m cUrict, t^ui vocantitr, debeant vfurpare 

 iiu gl^idl] ? 



Rcfp. Ipfis datus cfl: gladius fpiritnalis ; magiftratul poli- 

 tico fccularis. Illi crgo iion dcbcnt inuolarc in liuius ofli- 

 cium. 



X V I. Vtrurn nominilta liceat Occidere bruta ,& iis 

 ■vrfti : cttm habeant animam finfnluam nobifcum com- 

 mmjem ? 



Pxefp. Oirsnino. Hunc enim in vfum funt crcata ,Girwy;i. 

 t'. ;o.{j> 9.i'.?.P/a^.8. falfum itaque cl1:,c]u6d homincs ante- 

 diluuiani abflinucrint ab c(u carnium. InluKi ergo futrunt 

 Pvthagorci, & Manich,ri,c]ui damnarunt c(um carniuni. Mc- 

 mineris hic , abilincndum clfc a crudciitatc in traflandis bc- 

 ftiis : vtpotc qua: in nolbuni vfum lunt cicatx. 



X V 1 1. u4ii jit hornicidiu?/) ^embryorKsi-a vtero ene- 

 ca-e, (•}" ipartuin inr inedicarneritti abigere} 



R':fp. O.nnino. Tametfi enini quldam philofophi , vt eft 

 apud Arijl.-j.polit.czG. & CanonKia: diftinguunt incertatum 

 formatum & non- formatum : fandior tamcn clt fandio iu- 

 j:isciuilis,qu6dillos,qui abortionis poculum aut amacoiium 

 dat,etficxdolonon faciant, tamenc|uia reseft mali cxcmpli, 

 damnatj& pereunte homine,fupiemo afficic fupplicio. Quod 

 auteni dicunt, fa-tum dic demum 45. a conceptione animari, 

 ideoque impune rntc illum dicmoctidi polfc^id audax niinis 

 eft, & improbum : cum ncniini datum lic fcirc , quando Ueus 

 animam infundat. 



X V 1 1 1. Ftrum monHra ex hofnine nata liceat occi- 



dere} 



Refp. Si habeant formam hominis , non funt tollenda, 

 fed in tcfbimonium diuini iudicij rctincnda. Sin autem non 

 rctineant formam humanam, audoiitatc magiflratus func 

 Bccand.l. Sic Romulus & Rcmus monftra iu^; ^' 35»?;, 

 ftafim a fartu, iullcrunt necarri : &: Mautitius Impcrator lau- 

 datur a Niccphoro , quod monflrum fuo feculo natum occi- 

 Ji priiEcepeiit. 

 XIX. Ftrttm liceat hornini feipfiim occiiere impunh 

 N. Nam hoc pra;ceptum rcfpicit & nos & alios. Et Apo- 

 ftolusait,nemincm odilTc propriamcarncin, Fphf.^.verfnj. 

 ^y^ib pcrtinet illud vulgatum •■ Nemo cfl dominus membro- 

 rum fuorum. Hoc vidit Pythagoras , quando dixit, hoinines 

 in hoc mundo a Deo elTe collocatos , velut in Ifatione qua- 

 dani, cxquafine confcnfu illius, ceu imperatoiis non fn mi- 

 grandum. Ncque vcro fortitudinis cfl, hbi morccm confci- 

 Icerc. Nam, vt poi^ta canit : 



Reh>*f in a:tuerfis f/icile eft contemncre mortem, 

 Vortiier ille f-icif, qui mifer ejfe pntefl. 

 Ncque valet dillinctioquorUndam ICtorum , qai diftin- 

 guunt inter cos,qui fcclcris confcicntia adaiti fcmeipfos in- 

 terficiunt, &ilIos,quifamc, impaticntia doloris, vitrc t.xdio, 

 amore vel ira vi<fti,libiipfls manus inferunt. Hoc tamcn con- 

 cedimus , pocna: politicx moderationem hic adhibcndam; 

 quiE confiflit in conftfcatione bonorum , fepultiir.i ignomi- 

 niosa, &c. fide fupra i.fiftem. efh.Excm^laV a/Jnpiv!-" funt 

 Hcrcules , Saul , Achitophcl , Caco Vciccnfis , Lucrccia , Iir- 

 das, &c. 



X X. Ktrurn mercede vel iufu aliciiitu liceat hominem 

 interficere ? 



Refp. Sicarius merccde conduftus grauiflime pcccat , fi 

 hominem inccificiat : quia nulla impcllimriniur:a, fed mer- 

 cede allicitur. Dcinde,licct filij parentilius , & fcrui dominis 

 dcbcant defenfioncm : tamcn carnificcs ad ipforu.n nutum 

 elfc no dcbcnt. Tercio fubdici,officialc5 & militcs iulTi a ma- 

 giftratu.vt alios e mcdio tolIant,parcrc dcl)enr,tiuam incert.c 

 recis & immoderaraccupiditatis cxfecutoics l'e prxbcre. 



X X I. Vtrttin hec pr^ctpto tenea/itur illi , cjui ex im- 

 tetu cjHod^rn animi,puta Ifelo er iracundia Udant ant in- 

 terficiunt alterum ? 



Refp. Omnis iracundia vcrgens ad larfioncm proximi , eft 

 damnabilis. Zclus eft bonus, vel malus. Qu.v: fiunt cs zelo 

 bono.fccundum fcicntiam & conlcicntiam.bona funt :qualis 

 fuit ielus Phinccs , Eli,-E , & Chrifti. Q_u.« fiunc cx z.elo ma- 



lo , mala funt : quaiis eft zelus petfccutorum EcdefiiE & if^' 

 rannorura. 



XXII. Vtrum teneatur hoc pr&ccmo , i^ui cafu homi- 

 nem occiderit ? 



Refp. Si quis fit in vocatione fua,vt vcnacione,xdificatio- 

 ne, iaculatione , & fimillbus , & abfque dolo & infidiis , cafil 

 fortuito alium intcrimat ; cxcufaturcx lcgcdiuina. Exod.Z'.. 

 Df«'. 1 9. & lcge Aquili^. 



X X 1 1 1. ^« in monomachiafiue duello, etiarn con- 

 fenfuPrincipif inito,alter alterum pofft irnpune interfcere} 



Refp. Cum in ducUois poflit vinccrc , qui malam habet 

 caufam,monomachia non eft probanda.canquam ordinaiium 

 medium finiendarum litium : ac proin nec cxdcs inilla faiSa. 

 Excra ordinem tamcn, confcnfu Principis acccdencc, raono- 

 machia potelt laudem & vlum habcie. 



XXIV. yin oLtdiatomm mutu£ cddescencedendd} 



N. Fiuntenim cx malo propofito,& introducunt fcricatem 

 quandam belluinani , humanitatem exuunt, ciuilem focicta- 

 tem la:dunt. Laci Ub.fy.c.zo. Olim quidem frequcnter exhibc- 

 bantur : fed cxempla non funt trahenda in rcgulam. 



XXV. Vtrurn vis aperta tantum hoc pracep to prohi- 

 heatiir, an vero etiam fratides, infididi , venena,firtilegia, 

 ific.-wtamenta, & idgenw alice. cxdes ? 



Refp Lex hzcgeneralitcr pfohibet omncm modum& in- 

 fliumentum, quo vel aperte velocculte, per vim publicam 

 adhibitis armis,vcl priuacam mctu,manu,auc violentia, ali- 

 i]uis e mcdio collicur. Excipe tamen ftracegcmata militaria: . 

 qu.Tc probanda func , fi ablic dolus malus, & frdcs data nou ( 

 violctur, vel piecas non Ixdacur. 



X X Vh^Vtrum rnutilatiomembri ft prohibita. 



Rcfp. Eft prohibica hominibus priuatis •. fed in magiftrata 

 eft pocna iufticia',qu:c dicicur talio, GrxCis MTim-m/'^;. 



XXVII. Vtrhrn licitum fitfibi viriUa ampittare ? 

 , Refp. Non licet : neque ob regnum ccclorum , vt Ori;Tc- 

 nes : neque deliciaruin ,aut commcrcij causa , vt eunuchi. 

 Leuit.ii) v.i.7. 



XXVIII. Vtrum pro facinorofis horninihtu poffit 

 alicjiiis bona conjcientia intercedere ,vt afnppliciis lihe- 

 rentitr ? 



Refp. Non facile eft interccdendum : nifi fortc .ttas minor, 

 fpcs cmcndationis certa, magna merica, vtilicas publica , aut 

 fimiles circumftancia:,nos ad intercedendum promoueant. 



XXIX. Vtritm afyla homicidis connituenda , aut 

 etiam aliis enormiter peccantibus ? 



Refp. Afyla, qux Dcus confatuit,non patebant promifcu^ 

 homicidis : lcd iis , qui cafu iiltcfccerant hominem , quique 

 videri poterant aliquid cxcufationis habere. Romulus fu.t vr- 

 bi hanc immunitatcm cribuit , Grxci templo Diana; Ephcii- 

 nx , Romani ftatuis Impetatorum , lus Canonicum tcmplis. 

 Sed rurfus Graeci fxpc homicidas ab afylis extracflos rapuc- 

 runt ad fupplicium : vt docenf exempla Paridis, Achillis, Pcr- 

 fei , & aliorum. Ad tempus igitur veritatis indagando: causa 

 pofTunc alferuari quidam homicidice , doncc caufa ipforum 

 cosnofcatur & euentiletur. 



Ad prxccptum feptimLim. 



I. Ari promifcua maris & foemin£ coniunElio hic pro- 

 hiheatur ? 



AfF.Neque conttarii opinioni fauct ^\^\imGenef.i. Cre- 

 fcite & multlplicamini:aut polygamia patriarcharum:aut fen- 

 tentia Platonicorum , qui tum demum concordcs dixcruni: 

 Rcfp. li communes futura: fint vxores ,qu6dainor coniuga- 

 lis hac ratione in omncs fe difFundat Nam vox illa Dei,non 

 fimpliciter,fed fecundum quid de honefto coniugio cft acci- 

 picnda : & Patriarchaium infirmitas non eft imitanda : fcn- 

 tentia denique VUtonis lib.^.de Rt^/i.aduerfatur iuri diuino,na- 

 tuiali, & ciuili , maximamque liberorum & bonorum confu- 

 fionem ac dlfcordiam introducit. 



I I. An hermaphroditifeu androgyni hoc prctcepto te- 

 ncantur} 



Refp. lus ciuile vult cos contrahere macrimonium fccun- 

 dum cum fexum, qui in iis eft potentior. Et turpidimum ell 

 proniifcuc,tam maris,quara foemini concubitu vti. 



III. Animpitberes, antt armurn 14, iniitis , hoc prt- 

 cepioteneanturt 



AfT. Nam in multis impuberibus malitia fupplct a:tatcm. 

 Sic inuenti funt mares.qui anno xtatis nono foeminas impi.t- 

 gnarunt,& foemellx,qu« codein anno viripotentes tuerunt. 



I V. Vtritrn ad firues i^uoque & anciUas hac lex per- 



tineat ? 



Rcfp. Omnino.Et hic non videnium, quid in foro feu Co- 

 lo Roinano, (vbi non crat coniugium, fed contubernium in- 

 t<;r ftmos) fed quid in polo & foro confcienti* Taleat. 



V. V.riim 



