IgO 



EncycIop^di;£ Lib. XXI. 



De affa. 



bilicatc 

 & locto. 



Df vcri- 

 tate , co- 

 luicacr, & 

 X'frecun- 



dia. 



De iiifti- 

 »iii. 



XXVI. fmtm llceat Wafci. 

 Dift. Irafci licet, fed non fuicre. 



XXVII. Ftrum cUmtmia difaat a manfnetudlmi 

 Refp. Non eft liiftinfta virtus, fed eadem , vaiiis giadibus 



confideiata.Nammanfuetudo propriediciturrefpcauintcr- 

 laobicai.ciuodeftira : ck-nieutia refpedu externi obieai, 

 *]uod eft pcrna. 



X X V 1 1 1. Jn ira & iracmdia differant ? ' 



Rcfp. Sa-pe lixcduo confunduntur nomineifed rc difFe- 

 runt. Nam iracundia h jbitum, ira affedum (igniticat. 



XXIX. An fijfibUitas fit virtiu rnoralti,cum nonfit 

 neceffa>-ia,& fit fi^a atejnefncata aElio ? 



Refp. Omnis virtus cft neceflaria abfolutc , refpeftu tm- 

 tius vit.i; liuman.r : fed non item , fi fpcftctur comparat^ rc- 

 fp.ftu huius vel illius circumftantix. Dcinde atFabilitas con- 

 liltit in honefta rccrcatione mentis , & ingeniofo fermonis 

 vfu:fed a-iulatiocft, vt Thomas ait,inimitando fimia ; nam, 

 iiais,ait,(i neg.is.negat : in apparendogemma,nam vt vitrum 

 iplendetjfed cum fplendct, frangitur:in fallendo vmbra,nam 

 cito tugit & euauefcit : in mordendo vipera , & in occidendo 

 ciaita. 



X X X.F^irmi ajfibilitaf differatab amidtia ? 



Refp Omnino : quia afFabilitas circadcleftabile , amicitia 

 circa amabilc verfatur : illa eft linc affcilu, hacc cum affeiSu: 

 illiuscll: d.-ledarc, huius amare. 

 XXXI. yin liceat locari J 



Rcfp.Licet, fiin iocisfpedeturbieue tcmpus , nam lon- 

 gum nocet : (i locus honeftus, nam fufpeftus inficit:fi modus 

 iuftuSjnamprofulus Ixdit : (ilicituni iocandi gcnus,nam uii- 

 cjuum vulncratili vtilis finis,nainmalus perueitit omnia. 



X XX II. An veritiM fit virtta moralu ? 



Aff Quateuus videlicet efi: habicus dicendi ve: uci, fine vl- 

 lafiaudc& didimulatione. Et lioc modo dicicur cinliderari 

 finaliter, & quidem in voluntate. Alioquineriamconlidcra- 

 tur materialitcr in rebus , foimaliter in orationc , & alreftiue 

 in intelieiilu. 



X X X 1 1 1. u4n mentiri ticeat ? 



Dift. Mendacium accipitur vel propric, vcl catachreftic^. 

 Proprie clt vitium veritati oppofitum , & hoc fua natura eft 

 turpc :eftquc vel fimplex . quod profcrtur ab alitjuo deled:.'!- 

 tionisgratia; vcl compofitum , quoJ dicitur malitiofum & 

 pcrniciofum. Catachreftice cft vcl iocofum , vclofBciofum. 

 Illudeft velpoeticum,vt riclio ; vel ironicum , vt illufio. Et 

 hoc non eft vitium. // 



XXXIV. y^n dicens venim aliqnando metitiatttr'} 



Att. Si nempc diccns ipfe non credat verum quod dixit:vel 

 Jubium S:incertum pro indubicato & cerco contidenter af- 

 firmec 



X X X Vw ^n comitM fit virtm moralii ? 



Dift. Nam comitas accipitur, vel naturaliter, pro infitJ 

 tjuadam humanicate;vel nioraliter,& ita fumitur vcl latc pro 

 manfuctudine , vclftride pro moderatricc iocorum & ludo- 

 rum,cuiopponiturfcurrilitas &:rufticitas. Scuirilicas cft im- 

 pudentiain audacibus, molcftia in hiftrionibus , vitium iii 

 omnibus : rufticitaselt ftupiditas in fatnis^immanitas inbar- 

 baris, vanicas in omnibus. 



X X X V I. >4w liidifcemcijint liciti ? 



Dil^. Ludi fcenici func vel communes & populares, i]ui ad 

 fcurrilicaccm potiiis, quam comitateni rcfcruntur:vcl Acade- 

 mici, vtfuntcomoedia: & tiagaedi.c , qua:funt licita; propcec 

 mcmoriam antiquicatis, vim vocis & geftus , & multipl;ceni 

 fcientiam rerum, quam in fc comprchendunt. 

 XXXVII. An verecnndia fit virttu \ 



tlift. Verecundia fumitut vcl pro aftcftu, ve! pro habitu 

 morali.dc quo vfurpari dcbctillud Socratis ; qui Xenophon- 

 lem iuucncm idco laudauit, quod purpura virtutis, id cft,vc- 

 recundia.malas fuas tinxerat. 



XXXVIII. An verecundiacontingat ex alienis mttli^^i 



Dift. Vcrecundia communiter fumta cx alicnis malis ori- 

 tur : ftrifte accepta,non nificx noftris. 



X X X 1 X. ytrttm verecundta ali^uando in bonispr/L- 

 tteniat rationim ? 



Dift. Vcrecundia, qu.T oritureximbecillitate naturx , po- 

 tcft pr.xucrtere rationcm : fed non item illa , qua: oticur ex 

 fufpicione fceleris commilTi. 



X L. An verecttndia feni Jlt vtilis ? 

 AtF. Si vcrccundia ponacur pro habitu., qui nos imbuit ti- 

 more infami.x, qux cx vitio oriri poteli:. 



S E C T I O (^V I N T A. 



I. An iuHitLt ornnes virtntes in fe contineat ? 



_ Dift. luftitia eft vniuerfalis (qua: & lcgalisj vel particula» 

 lisifcu gcneralis,vel fpecialis. lila compleclitur ius diuinum, 



& humaiium ; & hoccum naturale,tum legale:ac proin com- 

 plciflicur onincs vircuces. Particularis cft vcl commucans,vel 

 difttibucns. Vcraquc cercum habct obieftum. Illa coramuta- 

 tioncs, \\xz pra-mium cSc posnam. 



\\. An ifiiiitiafit nobiliffima virttu ? 

 Dilt.Dignitas virtucis pendet vel a fub)eaoi& fic fapicntia 

 cft prarftantillima.vtpotcquae eft in mcntc : vel ab obicftos; 

 & fic fortitudo eft prxftantiffima^quia circa moitem verfatur: 

 vcl a finc ; & fic iuftitia eft virtus maxime heroJca,quia refpi- 

 cit commune bonum ciuitatis. 



III. Quprnodo differant tfHylHflumyLex,ABio iuUiy 

 & luFiitia t 



Rcfp. hoc modo. lus cft prarfcriptum dominl,puta Dci,na- 

 turx, vcl hominis : vndc ius diuinum , naturale , humanuir. 

 Iuftumeft,quodcuique fccundiim ius , id cft pra.fcriptuni 

 domini^concclFumcft. Lcx eft norma, contincns impcrium 

 domini , ac fubditi otficium. Aflio iufti eft opcratio procc- 

 densab habituiuftitix.Iuftida efthabitus, quo fuum cuique 

 tribuimus. 



I V. An verumfit illud Arifiotelis : Adultcrum mr, 

 effe , f.ti liicri , non concHpifcentit, causa alienam contre- 

 ilat vxorem ? 



Rcfp. Vcrum eft,fi cum hoc falis grano accipiacur : Mate- 

 rialitcrcft adulccr, tormaliter auatus, quia non fadx volu- 

 J)tatis concupifccntiam,fcd cupiditatempccunia: fequitur. 



V. An iufiitia particularis ab aliis virttttibtti differat 

 cbieilo, aiiione, ac proprietate ? 



Dift. In obicfto^aftionc, & proprietatc fusc fumtis cortue- 

 iiit cum .Tliis virtutibus : lcd ab iis pcr fc ac proprie acceptis 

 teipsaditfcrt. 



V I Citrn iufiitia vniuerfalis , feu legali<,fit teta vlr- 

 tw annon ea pojita , tanquam toto , ponantttr & reli^jux, 

 tan^uam partes ? 



Ncg. Q_uia iuftitia vnluctfalis non tft gcnus,vel totum in» 

 tegrale,fednorma, & proinde totum potcntialc. 



V I \.An iujlitia difiribuens fit medium Geometricnmi 

 AfF Quia medium iuftiti.-c diftributiui ponderatur fecun- 



dum roeritaperfonarum : vtfiSocrates duplo plus laborauit 

 quam Plato,pIus duplo dignitatis ei debetur. 



VIII. An proportio munerHm deheat reffondere di- 

 gnitati ? 



Dift. Proportio rcifcu arithmetica, nonfcmper aequiualec 

 dignitati pi^rfonarum ; fed proportio rationis feu geometrica 

 fempcr xquiualere debet. 



I X. An honor tribuendiu Jtt regibnu obfilam virtu- 

 tem'>. 



Dift. Regi tribuendus eft honor abfolutc , fi fit vir bonus: 

 & comparate,fiue fic vir bonus, fiue malus , propter officium: 

 quo fic,vc rcpraEfentct partim Dcum,partim tocara ciuicatcm. 

 Nimirum vitcuci boni viri per fe debecur laus & honos j vir- 

 tuti officij habeturhonor rcfpedufanguinis , & ciuitatis. 



X. An iuflitia commutans fit medittm rei interdarn- 

 rtum & lucrttm ? 



Dirt. Extrcma dicuntur vcl refpetffumedlociitatis , quoad 

 nos : vcl refpedlu xqualitatis,quoad rcin ipfam. Ptiori modo 

 extrema dicuntur duovitia, quac obfidcnt vtrinquc omnes 

 virtutes,& illarum arccm inuadunt:poftenori modo damnutn 

 & lucrum habentur pro extrcmis , intcr qui iuftitia commu- 

 tans,vt xquale ac arithmcticum medium verfatur. 



X I. .^» iufiitia commutatiua differat jpecie k diflri- 

 butiua ? 



AfF. Quia difFett ab illa ratione raedij , officij , finis , & 

 &ai5fionis. 



XII. Ouomodo iudex bontu defcribatur ? 



Rcfp. Mctaphotice & cmphatice dicitur oculus in fceptro 

 principis,faccrdos iuftitijE & 2Equitatis,moderatorlcgi$,&iu$ 

 animatum. 



XIII. An lex talionii fiu repaffionis fit toleranda in 



repuhiica ? 



Dift. Talio Pythagorica non eft probanda.propter inaequa- 

 litatcm petfonarum & aftionum : quia pcrfona: funt publi- 

 cx vel priuata:;& aftiones funt inuiti,vel voluntaria:. At ta- 

 lio Mofaica omnino eft probanda : quia eft iutis gcntium. 



XIV. An nummns & indigentiafint ad&quatA men- 

 Jurdt rerum comrmtandarum ? 



AfF. Et indigentia quidem eft menfura naturalis; nummus 

 autem eft mcnfura ciuilis, qui lege conftituitur , vudc etiam 

 legalis dicitur. 



X V. l^tritm omniacommutabiliafinteiufdemgenert,'? 



Dift. Commutabilia confiderantur , vel ratione naturs ac 

 proprietatls fua5,& fic funt diuetforum gcncrum: vcl rationc 



vlus 



