1 2 6 Encyclop^dia^ Lib. X X L 



De felici- 

 tace. 



fDignitatem fubiefti. Voluntas cnim edacationi, 

 I uuellcauscloannxfubiicitur. 

 I Excelkntiam obieai.Bonura cnim refpicit educa- 

 proptcr^ tio, vciumautcmrcfpicitfcientia. 



I Nobilitatera finis.Nam eaucatio bene & beate nos 



I viuere, at aoftrina nos fcire tantum ac philofo - 



^ pharidocet. 



Quare cura morum dhcaio fiat vel pcr aoarinam ,c]u* 



prjcccpta folum virtutis tradit , vci pcr lUfciplinam , qux ob- 



feruationcm prxccptorum vrget,ncrao non vidct hanc illi 



pra-fercndam cile. 



I V. ^n ofwiia appetam bonum ? 

 AfF. Malum cnim, quamalam, noncftappctibile.IntelH- 

 ne ifitur bonum verum, vcl apparens. Et diftinguc intcr ha- 

 bitinii rationis, & impctum paflionis. 



V. u^nfu vnw remmgerendarum finis J 

 Aff Vt cnim omnia fun: ab vno, vcro, bono : fic omnia aJ 

 Tnum, verum, bonum. 



V I. yin fit rerurn in Ethica demonfiratio ? 



Dift . Si flriftc fumatur vocabulum dcmonftrationis,ita vt 

 fit rerum nccclfariarum , in hac difciplinalocum habeic non 

 potcll:quippequx tradat res contingentej. Latc fi fumatur, 

 oinnino Ethica fuas quoque habct demonftrationcs, cxempli 

 gratia , hjcc cftdemonllratio Ethica. Inter quos eftconfcn- 

 lus vcrus in virtute theoretica & pradica , illi func veri ami- 

 ci. At inter viros bonos libimutu6 notoseft talisconfcu- 

 fus. Ergo. 



V 1 1. An itmenii fit idoneui auditor Ethices ? 



Dift. Ariftotelcsexcludit iuucncm , non ictate, fcd mori- 

 bus : id cft,omnem horaincm,qui fcipfum non vincit. Dcinde 

 iuuenis non tam idoncus eft ad audicndara philofophiam 

 morum,quai» ad contcmplationcmccium:quiapluribus ferc 

 laborataffedibus, quam fcncx. 



V 1 1 1. yin bona externa Jtntfelicitas ? 



Neg. Nam rationc poircfllonis non funt nofira , fed alic- 

 na:raiionc acquifitionis fxpc malis artibus corapatantur:ra- 

 tionedependentii ad aliarcfcruntur :ratione infufficientix 

 appctitus illis non clauditur vcl terminatur. 

 I X. An volu^tas Jitfelicitas ? 



Neg. Ell enim naturalis afFeftio : eft communis homini & 

 bcllua: : & Ixpiiis ad raalura, qu.im ad bonum incitatrfaEpius 

 denique corrumpit ,quara conferuat. 

 X. An honor fit felicitas ? 



Neg. Proptcr inccrtitudinem, quia cfl: bonum fluens Sc ex- 

 ternum:proptcr periculum, quod cx co contingit : & propter 

 iclationcm ad aliud bonum, quodper fe expetitur. 

 X I. An diuiiidi fintfelicitas ? 



Neg. Quia fluunt & rcflaunt : quia bonis &:maIiscompG- 

 tunt :quiapluresad pcrnicicm,quamad virtutem rapiunt. 



XII. An virtHsfitfelicitas ? 



Neg. Qulacxpctiturpropteraflioncm eiulciera, qua: aflio 

 cft beatitudo. Confidcratur autcm hi-caftio , vcl vt imma- 

 i)ens,vel vt tranficns. Illa mutari & impediri ncquit, quia eft 

 firma& imnmtabilisbenc opcrandiintentio:hxcpotclt, quia 

 vtitur vatiis mcdiis. IUa, nonha;c,efl:beatitudo moralis. 



XIII. An honorft honorantis vel honornti i 



Refp. Si accipiatur pro applaufu externo,eft in honorantc; 

 fi pro afFcd:uintcrno fclicis,eft iu honorato. 



XIV. Anveritasjit praferenda authoritate & a?ni- 

 citid ? 



AfF Quiaveritas aDco fluit,feraperquecft conftans. 

 X V. An idea Platonisfitfelicitas ? 



AfF. Plato facit idcam feparacam & abftraftam , qua: cft 

 prima caufa:& coniunflam fiuc fubie^iuam^qu.-e eft contcm- 

 platio primx caufx. Vtraque eft fclicitas & quidcm diuina: 

 cui opponitur humana,caque tum aiffiua ,de quaAriftotcles 

 1. Ethic tum contemplatiua,deqna difputat lib.io. 

 XVI. ,Quid ft felicitas ? 



Rcfp. Eft bonum fufficiens , idque idco : quia felicitas Se- 

 betefTe tcrminus & finis aliorum bonorum; dcbet effe bo- 

 ■ num per fe,inimutabilc,piefpetuum,&: honorabilc , ficuti vir- 

 tus cft boiium laudabile. 



XV W.Quotnodo felicitasmoralis ftt bonum ftifficiens'; 



Rcfp. Non abfoIutum,diuinura, & iucomrautabile ( hoc 

 enim raodo folus Deus cft bonum fufficicns ) fed compara - 

 tumfeuhumanum, qnod refpcdlu omnium honoruminhac 

 vitaeft caufa fufficicns. 



XVIII. An tria illa bonorum genera , bona animi, 



corporis, &fortHne, reijuirantur adfelititatem'} 



Rcfp. Requiruntur non ad eius Eifentiam ( fic enim fola 

 bona anirai lequiruntur ) fcdad cminenciam, exiftcntlam,&: 

 ornatum. 



XIX. Anfelicitasfit donum Dei i 



Dift. Noneftdonumabfoliitum & immediatum , vtifttnc 



dona quatdam Spiritus fanfti : fed rcfpe£tiuum & mcdiatum» 

 feu cum mcdio & conditione:quia hominibus virtuti addiitis 

 datur felicitas, non vcro otiofis. 



X X. Anjit dicendiii felix in hac vita ? 

 AlF. Pioptcr ftabilitaccm virtutis , & conftantiam bonS 

 propofiti. 



X X I. ^« felix poffit ejfe mifer ? 



Dift- Mifer furaitur ttibus raodis:aut pro inope &pccuniS 

 indigentc , aut pro homine abicfti animi , aut pio hominc 

 mancipato fccIeri.Fclix potcft cire mifer primo modoifccun- 

 do & tcrtio minimc. 



XXII. An res poferorum pertineant addefun^os^i 

 Dift. Perinent , non ratione curs & fcicntia , fcd ratione 



amicitia: & vnionis. 



XXIII. An felicitas fu potilts bonum honorabilei 

 quam laudabile ? 



AfF. Honor cft diuinus.vel humanus.IHc foli Deo dcbetars 

 quiafoluseft plus qua honotabilis. Honorhumanus eft vel 

 extcrnus,qui confiftit in leuitate fortunx : vcl intcrnus , qai 

 eftin firmitate virtutis. llle ferapcr eftpra:mium felicitatis, 

 hic non femper.Namficut vittus fempereft laudabilis, tara- 

 etfi nemo Iaudet:ita beatus ferapcreft vencrandus, ctfi iicmo) 

 honorem ttibuat. Deindc honoriiic intelligitur non fcruilis, 

 qui dcbetui domino,vcl naturalis, qui debctur patri:fed ciui- 

 lis,qui debetur fclici propter vinutera. 



XXIV. An ad morMe?n ^ iiilofophiam f^eElet cogm" 

 tso animdt, ? 



Dift. Eft ipfi necefTariahjCc cognitio , non Heceiritate es- 

 plicationis ,fcd neceffitatc rcmemorationis : quia fubieftum 

 virtutis eft appctitus inchoat^ , voluntas perfede. Opoites 

 igitur fcire naturam appctitus & voluntatis. 



XXV. An appetitus jit fnbieilum virtutum rnorA~ 

 lium ? 



AfF Appeticus fcnfitiuus, ifqueti-.m concupifcibiiis, tum 

 irafcibilis,eft fubicdum virtutis inchoatuin,quia ib! iiichoan- 

 tur virtutcs : intellciftiuus, fcu voluntas, cft lubicfium pcrfe.* 

 <ffum & vltimatum;«]uia ibi pcrficiuntur vi.tiues.Ncccili; au- 

 tem eft,vt appetitus hic confidcretur, non vt contumax fcr- 

 nHS,fed vt obediens filius ; non vt eft acris , fcd vt mcdiocrisj 

 non vt eft exticmus, fcd modciatus. 



X X V I. ^« meli&rafmt fotmia bonorum <^ukm ma^ 

 lorum } 



Aff. Propteraltam irapreffionem bonorum obie(SorBm, 

 quoiumfimulachrain fomnio ferrae fe ofFerunt. 



SECTIO SECVNDA. 



1. /in virtutes nobis injinta natura ? 



AfF. Non infunt nobis a naturainterne , elfcntialiter, & 

 coraplete ; fcd extcrne,confequenter,& incomplete. 



I I. An exceffu & defedu labefaU^eturvirttn} 



AfF. Labefadatur enimexcelfu&dcfcdu partimnatuiah', 

 qui cernitur in tempcramcnto hominis, partiramorali, qui 

 cernitui vel in appetitu, vceft furor; vel iniatellcdfu, vtett 

 jgnotantiajvel in voluntate,vt eftprodigaliras. In piimis ta- 

 men labefa.ffatur excelfu & defc<ftu poilicmi ordinis. Cor- 

 rumpunt autcm ha;c duo virtutcm proptcr dcclinauonem a 

 mcdio,deIcftationcra in vitio, occxcationcm animi in boue, 

 &obdurationem in malo. Fit autcm dcclinatio a raedio, auc 

 pet infirmitatcm naturs , aut pcrturbationem adcifius,auc 

 jgnorautiam animi, autmalitiamhominis. 



III. An vtrttii circa voluptatem & dolorem vrrfe- 

 ttir} 



Dift. Omnis virtus habet obiciflurn duplex; vnumintei- 

 num,altcrum externura. Virtutis obieiftuminteinumcft vo^ 

 luptas & doloii quia circa hos afFedf us vcrfatur virtus vc! 

 niodcrando, vt profint, vcl tollcndo, ne noceant : externum 

 obieftum eft vcl perfona,vt Dcus & homo; vel rcs,vt pecu- 

 nia inHberalitate. Deinde voluptas & dolor furauntur vel 

 ftriftc ; & ita funt proprium obiedum tcmperantias : vel lacc 

 & fuse, pro omnibus peiturbacionibus , & ica funt commane 

 viitutisobiciffum. 



I V. An difficilius ft rejifere voluptati^uamira} 



Aff. Quia voluptaseftnobifcumnata; & diuttirniorquatn 

 ira; cftdulcis,cura ira fit molefta ; tft Uila per totum corpus, 

 cumirafit ebullitio fanguiniscirca coicft dcnique infidiofa, 

 cimiiafit hoftis apcitus.Plus autem uocent hoftes in equo 

 Tr ojano, quam ij qui funt in campo. 



V. An ^ui iujfa a£it , Jemperjit iufius ? 



Dift- luftum accipitur vcl formaliter pro habitu virtutis: 

 vcl raacciialiiei pro ipfo faflo. Qui agit iuftum piioii modo , 

 iuftus eft femper ; qui pofterioii modo agit iu(f um,nou fem- 

 per eft iuftus : quia potcft facere iulfum vel fuafu amici , vcl 

 impulfu hoftls, vcl afFeftuanimi , vcl prxtextu & fpecie vii- 

 tutis,Ycl fpe & appeti^u laadis aut maioris commodi. 



V L gwf? 



