OEconomica^ Cap. II. 



t 



^f 



turqualis ficocconomia, num vidclicct vitc conftituta , ritc 

 adminilttctur vcl fccus. Hic auccm ftatus cft vcl integci, vcl 

 malcalfcdus. Integercft pertcdus, vcl jmpcrfcdus. Ptrfc- 

 duscft,quo ccconomia con(idcracur lccuadumpcttcdio- 

 iicm pactium & graituiim. Illo modo pcrfcda dicicur a-co- 

 uomia, in cjua omncs parccs cllcntialcs & intcgralcs rcpe- 

 liuntur. Hoc modo pcitcda ccnlctur CEConomia , qux ha- 

 bct pattcs faas cmincncct lcu in gi.idu ciccllcnci, vc cum 

 CEConomiacmincc rationc cruditionis vcl religionis. Impci- 

 fcdus occonomixftacus oritiu vcl c dilparitacc, vcl cxdcfe- 

 iftu. Exdifparic;icc cum a;cacis, vtcum iuucnis ducic vccu- 

 lam vcl fcncx iuucnculam : cum condiciouis, vtcumpau- 

 per ducit diuitcm : Kx dcfcdu vcl pcrfonaium , vcl facuita- 

 tum : vc patris, matris , l-.bcrorum , fcruoium , pccuniae, &c. 

 De ftacu malc affcdo vidc infra. 



,f L O R I L E G I V M. 

 OE C O N O M I A. S £ N T E N T. Compendia OEcono- 

 micaidiuiniilimalunc, P/i/w.iij.ii^.iig.ij i.OEconomo 

 adrcm cucndam modi funt quatuor : primum paratc, dcinde 

 paratum tueri, linc quo nilulo magis parare iuuat , quam in 

 vas fundo carcns aquani infundcte : pritetca ptudentem 

 circ acdiligentem. Exquo l'oius intcrrogatus, quid maxi- 

 nie cquum laginaret : Oculus , inquic , domini. Libys ctiam 

 jiitcrtogatus , quod optimum Ixtamcn? Vcltigia rcfpondit 

 domini. IdcoSocr.ites diccre folcbac , dominum antcfcruos 

 exurgcre , S:vltimum ire cubitum oportcrc. Surgerecnim 

 nodu. &: ad valctudincm , Sc ad ccconomiam , & ad philofo- 

 phiam confcrrc. ttrifi.inOtcsn. Ciuitas eft corpus quoddam 

 ex faniiliis conflatum ,&quafi fumma earum. Valida igitur 

 dcraum cll relp. fi priuacim tes ciuium bcne habeant. Pmt.ia 

 compar. Ariflidu (y Catortis. Qui negligit domum, negligic 

 r.:mp. Hsrclog.fr-ndj'. Nifi priuatarcdc adminiftrcncur ,pu- 

 blic.ifirmic:irem non habent. ^Uto 7. deU. Qurpriuatimma- 

 lus publicc bonus nunquamerit. ^/f/.:/'?. Apop H. Thalcs 

 eam familiam probabat , in qua domino plurimum otij agcrc 

 licerec. Stcb.fenn.^T.. Chilon admonebac, vc fu:E quilquc do- 

 muiprxctrcc :qu6d non (icidoneusreip. adminiftranda: , qui 

 domum s^ubcrnare nclcit. Laer-. t. i. ClcobuUis opcimum 

 Qsconcmum indc iudicabat, fi plures habcrec fui am.inccs, 

 quam mctucnccs. Srob.ferm.S j.Bias diccrc folebat.cam fjmi- 

 liam clle optimam , in quadorainus (poucc (ic huiufmodi, 

 quilis propter legem eft ious.lbid. Pictacus opcime conlticu- 

 tam efle douutm aiebac, cui fuperfluura nihil abundct, & nc- 

 ceflarium nihil Ae.<Ai.lbid. Thcana cuidampercoatanti, qua- 

 nam vatione cclebris euafura cfTct rcfpondic,Contcxendo te- 

 lam , & cutando meum coniugium. /^/<f.~S-i_M4-Ll i y d. 

 OEconomia eil veluti catena , in qua (i vnum attrahas annii- 

 lum , reliqui fequuntur : nihilcft aliud quam parua ciuitas 

 fiuc refp. inqua paterfam. dicipoceft princeps familias:vnde 

 Tacitu4 in viid Agricoli ait, Domum fuam coerccrc plcrifque 

 liaud minus eft, quam prouinciam rcgcre. Familia clt velu- 

 ri monarchia : vnde Lycurgus cuidam vchcmcnter probanti 

 democratiam , Quin tu , inquic , primum domi tua: illam in- 

 ftituis. Duabus vocibus (imul fonantibus gratior fit concen- 

 tus : ita quidquid fit in familia, fit quidcm vtriufquc confcn- 

 fu,fcdtamen arbitrio marici. Omnisfamilia tanquam pf.il- 

 terium tribus illis indiget, apparacu, concinnitatc, & contte- 

 datione. Apparatus e(t partium conftrudio, hominis puta & 

 poflcllionis , vbi ille velut anima cft, haec inftar corporis. 

 Concinnitas eft in ofKcii exccutione. Contrcdtatio feu vlus 

 cft in prudenti bonorum di("pen("atione Sic itaquc familia cft 

 vcluti fyftcmamu(icum,in quo eftconcors difcordia, & fimi- 

 lisdiirimilitudo. Famliacft vcluti nauis, inquagubernator 

 fibi proponic commuiiem vtilitatem. Hi EROGLYrH. 

 Nidus pici,quce hoc nomine pr.-cfertur aliis auibus.quod do- 

 mum tuam fupcrius claudac : item accruns formicarum. 



fio, &vfu5 intclligi debct. Alias dicitur familia, quardefinl- 

 tut ccrtorum hominum iurcdomcftici conunflus dcuindo- 

 lum confociatio.Dico iute domcftici conuiiflus , quia hoc fic 

 vt plurimum. Alias non opus cll, vt qui ad tamili.im alicuius 

 pertinent,a(fiduc omncs incadcm vcrfcnturdomo : (icuc ucc 

 opus cft , vc familix qux ad rcmp. conftitucndam rcquiruu-' 

 tur, codcm (cmpcr in loco habitcnt. Satis cnim clt , li codcrii 

 cuntincantur fuciccatis iurc & impcrio. 



1 1. In domojitt famllia plures perfhna ^uam tfei re- 

 ^Hirumitr, fi debeat ejfe perfeila. 



ETenim colleglum conftat tribus ad minimum p?rfonis, 

 iuxtavfitatum illud: Tieifaclant coUcgium ; ScKeCfahVi- 

 ca quindccim : Hoc elt quod alij dicunt,tcmp.conftare ad mi- 

 nimum quinque collegiis,vcl tribus quatuorve familiis. Etfi 

 cnim duo dicuntur collegac refpeiflu ofHcij , puta duo pafto- 

 rcs eiuldem loci : non tamcn ibiclt collegiam , vtpotequod 

 ita dicitui refpeiftu focietatis. Porro cum ccconomia fit ali- 

 quid eminentius coUcgio , necelTura cft vt minimum qua- 

 tuor ibi fint pcr(bnx , vidclicet paterfamillas , niatcrfami- 

 liiis, & duo ad minimum quibus impcretut. Intclligc domum 

 petfeiftam. Aliasimpetfeda domus conftare potelt cx dua- 

 bus pcrfonis , vidclicet marito & vxore ; vclcx tiibus , vc 

 duebus coniugibus & fetuo. 



III. Famtlia pendet a natma & cura. 



ANatura quantum ad materiale & inchoationem : a cura 

 quatum ad formale & pcrfedionem.Quod autem multi 

 uon viuunt in focictate domeftica, id eft,vel ab inopia nura- 

 morum, vc in mendicis; vel aprauitate humorum,vc melan- 

 cholicis ; vcl a prauitate morum, vt in latronibus ; vel ab in- 

 gcni j (ingularitace , vt in iis qui fpcculationis hcroicse causa 

 viuunc in folicudine. 



I V. Regere ac regi funt aRiu ex lure mtnr^ & 

 gentmm profeElu 



NAm & in magno , & in paruo mundo fe offcrunt exem- 

 plaimpeiij : vcin fole , in anima , in formicis ,&grul- 

 bus. Ecinomnibus barb.irlcis familiis ad minimumeftim- 

 pcrij quoddam rudimcntum. Hic obitcr obferua ariimani 

 corpori pi:ce(fc herili imperio : quia corpus fic cft in potefta- 

 ce animi, vc non rcpugnet. Contra mcns prteclt appetitui 

 impcrio ciuili,quatenus nempe appcticus cftfilius obcdiens. 

 Alias quando idcm appccicus eft feiuus contumax, impe- 

 rium mcntis in illum eft herile. 



A P V T 



11. 



Econo 

 icz fub 



Quotper- 

 foiixcon- 

 (ticnac li' 

 inilum? 



Familia 

 vndepen- 

 deac i' 



Regore& 

 rcgi qua- 

 lcs (int 

 aftus? 



V. Regere prius efl qnam regl 



An rcge- 

 re prius 

 quam re- 



SV^it quidcm hsc duo fimul natuta vi relationis : fed to re- gi? 

 gcre priuseft natura vi dependentix , itemque digaitate. 

 Adio qappe prior cft paffione. 



V I. Tametfi digniiu efi regert cjUam regi , vtrumijue ta- ^/?"' * 



mcn £ ]ue necejfarhm & vtile efi in ceconomia. neceiT»- 



ria. 



Slcutenimex diuerfi tonifidibus ad fymmetriamintenfis 

 oritur fonus fuauiifimus , & melodiaiucundilTmia.graui- 

 bus, mcdiis,& acutis coniundis : ita focictas impcrantium & 

 obcdicntium, fi iuftitia diftributiua adfit, muficam parit vere 

 Olympicam. Hoceft,quod vulgo dicimus:Temperamentum 

 in quacunquc rc exiftere optimum. 



I 



De Domo. 

 Pk^cep t a. 



|r^ip V B I E c T V M OEconomiccE facultatis eft 

 g^^ domusleu familia, in quafpedatur matenale, 

 & formalc. 



Materiale funt perfonaj,& res oeconomicae. 



Formale eft vnio in virtute ceconomica , cuius 

 aftiones funt re^ere ac le^i CECon6fnice. 



R E G V L ^. 

 I. OEcenornicii fnbienum efi domtu. 



Smn, T)Er hanc aurcm non folum habitationis locus , fed ctlam 

 X res,tciuraquc ad familiamneceffarikiuacquifitio, pofTcf- 



VII. Imperare efl aUorum commedis inferuire. 



Ta paterfamilias fuum non fpedat comraodum , fed fami- 

 lix fux, qux cft vcluci parua refp. 



VIII. Domui cuiquefia tmiffmum refngium efle. 



In-.perare 

 quid? 



Domus 

 cuique a- 



CAius l.pUriqae.f.de in im vcc. & Xcnophon memlnerunt fyi""i« 

 huius fencencix,& Ciceroprodomofua.Atquc hucper- 

 tinec vccusprouerbium : o7x.(S>' 0i^i^ 'ix^ aa«r:^. Idem de 

 hofpicio iudicium eft : quod hofpici tutum receptum & fe- 

 curitaccmprxftac, vndc lupiter Xenicus , quafi hofpitij prx- 

 fes. Sic apud Homerum Diomcdcj parcic Glauco ptopter 

 hofpitij bencficium. 



FLORILEGIVM. 



SOLITVDO. Sentent. Solicatio difficilis eft 

 vita- Ariftot.^.Ethie. Homo folitaiius, aut Deus, aut beftis. 

 jTrf.;'» /'c//f. Quidam adeo in latebias icfugiunt, vt putenc in 

 turbido effe , quidquid in luce eft. Sen.eftfi. z. Quid prodeft 

 recondere fe,& oculos hominum aurcfquc vicarc?Bona con- 

 fcieiitia lutbam aduocat , n\ala iu folitudine anxia eft atque 



folicita. 



