12 8 E ncyclop^di^ Lib. XXI. 



fcrum i Deum deBique offendit. Mcliut etgo cft mon cura 



dignitatc pio viitutc,quam viuere cum ignomiiiia. 

 Vll. An omne vioUntum fit inueluntitnum > 

 Ncg. Aut enim violcntum opponitur natutali , vtmotus 

 ^ lapitlis deotfura cll violentus :aut voluntario)& hoc modo 



fcmpcr ell inuoluntBtium. 



V 1 1 1. ^« ainjuii aUm volmtatufit imoluntariHii 

 Dift.Adus voluntatispriniaiius & immediatus femperfft 



voluntarius,vt vcUe.nolle : fccundarius &mecliatus fipef cft 



inuoluntarius.vt loqui, ambulare. 



I X. An a6iio mixta magis vim quam veluntatem/i- 



t^uatur} 



Pofteriusaff. Quia voluntas eft intcrnum principium. 



X. An concupifcetitiafit volumaria i 



Aff Quiahic ell confenfus yoluntatis, & appctitus dck- 

 dationis 



X I. An eUEIiofit in pueru & belluis ? 



Dift. Inchoata ibi eft.perfcAa non crtjquia ad hanc requi- 

 ritur intellcdus vt pfincipium , roluntas vt fubicAum , refta 

 ratiovt medium, finisaiSionis vt bonum auimi folidum. 



XII. An eleElio fetnver fiit optimorum ? 



Dift. Elcdio cft fana, vel corrapta. lllo modo femper cli- 

 gimusoptima, hoc non item 



XIII. An ornnia cadant in deliherationern 3 



Neg. CJuia ncquc ftulta,neque ccrta,neque SEterni, neque 

 natur.x & fortuni eucntaadconfultationcmrcfcruntur , ftd 

 ea , qua; funt in noftia potcftate fita,qu«que a nobis pcragi 

 debent : ncque tamcn hx«omnia.fed ca foKim qux func du- 

 tia & inccrta. Hinc dici fole{:Obicftum dcliberationis dcbct 

 clJc bonum , non malum ; humanum , non diuinum&: iter- 

 num;contingcns,non nccclfariumi voIuntarium,non natura- 

 lc aut violcntum i dubium, nonccrtumcognitum ; magnuni 

 & vtile , non triuialc & noxium i futurum , uon pr.cl"tnsvel 

 prxteritum ; poffibile, non impoflibilc. 



XIV. Quid eltBio & dellberatio dijferant ? 



^ Eieftio eft aftus in mente inchoatiue , in voluntacc pctfe- 



illuc:delibcratio contra cftiachoatiue in voluntate.pcrfedi- 

 »e in mente.lntellcdus e.nim di^jucit^voluntas perficit adio- 

 'ncm delibcrantis. 



X V. An ornne eligihile cadat fuh deliberationem ? 

 AfF Ei modo didis. 



XVI. An omnis deliberatiofit refolutdria ? 

 Neg. Quia dcliberatio fit vel per refolutioncm, ab ctfeiflis 

 adcaufas ; verpercompofuionejn,a caafis adcfFcfta. Ilia eft 

 dcliberatio piopricdi(2a,hxcpotius inquifitio,quam dclibc- 

 ratio dici dcbct. 



XVII. An verumbonumfit obieElHm voluntatis ? 

 Dift. VoIuHtas rationi fubicfta ad vcrum bonuni fccun- 

 dum cfTcntiam fuamfettur:fcdeadcmafFc£libus obruti,'fcr- 

 tur in bonum apparcns. Scmpet itaquc appetit bonum ; quia 

 nialum non fub mali, fcd fub boni rationc appctit. 

 X V 1 1 1. An volnntoi ft libtra ? 

 AfT. Nam necefTitaseoaftionis & confcquentis hsclocum 

 nullum habeti ncccfTitas inclinationisfcu confequc ntiac non 

 tollit libcrcatem. 



X I X. /4« voluntas & inttUeUHS fmt eadem petentia} 

 Dift. Non dilFciunt re , Ced rations'. Vide fupra in Pncu- 

 jnaticis. 



X X. An voluntasfit nehilior imelleBu ? 

 Dift. Intelledus eft nobilior.quatenus dirigit voluntatcra: 

 voluncas eft nobilior,quatcnus habet rati«nem finis,vt amor 

 Dei eft finis cognitionis Dci.Iam vcio amare Dcum,eft nobi- 

 lias, quam cognofcere. 



XXI. An voluntM moueat intelleHum ? 



Dift. Voluntas mooctur ab intellcftu quoad intcntionem: 

 intellciSusavoluntatc, quoad a(n:ionem& eiecutionem re- 

 rum. 



XXII. An intentio boni & malift aElw voluntatis} 

 Dift. Eftaftus intelleftus ; fi fpciflctur in intentionc con- 



ceptio eittfdem : eft aftus voluntatis, fi fpcftctur relaticreiuf- 

 dem ad fincm, & in ca commoratio. 



fudine'"" X X 1 II. ^id fitfortttuds, & cjuttuplfX ? 



Rcfp Eftforticudo i. KatumlU , qui confiftit in virrbus 

 corporis:& hocmodo leo dicitur fortis. i. Ciiiilu, qnx (iimi- 

 tur latc & fusc , pro militari fcruili & legali : vel ftricfte, pro 

 morali, qua: cft virtus intrcpidc fufcipiens & generose perfe- 

 rens pericula a:quitatis causa. 5.C<c/<f/?(s,qualisfuit in Mofe 

 contra Pharaoncm. 



X X I V. ^» mers bellicafit obieBum fortitudinis} 



Dift. Obiedum fortitudinis commune, eft omncformi- 



Jolofum: propriumcftmort bellica; qui idco dicitur ob- 



ieaum fortitudinis , quia eft difficillinia , & pulchcrrima, 



& honcftifTima. Deinde obicaum fortitudinis intctnuBi 



cft perturbatio animi , cxternum eft mors bcllica. 



XXV. An tirncre deheat fonts } 



Dift. Eft timor i . Na/ttratu ; qui eft vel cum ratione COH- 

 iunttus.vti filius timct patrcm i vcl (ine rationc , vti pufilla- 

 nimis timct luam vmbram. U^atis ; qui dcbeturRcgi. i-^e- 

 nerftbitu ; qui dcbcrur Dco. 4.Sm«7t5; quo quis timet ea, qua: 

 non funt timcnda.Forti crgo iicct-ea timcrc , qu:c timcrc non 

 eft inhoncftum : cjtcmpli gtatia fulmina, iniuftum carccrem, 

 & fimilia. 



XXVI. An fortitudo fieu rjtagnitudo ani?ni dislin- 

 guantur a virtute ? 



Refp. Fortitudo capiturtiibus modis. i. Pro robore cor-' 

 poris : & flc eft virtus natuii, non morum. Sicquoquis ro- 

 buftior,e6 habetur fortior a populo. i. Pto firmicatc & con- 

 ftantiaanimi in omni bono diflicili. Et fic omnis virtasefl 

 fottitudo. 3.Pro habitu animi in formidolofis:& fic eft virtus 

 diftinda. 



XXVII. Audacta ejuotHplex ? 



Rcfp. Duplei. Aut emm homo audax c.xca temeritate ii>- 

 ftar bruti tuit in pcriculum : aut fupetba impudentia adit pe- 

 riculum. 



XXVIII. Timiditas ^uetuplexi 



Duplex. Aut enim timidus e(l aliquis a natura, vt melan- 

 cholicus : aut ab vfu, vt moUis. 



XXIX. An forttsfit vUe modo dicendm , qui fibi 

 mertem conficifcit ? 



Ncg. Quia hoc cft contra natn.ram.reftam rationcm, lege* 

 ciuicacis, & maiedatera Dci, cni diJliilijur. 



XXX. FortitudocjnotHpitx. 



Rcfp. Duplex ; vcra , fcupolitica ,dequa iara diximiis: & 

 falfa,fcu analogica.caque i.CiuiIis quatido pugnatur (pe ho- 

 noiis,vcl metu dcdccoris. i. Scruilis,quando pugnatur vcl rr- 

 more fcruitutis,vel fpc lucti. 3 . Natuialis ; quando pugnatur 

 vel impctu natur.x.vr in bcUuis ; vcl impetu itacundi;c, vt ia 

 biliofii. 4. Militarisi quando pugnatut vcl nimia vi(flori.-s 

 confidcntia,vel ftultacxpericnriamilitarisfcicntia:. ^.Cafua- 

 lis; quando pugnatur vcl rcpcntino animi motufineconfi- 

 lio, vcl ferapoenitentiafine rcmedio. 



XXXI. An ira (it JiimutH4 fortitudinis} 



Dift. Iiafecundanon cftactlleus fortitudinis.fedmodcfi- 

 ta; quia hac vircs corporis confirmat , & aEftumnacuralcm 

 eoncitat. 



XXXII. Vtmrnfortiorfit, ^uifne aniAii perturba- 

 tione infiubitis periculis verfatur, qukm qul prtmeditatm 

 adpugnam venit ? 



Dift. Fortitudo confideratur vel quoad cfFentiam abfolu- 

 tt , & fic magis cernitur in pnuifis & prxmcditatis periculis, 

 quam in f ubitancis : vel quoad exillentiam refpciftiue : & C« 

 magis , poftulante nccefTitate , cernitur in repcnrinis , idque 

 propcer metum depulfum , periculum fufceptura , honoreim 

 comparatura. 



X X X 1 1 1. Anfortitudofit res tnolesla ? 



Difl. Eftres triftis & aceibaproptcr naturasinfirmitatcm, 

 obie(fti difficultatem, & medij, puta laboris, afperitatcm : eil 

 rcs delc(flabilis propter habitum virtutis, bonum ciuitatis, & 

 praemium honoris. Breuitet:A(ftio fortitudinis intetna cft iu- 

 cunda.externa, triftis. 



XXXIV. An di^ciliwfit deioresperferrt, <juam a 

 veluptatibui abHintrt ? 



AfF. Prius i quia natura doloiem refngit , voluptatem ani- 

 ple(ftitur. 



XXX W .Qusftnt effciafiu aEius viri fortii in hello: 



Refp. QuaEdam funt communia,vt cxpc(flare hoftem,fufti- 

 ncte plagara ; fugam,cum rario iubet,arripere : quxdam pro- 

 pria,vt cnn^ftando rem peragere cum confilio,aggredi pcticss- 

 lura cum prudentia, hoftem percutcre cum iufticia. 



XXXV \.Anfortior &felicior vehementius in mor- 

 te doleat ? 



AfF Refpe(flu natun , quse mortcm refugit , & patrix , cui 

 Jiutius inferuirc non poteft. 



XXXVII. An fcrtitudo potius inferendo, quarn in 

 feriendoperjpiciatur ? 



AfF. Quia fortis a fercndo dicitur. 



XXXVIII. An mors potiits forti , i^ukm fuga fit 

 tligenda ? 



Dift. Aut enimci fuga fortis fequitur ruina rcip.vcligio- 

 nis,& honcftati.si aut falus ciuitatis, exercitus,& fui vit.-t. In 

 priori cafu potius mors eft expetenda , quam fuga : in pofte- 

 riori fecus. 



X X X I X. ^w Uteatforti hoflemfallcre ? 

 Dift. Fallere contingit duobus raodis : aut cum violatione 

 fidei,& fic non ]icet,vt docct excmplum Reg«Ii:aut cum ffra- 



scgcijiatf 



