OEconomica^ Cap. V L 147 



PoflTclllo 

 pocioc 

 qu«? 



AloJi ac- 

 ouirclidi 



publica: , 8: dicitar pccuhtus; vcl tcrum factatum, & dicitut 

 lactilciuiu i vcl tcrum pduatatum , quod lutluj cll vcl lim- 

 iilcx, vcl mixtum, quod coniumTtum i-ft cuin vi , vc cttoliio- 

 iic nortutiia, turbacioue ac violacioucpacis publicx. i.Nc- 

 Kationcdcbitiofficii. 5. Friiidj maltiplici:qu6 pcttiuent Cac- 

 culaiij, hoc cft, qui impollurx artcs taditant : & iUiiioncs, 

 qui vatiis colotibus ftaudum alios dccipiunt , aut rcbus , aut 

 vitxinfidiantcs.4. Tranflatiouc tacultatum ccclcfiallicatum 

 a facro vfa in ptofanum. f . Simonia , qux ett mctcatuta rc- 

 rum diuinarum. 6. Dctcntionc bonorum cctlciullicorum. 

 7. Mendicationc , qux C a r 1 s t i nominc «butitur ; quo 

 pcrtinent Monachi mcndicautcs, &mcnaici validi.^8. Mcii- 

 dacio & pcriurio. j- luiuftacxac^ione. 10. Calumma. 



1 1. IiU pojfejpo eflpotior , ^na babet ratie- , 



nem m:n[w£,. 



SIc nummus cft menfura ptima omnis rei familiatis ; vnde 

 .lupcliatut fponforconttactuum. Res ctiam immobiiis.vt 

 domus vcl agcr, pv.cfcrtur bono mobili, finuminumexci- 

 pias. Itadomus prifcrcur feruo. 



III. MoAi ^c^Hirendi Ifgitimi fmt numero oBo. 



PRimit4 cft Georgica, fcu Ruftica , qux eft omniuranatu- 

 ralilliroa Sc innocentilUma. Nam fuccurric naturx, & be- 

 nedidioncm cxpeftaca D e o- Hinc Patriatch* & nobililfi- 

 mi l\.omanorum faClitatunt hanc artem. Secuniiut cft Bucoli- 

 ca, leu I^ccuaiia, qu.E ctiam dicitur PaftoritiarproiiraaGeor- 

 gica: tura dignitate , tum vtilitate. Tertitts ell Metallica , (iue 

 Folforia, qui mctalla & hpidcs cruuntur c cerra j^i'». .'<« ell 

 Fra-datoiia, vt Vcnatovia, Aucupium, Pifcatura. Hic qu.tti- 

 ritur , an im i'enandi folafrincipiLm ccmpeut > Rcfp ius ve- 

 nandi cft naturaic, vel ciuile. Natutalitcr omncs homines 

 habent illud ius. Tametfi cnim homo amilit dominium fuum 

 in creatutas pct laplum : poftliminio tamcn illud rcccpitpcr 

 D E 1 niifcrarionem, vii D e v s difcrtc teftatur Noacho poft 

 diluuium Ciuilitcr ius vcnationis efc intcr principis regslia, 

 & pcndct a plncito populi : qui quoniam principi rclignat 

 fuumius, ncceiTc eft vt i venutioue abftineat. ^iinrmeih 

 Mcrcatura, qux cft iuris gentium , Sc fi rede iiiftitnatur ner- 

 uos confert teip SexfM eft Officiaria , qua quis opctam fuani 

 aliis addicitin ftatuoeconomico,fcholaliico,eccle(ialtico vcl 

 politico. Seprimw eft Acquifuio exttaordinatia , vc cft lufus 

 honeftus.inucntio iei,donatio Odautu eft Acquifitio mixta, 

 ciim plutes modi fimpliccs acquiruntur: vbi vitanda cft canc 

 pcius ac angue jtAi"?r?«v,HSir««^,uc vcl nimisinulti,Ycl plane 

 aducrli m«di coniungantur. 



Duo iii 

 {itimissLit 

 opus in 

 acquiren- 

 di.v pof- 



fcui "'" L^bentur,& necelfatia prsferuntur honorariis. Sequeftta- 

 tio eft, qua pofredioncs ka fcqueftrantur iure familiaiitatis, 

 nc ftatim omnium pcticulvtn iucidac. 



I V. In acquirendis pojfejfionibfu deleElut & /eqiie- 

 jlratio inprimu funt opm, 



DElei^us eft, quo pluta ftuefuofa , quam inftudluofa ha- 

 fc ' " 



V, Ratio acquirendi viEiam efl naturalu , vel imme- 



diate, vel mediate. 



l\ 



kauo )C- 



quirendi 



viSu cft 



Baturalis. . , . . , a 



TMmediatc ac (implicitct a natura,pendct agricultura : mc- 

 [diate actcmote mercatuta,ars ,& commutatio. Sed , in- 

 quis , mcrcatuta , ars , & commutatio funt modi acquirendi 

 arcificialcs. Rcfp. Sunt inchoatiue naturales , perfediuc 

 attificiofi, \tMCafu! \.polit.cap.y\dcm author d.lib. cap.6. 

 ' commutationem ita diftinguic , quod fit ttiplex. i. lerum 

 eum tcbivs , vt vini pro oleo ;quae eft fimpliciter naturalis ac 

 lcgitima. 1. rerum pro pecunia;qua5 inchoatiuecft natura- 

 lis, peifcftiuc artificialis Ethaeceft legitima proptcr ne- 

 cellitatem naiura;,& faciiita:em commutationis. j.pecunia- 

 rum cum pecunils , quam Arif^stclcs nec naturalem, nec to- 

 lera^ilem effc docc; in ciuitate. Scdnimis rigidum cft hoc 

 iudicium philofophi : ciim vfura & cambiura,fi reda rationc 

 gcrantur , fint ucceirarium vinculura coutradluum. Hic dao 

 quarruntur- l. Anindi^eniir, fit c.iud commutationii } i. An 

 fecunia fi! necfjfnria ad commmaticneTn t Refp ad i.Indigcntia 

 rerum hominem primo impellitad commutandum. ad i.Pe- 

 cunia eft neccflaria ad commutatLoncm non {implicicer,quia 

 ante pecunia: inuentlonem fuic commucatio: fcd compara- 

 tc , quia facit ad bcne cire ciuitatis. Hinc fadlum Lycurgi 

 , non mcrctur laudcm , qui cura vidcrec multitudinera in fua 



V reipub. inhiare pecuniis, argentum in plumbum ,aurumin 



ca & eius ^'^'""" commutauit , tantxque molis ac pondcris , denarios 



rcriptorcs f^^cit, vt vix tresobolos humerisfuftincrcpotuiires. 



nuam vti- 



*M? V I. Res ruHica efl prora & puppit cecsmmifi, , ac proin- 



de firiptores rci rufiica vtramque facitmt pa^inam 

 OEconomicafMHlttttii. 



Agnum itaque cft opctx prctium tcnercpracceptarci 

 tUiiic.c ; dc quibus vidc iufra iu Mcchanicis. 



M 



VII. yicquifitto rti famitiaris quatuor nititur colnmais, 

 qH£.fum ordo, diligemia,pruUeritia, cT ci.ariias. 



ORdo eft perfonatum, tcrum , & i&ion\im.Ord pfrfo^ a- 

 /«/«ctit talls, qualis cciuitur in hoiolos^io vui vnarota 

 niouet teliquas. Hucpcitinct rcguIaPallaaij : In icbus do- 

 mcfticis maxinic ofticia iuucnum, & nnperii knuin con- 

 gtuunt. Ordo reium cft difpoluio concinna iiuc iliitiiiCtio 

 polVcirionis, qua ht.vt patcifamilias h..bcat quali locos com- 

 muncs fiuc tabuias pratdicamcntalcs ici fauiiliatis. Jrdo Aciic~ 

 num dcpendct ab ordinc petfonaruiri , & rcrum. Viii^entim 

 cparuaoeconomia fa.;it magnam .emagaa maximam. Dc 

 hac elt regula Catonis : Rcs domcftic nc cft , h vnam rem 

 fcro fcccris, omnia opcia fcro facics. Sicut cnim in catcua, li 

 vnus annulus tumpatur, in toiam id redundat catenam,ita lA 

 familia, fi vna tes vel nou fiat , vcl indiligcncer iiac , vel fcri 

 fiac , toca oeconomia turbatur Ideo i'liuius ait : Optia non 

 impcnsaconftat cultura. Idco maiorcs icic.lill:nium 111 a<'to 

 oculunidorainicflcdixeiuuc. frn.Uniu p.ittistar.uli. s fido- 

 minctui ,nullum numen abe.t. C>}.ir ts,i deuiqucrcquiiitui" 

 vt vicinorum animos libi rcddat dcuiii<ftos pacertamUias; 

 quia, vt ait Palladius,triamalaa: lucnoccnc i Iteiiliras.mor- 

 bus , & malus vicinus . cum quo CDailncic lUud Cacoiiis: 

 Bonus vicinus prasdium incuiH ciHcu commendabiie , ingra- 

 tum malus. 



Y lll. Resfamiliarisfacit tiim ad viiiendum, tumad 



bene viuendum : aliis dicitttr pojfejjio oeconornica , bo- 

 nHmpofjejfiim , aconotma acqutjitina, drpecuma, qu& 

 apud Miiltosfcriptores poniturpro omni re necejfaria. 



Clrca hanc poircirionem tr:a .equituntur a patrcfam.pri- 

 mo V t poflit acquircre honedc, tuto, & iucundc : lecun- 

 do vt poflit acquilita tueri : alias iiu.la qua:rendi forec vcili- 

 tas, led patertam. aquamcribtohaurire vidcrctut : tertio, vc 

 acquilitis vciftui ritc fciat. Nihil enim eft acquireie &poiri- 

 dcte aliquid, nifi ciui'Jem ctiam vfus adfit. 



I X. Modm acqutrendi rem familiartm his 



conti)ttHrregulis. 



1. T Aborandum cftquotidie & fingulishoris, nifiobftet 

 I ^ cultus Dei . vcl valctudo impediat , vcl aliquiddan- 

 duin lic amicis vel rccreacioni. i Plura func habenda fru- 

 <Suofa , quam infrudfuola. 3. ludicio sequo in acquifitionc 

 xerum vceudum. ludicium auccm a;quum dicitur,quod diltin- 

 guetc nouit intei ptopottioncm aiithmeticam & gcometti- 

 cara. 4. Resfamiliatesita fequeftrandx, nc ftatim omnium 

 fiinul periculum incidat. 5 tacicndaeaqu<eprolunt,&quo- 

 rum poftmodumnos uon pocniteat Mili.riimafane eft con- 

 ditio, fi vna manu aliquid conficimus , altcri dciicimus. 

 6. Laborandum finceie , ne a Dcoaccufemur ,licet ab homi- 

 nibusabfoluamur. 7. Labor nuIlTmctucndus , (cd omnibus 

 in familia amandus, tum fcilicccquando exantlandus. Vndc 

 SoCtates cuidam Olympiam ite volcnti , fcd itct metucnti di- 

 xit • Cum domi prope totum dicm auibules , ante ptandium 

 & ccEuam, fidomeilicasambiilationesconfetas.ad quinque 

 fexvc dies facil^ peruenies Olympiam : innucns,id quud tet- 

 ret in adcundis laboribus , potius ellc imaginationem quam 

 laborem ipfum. 8. lu familii omnes laborare debent. Nc 

 puet quidemhic excluditut,fi vtcunque fic aptus : ncc fcnex, 

 modononplan^ decrepitus&delitus. 9. Laboiantes fcmper 

 co»itent illud : Omnis vocatio habet a Deo ptomiirionem: 

 quod Catolus M. hoc vetfu expreffit : 



tJenrifiU Detu menttm coniungit Olyr>ipo. 

 10. Laboretquifque dorai fux, nihil folicitus de iit,qus ge« 

 ruutur a vicinis, luxta illud pocta: : 



aluifque domi Upidu Sifyphut e{ioful. 



X. Acquifttio Georgica eft omniiim naturaliffma, 

 antiquiffima , & fan£iiffma, 



NAturaUifima ; quia maxim^ imitatut naturam,& cft fa- 

 mula naturs fidilfima Anicjuijfim^ ; quia non Ab ori- 

 ginum feculis , fed cum Adarao nata , nec a Cerere.vel a (uc 

 ducit originem , fed a viris innocentilfimis. SanHiipma. ; quia 

 prouentus agticultutJE.vt ait CoIumella,funtinnocentiflimi. 

 Hinc Ciceto ait : Omnium rerum , ex quibus aliquid exqui- 

 ritur, nihil eife agricultura melius , nihil vberius,nih;l homi- 

 ne libero dignius. Et Xcnophonti nihil tam rcgale videba- 

 tur,quara ftudum agti colendi. Vnde veteiesSenacoresRo- 



^ 4 fiiani 



Acquifi- 

 cio ici fa- 

 miliaris 

 quoc ni- 

 Ciitur ce- 

 lumni,? 



Res ix- 



miliaris 

 quam nc- 

 cciTaria^ 



Modilt 

 acquicen- 

 di circii- 

 lcribitur 

 cercis rc* 

 gulis. 



Elogiur*» 

 Georgi- 

 cct, 



