146 



Encyclop^edi^ Lib. XXII. 



jgitur diligeiiduj eft squi minifter , atque amicus & vxor. 

 Naitifi boiius minillet contingat, niagno cft commodo : fin 

 nialirs,non mcdiocti malo- Lcgimusenim.totasdomos fub- 

 ueifas perinfidos minirtros. Atquc hicdekftus mutuus d\. 

 Neque enim omnes omnibus conucniunt Cicbro fiquidem 

 fit, vt pcr fe pulchia fint , qux tamcn inter fc apta non fint. 

 Delcftiim autem fieri opoitct, non folum oculis , vcrum 

 ctiamauiibus. Oculis fit ex ipsACorporisfigura.quodGrici 

 vocant fi'jcnayvi><iLie^>. Addit-X liqaidem funt corporibus homi- 

 num notx, quibus poflis habitum animi dcpiehcndcre , fi la- 

 ' gacius obfeiucs. In quorundam oculis telucet feritas ac bar- 

 barics, in frontc dolofitas , in toto vultu iracundia. Vetuni 

 huic diuinationi ncque nihil tribuendum cft , neque nimis: 

 qul dc te vide fupra phyficam. Porro vt deieiftam opovtet 

 vigilantem eflc, ita uon oportet efle morofum. Alioqultaro 

 coiret fccietis. Et auribus certius eft ludicium. Pcc aurcs 

 ciiim difcimus patriain, parcntes, educationcm ,pviotis vitoe 

 fpecimen , atquc minifteri) fidcm , fi cui fors ant^ famulatus 

 cll: Ex ipfo colloquio non obfcuia cft morum fignificatio.Sic 

 enim euidenter pcrfpicitur hominis figuta, iuxta Socratis 

 fcntentiam qui adolefccnti iuduparenti ipfum adeunti, vt 

 ab ipfo vidcrctur,loquere igitur, inquit, vt tc vidcara.Ncc in- 

 fcitum eft , quod de Diogene refcrtut , qui in audlione cum 

 fcdens a prxcone llare iuberetur : Qjjid refert, inquit, nonne 

 pilces vcnduntur ctiam iacentcs ! PiUes muti funt , nec ho- 

 mo filcns dignofci potuft,fiuc ftet.fiue fcdcat.Parum felii au- 

 gurium eft , h fctuus malc loquatuv de iis , quibufcum antea 

 vixit ; fi garriat otiofa : fi colore nihil immutato mentiatur. 

 Hic vcro non folum fpeflaadaeft naturx ptobitas,fedetiam 

 congvuentia. Ncc cnim diu coharrcre poliunt , qu.x non con- 

 guiunt. Itaque qui natura propcnfioret ad iram.quxtat lc- 

 aioris ingenij fainulos : qui pictati dcditus eft.non adraittat, 

 nili ftudiofum pictatis, aut ad pietatcm docilcm : qui anlicus 

 e;l , quirat aptos aulicis moiibus : qui ncgotiator , adiungat 

 fibi adquxrtumattcncoi &callidos. In hac ratione non mi- 

 nimum momenti habct pattia. Haud facilc rcpcvias famu- 

 lum Sueuum , qui «ongvuat Bclga:. Rarius Hifpanum , qui 

 Getmano conueniat, cum Hifpanus Hifpano fidclitct vidu 

 parcilfimo feiuiat : &, fi vulgi fabulis credinms, quidam taii- 

 pKplora- tum inuolant , vt hctosquoquc Meicmiali proucntu alant. 

 tio Umu- Atque haec de famulotumdcleilu. Supcteftexploratio. Mo- 

 il qua? nachifmum piofelluiisdatur unnus probationis. Expedit cr- 

 go etiam famulos hac conditionc recipcvc, vt liberum fit cx- 

 adlo annoillos rcmictcre. Non debet offcndere rudit3S,fi 

 comperias mgenium docilc 4c tradabile : cuius primum ex- 

 periinentum elT; in extruendo foco narrant vulgi ptouerbia. 

 Ex paucioribus euim lignis aptc compofitis maior ignis eft, 

 quam ex multis tcmcr^ congcftis.Congcrit pvsfocatur fljm- 

 ma .quxcommodis intcruallis alitut atque cxcitatut fpiti- 

 tuum adminiculo. Ex hac igitur foCi exttudione fclix fumi- 

 - rur augutium vcl infelix Ita fimulta pci fe vidcat famulus, 

 & fit memor monitotum, atquc ex his etiam alia tatlocinan- 

 do colligac, bonae indolis cft indicium E fcrmonc tainen 

 cettidima eft ingenij conicduia. Pioba; indolis atgumentum 

 cft, fi famulus errati adinonitus lubore fuffiindatur , fibiquc 

 dilpliceat , ac viciflim gaudeat , fi fcnferit fuum offlciuttt do- 

 mino pvobavi : &,figaudcatdominipr2efcntia,eofquediligat, 

 quibus intclligit hcvu eflc charum,odcrit, qui malc volunt & 

 obtredat.Ne putes tibi foie fidclem famulum, qui fcrderatus 

 eft vel inimicis,vcl,quod pevniciofius cft,fucatis amicis.Qui- 

 dam ftudio rclinquunt alicubi nummosaliquot, vcluti pe r 

 obliuionem , vt exploVent anfuraxfit famulus. Gatrulitatis 

 expcrijDcntum lioc pafto licetcapere : Siquid Tanicommit- 

 tas famulo,feri6 monens, ne quis tefcifcat actumfubotnes, 

 *lui piacbcat occafionera effutiendi. Scitum eft , quod dc 

 fcnatore quodam nairat Plutaichus quem ciim vxoirogaret, 

 vcl potius vrgeret , quic' ageretur in fenatu, rumor enim erat 

 aliquid agi rei ferix : cum vxor nullum faceiet flagitandi fi- 

 ncm,Dicam, inquit,fi poflis tacere:Lapis,inquit,citius loque- 

 tui. Vifa cft aquila tianfuolare ciuitatcm accinda raagno 

 gladio.Hocoflentum quid fibi vclit confultant.Videturcnim 

 aliquodmagnum malum portcndi ciuitati.QjJidfaftum?An- 

 tequam matitus perueniflet in forum, iam concurverat popu- 

 lus difputans dc oftcnto. Senatui dcmiianti vnde concurlus, 

 fenator rctulic fabulam dc v.toris filentio. 



FLORILEGIVM. 

 Vide infra de ofticiis herorum Sz feruoium. 



CapvtVI. /^ 



De Dijlinmone cr acqiiifitione reifamiliariss 



Pr^cepta. 



5^^ V c V s q_v E defocietate ceconomica: nltnc 

 ^^ de rc domeftica feii familiari » cuius diftindtio 



& acquifitio facit ad fundationcm domus. 



Diftindio rci familiatis feu poflcilionis domeftica; 

 hacc eft. 



Poffeflio domcftica eft immobilis, vel mobilis. 

 Immobilis eft naturalis, vcl artificialis.Naturalis eft 

 vcl terrcftris, vt ager & horcus ; vel aquca, vt lacuSi 

 ftagnum,pifcina, fons. Arcificialis cft domus. 



Pofl^eflio mobilis eft menfura, vc nummus:vel men- 

 furata, c.aquc animata , vdinanimata. Animata eft vel 

 homOjVt fcruus,vel beftia , quae facic vel ad nutritio- 

 pcm, vtouis,capra,fus',vcl ad laborem,vt iumenta;vel 

 ad munditiem, vt felis; vel ad cuftodiam,vt canis;vcl 

 delcdationem^vt delphinus,pfittacus, philomela. lu- 

 animata pofleffio cft vcl neceflaria, vel honoraria. Ibi 

 funt vidualia, vt cfculenta &potulcnta ; & lupclle- 

 6kilia, caque partim veftiaria, vt veftimcnta,lcdiftct- 

 nia,mappx i partimvafaria,vt culinaria,ccllarin,men-* 

 falia; partimfcUaria, vt ciftac ,menfaE ; partim opcra- 

 ria , vt fecuris ; partim ignominiofa , vt matula : Hic 

 funt imagines, ftatua:, tapetia. 



Acquihtio rei familiaris cft fimplcx , vcl mixta. i 

 Simplex cft ordinaria, vel cxtraordinaria. 

 Ordinaria fic laborc : cftque vcl naturalis , vcl arti- 

 ficialis. 



Naturalis cft Vcl primaria , vtGeorgica, fub qujl 

 Agricultura, Vinicultura,Horticultura,6<: Cura fyluc- 

 ftris:vcl fecundaria, caque vcl pccuaria,(ub qua pafto- 

 ritia,venatoria,aucupium,& pifcatura; vel fofliira mi- 

 neialium ; vel cacfuralignotnm. 



Arcificialis acquihcio cft permutatio , vd adifi- 

 catio. 



Permutitio cft mcrcatura,f(Eneratio, & opcrac elo- 

 catio. 



Mercatura eft vel libcralis , caque tum domeftica, 

 quae diciturinftitoria & ftataria, tum cxtcrna,qus c{t 

 maritima feu nautica,& terrcftris.fcu veftoria:vcl fot^ 

 dida, Yt cauponatia. Aiercatwa hieroglyphicumtjl ma^ 

 go Afercurij, mwfHpium manu tenentis, &£a!lum ttd ba' 

 fm habentii : <juo notatur celeritas & vigilantia. 

 Focncratio eft vfura, vel cambium. 

 Operx elocatio eft libcralis , vcl fordida. Illa cft^, 

 cum quis opcram fuam reip. locat in officio aliquo 

 publico fcholaftico,politico,vcl ecclefiaftico , aut pri- 

 uato, puca «economico , temporepacis vel bcUi : haec 

 cft mcrcenaria. 



itdificatio eft, qu4 domus acquirkur accommoda- 

 ta familia: quoadIanitatem,commoditatem,ac iucun- 

 ditatem : itemque rei familiari fcruandae. 



Acquifitio extraordinaria eft dircdla, vt hxrcdicas, 

 dos,donatio,& inucntiothcfauri:vcl indirc6la,vt cm- 

 tio, locacio, condud:io,lufus , concradus alfccuratio-k 

 nis, dcpofitio pignotis, Sc fimilia. 



Acquifitio mixta eft,quando duae vcl plures fpecies 

 acquifitionis fimplicis prudcnter mifccntur. 



R E G V L ^. H 



I. Modtti acquirendi legitim»seji , quinititnriure 

 diuino, iure gentium , & ciuili. 



ET niticur vel hij tribus fimul,vt agricultura;vel iuregen- 

 tium tanium,vt captiuitas,inuentio,& ncgotiatioivci iu- 

 re ciuili tantum,vt donatio,vfucapio , legatura, fuccclTio, & 

 vera alchymia,de qua lohnn.Andreat lCiut in additioniixt^ ad 

 fpeciilnm. Oidradits IZtut in libro confil.q.y^ (^ Panormitanfd 

 fuper f .decretalium tit.dt fortilegiit. cap. x. ex tuarum tenore. 

 item Bald.inl.i. qu& ftmt reg». invfib . feudorum. Cacterum ad 

 honeftatem acquifitionisiequiritur , vt compefcatur nimia 

 cupiditas fcu auaiitia: vitetur otium'> caueatur denique, ne 

 cui damnum detut aut tccinendo, aut auferendo. Retincndo: 

 vt, primoiniulladimenfionc.pondcrc, mcnfura 1. Alienatio- 

 ne fiaudulenta. j.Negando inuenta repctenci.^.Ncgando aut 

 mutando depofitum vcl pignus. j Detincndo merccdem la- 

 boiis. Aufcrcndo : i. Furto,quodcft vcl hominis,& dicicut 

 plajjium ; vcl pccorum, &: dicitur abigcatus ; vcl pccunii 



publicse,.. 



Moiiii 

 acf|iiir<'- 



d. legiti 

 mus 4iii- 



