1 4 8 Ericy clopa^dia^ Lib. XXII. 



Metallica 



Pfriiari.i 



CUlii? 



maiii erant agrkols. Ita Quhitio Cincinato aranti nuntia- 

 tam ell,eumai£latorcm£irc fadlum. Pliniusai:,agruin maic 

 colcre ccnfotium probrum iudicabatur. Et Cato rctert, qucm 

 vitum dixillent colonum bonum , amplilTime laudadc cxi- 

 ftimabant. Cxterum Ipecics Ceorgicx funt agricultura, vi- 

 nicultura, horticultura , & lignaria liuc cura fylucihis. Pix- • 

 cipua autem hic cura cfto , nc termini arborelve terminales 

 moueantur. lUi enim funt maledicli, qili hoc ciimine fe ob- 

 fttingunt.DfW-.is.-^-i^-ConferProBcrfc.ii.wr/iS. Plato de 

 legihJib.i. profcrt lcgenl , ciuam louis tcrminalis vocat:Ne 

 quis vicini ciuis aut percgrini lines ac tcrminos agrotum fce- 

 dercaut iureiuiandopolstos moueat .cxilHmans hpc rcuera 

 clfc m .■k!»i^ x-''^' > »"" mt,tiendii mouere. Et idem tiadit,iute- 

 iurando a diis foimatumTerminum, quo amicitix & inimi- 

 citi.v; tcrmincnrur. Alteriusenim lupiter contribulis , alte- 

 xius holpitalis ell teftis. Quilcgem tranfgreditur , piimum 

 Deo vindici,dcindclcgibusobnoxius, qux patiiubcnt pro- 

 ur iudiccs pronuntiarint^cognitoics fiiit «7^'v'o,h5'. LcxX 1 1. 

 tabb. ell:qui tciminus cxaraffit, ipfius & bouesiacri funto. 



X I. Met.illica,fine fojforia , efl ratlo farandi viElumex 



tffjfione Tnetallorum & lapidum , turn preticfo- 



rim , tiirn vnlgartHm. 



HvCc licet fit labotiofa & pcriculofa, tamen non elT: con- 

 :ra natuiam , vt quidam fomniant. Tametfi enim efFo- 

 diunt opes iriitamcnta ni.iioium : hic tamen abufus noii 

 toUic vfum & rei eficntiam. Hucetiam pertinct Alchymia, 

 <\\ix admodum periculofaelt , & ita corrupttlis lophilla- 

 rumobruta, v: nou facilc laudetur & feratur in prouincia 

 aliqua : licet multi lureconfulti ccnfcant, ipfani iicitam 

 cife iureciuili. 



XII. Pecitaria ejl ratlo parandi]& pafcefidi ^ccoru. 



Prlda- 

 tnria 

 quiii? 



Mcrcatu- 

 ra cjuid? 



Vcpcrtinct vita paftoritia. Ethic modiis proxiracac- 

 ^ccditad agriculturam. 



H 



XIII. Prddatoria efl ratio ^u&ritandi pofeffmem ex 

 prxdSi feu capsara fcrarum : cflqne vcuaioria, aucit- 

 pinmjiue aucMpatoria, cr pifatoria, 



D hunc Sf pricedentem acquircndi m.odum difputari 



, foletquxrt:io: Qualcnam ius hahc.Tt homo in creatu- 



ras non intelligcntes .' Refp. Hominesclecli ius dominatio- 

 nis in creaturas in Adamo dcp^rditum,in Chrifto rcceperunt, 

 vt hanc vitam tueaiitur,*; ipliusgloiix amplificandx impen- 

 danc. Et illi fandificant ca , quibus vtuntur , pcrpreccs& 

 graciarumadlioncs. Iinpij vero funcpolkflbies malx fidei. 



XIV. Alercatura efl ratio ac^uirendi ex mereibm, 



qtia importantur & e.vportantur res necef- 



faris, honefli lncri cattsa. 



\ Anc Laurcntius Mcdiccs vocaui: caput , vnde robur & 



Lneiui manant in Rcmpub. cuius rci hiculentum tefti- 



monium nunc temporis funt tres illi fiorenciirimx Relp. 



Vcncca , Genuenfis , & Belgica. Efl aucem dc iurc gcntiura 



hic acquirendi modus. Cxterum mercatura fitnauigatione, 



deueftionc, & ncgociatione : & ncgociatio fit per commuta- 



tioncm,qux tiiplex cft. Nam commutatur aut rcsin rem, vt 



trumencum in vinum : anc res in pecuniam & viciflim:autpe- 



cunia in pecuniam. Huc percinec Cambium liucarscampfo- 



ria,fic dida a cambire,quod eft commucarcrcm cum re:aliaS 



diciturnummulauaindullriofa. Eft autcm cambium i.Mi" 



nutum iciim aurca moneta pro argentea vel sreacommuta- 



tur , & viceuersa. i. Nationale ; quod fit pet literas e regio- 



ne vna in aliam millas.Hrec ars campforia, vt & tota mcrca- 



tura, magno fubiefta elt abului, qui non toUicarcemcaufa:, 



ficuc nidus hirundinis non cucrtit palatium , licet iflud com- 



inaculct. Contva vliiram hoc loco adferuntur illa quodlex 



diuuiaomnem vfur.im prohibeat ; quod ethnici mcras vfu- 



las improbent i quod lcges ciuiles prohibeant vltra Ibrtem 



aliquidaccipcre ; quod Chryfoftomus vfuram vocct fchema 



mifericordi.i; , quafi qui opcm lanirus in foueam protrudit. 



Scdtcnendum cfl: , illa dicide vfura immodcrata: cum legcs 



ciuiles ratione vcri & non fimulaci intcreirc , quod accedere 



potcfl, modcratam cius , quod intercfl, compcnfationcm, 



cuius cfl nccelfanus vfus in commerciis , permiferinc lufti- 



nianus ilkiflribus perniifit polfe llipulari trientes , mercato- 



nbusbcllcs , communiter omnibils fcmilTes. In traiediciis 



concraflibusccncelimamconcefticj^.eo/.^.i.Co/s^.j/tf/wr.Cori- 



ftitutio Impcrij quincuncialem permilit , atquc eam exce- 



dcntem tanquam vfurarium & illicituni contraftum dpm- 



nandum. Eiat aucem vfura alia ceweftris, qua: menRrua fuit, 



alia nautica.qux &ipfa bifariam ficbac. Aut enimaliquis in 



altcram ncgotiationcra ftipulahatur, qux vlura dicvbkiuv 



E 



E7Tpo7jAyf : aut caucbatur , ne aliccr dcbcretur , quam fi nauls 



cum racrcibasincolumis donium reucitilkt , 0[ux vluiavo- 



c a ba tur t^K^po-xr^-ujKnf» 



I 



X V. Officiaritt ef} locatio opere , e^ua pro mercede alicHt 



addicitur operapublice aut priuatim vtilts. 



Stquc arcificiofa , aut artis cxpers. Artificiofa ed: libcr?- 

 elmcchanica.Liberalis cft artis dignioris, qua dofti 

 viri llias operas locant in ftatu ccclefiaftico, policicc ,& fcho- 

 lafHco. Mechanica cfl,qua arcifices locanc fuas operas : Eft- 

 que ftatuaria.fuforia, chirurgia, typographia,&;c.quxfaciunc 

 ad viuendum vel abfolute , vel commode , vel decore , vel 

 iucunde. Artis expers eft fordida: quo pcitincnt opera; Uxa- 

 lum, baiulorura, bubulcoruiT>,&c. 



XVI. Extraordinaria ac^uifttio efi , <]ti£ citr.t 

 laborem fit\, 



EIus fpecies liint, fucccflio , donatio , cefTio boni,inuentio 

 rci, accrecio ieualluuics , depoficio fcu ccrcamenpigno- 

 risdcpoiiti&: lulus honellus, vbi hxc formula velcxpicfsi 

 ponitur , vcl fubiatcDigitur : Do, vtdes, id elt, mearapccu- 

 niai^ peiiculo expono, vt & tu tuam. 



OfR^iarii 



q'j,idf 



Extraor>^ ' 



dinaria 

 acquiliuo 



Acqiiifi- 



tio mixt^i 



XVII. Actjuifitio mixta efi , cttmplures modi compU 



cati vjpiam concurrimt : vt ciim diqui viutmt partim quid? 

 expaflfiii,partim ex mercatura, 



HIcdiligentercaucndum,nenimis mtflci coniungantuc 

 modiiicquirendi,Aliasobiici poceft illudGcrmaiiorum: 

 bibcii h.miii<!te>-ck.,tJie,^Z'i.ert ■v>irliu!;. Atquc hifuntmodi ac- 

 quircndi legicimi, qllibus opponuncurinfinitiillegitimi,qua- 

 les func , Mereciicia , Lcnonia , Vcnencium , Aleatorea , &c. 

 Scd paulo plenius enarremus quofdam modos acquircndi, 

 I. Modi .tccjain'!)dii:<si> jHmo. i, t-artj fsoif mndl , qnibfnprina- 

 tnm deminium iiijle acquiritiir Dico priuatum dominiura: 

 quiaquE funt vniuerfitacis , vt forum, theatrum, templum, 

 nonpolfunc fieripropria huws vel illius , fcd iure ciuitatis 

 fiunc fingulorum. 3. Aajmrirnu! octupatione ,eiccejJione,idifi- 

 atione, confiifione, , niienlione, tr,iditione , pr^fcrip/ione fi-u ufu- 

 capione, dona'i(He,fi4cce0ione,teniimenio,petiiioneh£reditatif, 

 aHomfamHis, hercifcundi, aHione commnhi diuidundi , iitidcia 

 fininm regiindonim, ■vfufruHu , a^ricultura,per alios, mercatu- 

 ra ^ negotiatione , militia, , artibta , labore , officiis manuariis, 

 parfimrniafy^poena fiirti , ^c. 4. frimtu acquirendimodw de 

 iure gentium fit occufatione eorum , qUi nullitn funt propria ; vci 

 func fcrx, volucres, pifces.Excipe, fi quis longaprxfcripcio- 

 ne aliquid acquifieric : & fi populo confentiente magiflratus 

 habeat ius vcnationis, tanquam rcgalc. 5. Accejfio legiiimn 

 cernitur in alluuione, animalihiis dominio nonrofttbicBif , ^ la- 

 bore noBro partis. Ita flumcn poteftaliquid noftro agro adii^ 

 ccre , auinialianoftrapofTunt fcEcificare , &plancacionc cre- 

 fccre poflunt varia vcgetabilia. 6. Confufione res acquiruntur, 

 fir^nfcnfm vtriufque partis abfit. Sic fifrumentum meum tuo 

 commixtum fuerit vtriufque confejifu, vterque dominus ef- 

 ficitur, &locum habet communis diuidundi iudicium. 7. /»" 

 uentionis ■varij ftiat n;o'Ji. Nam qu.c in litorc maris inucniun- 

 tur, inuentoris fiunt : ac non itemqux in itincre. Thefau»' 

 rum inucniens , fi in fuo f undo inueniat , optimo titulo cum 

 polTidet. Ac fi in alieno fundo , non data opera , fcd fortuito 

 inuenerit , diraidium doraini foli & dimidium inucntoris fit. 



8. Tmditione rei faffa a vero domino acquirimtn dominium. 



9. Prifcriptione feu-vfticapione acqulrimtu de iure ciuili. Nam 

 ne dominia inincerto eflTcnc pr.-efcripcio iure ciuili eltintro- 

 duda. Res autcm mobilis triennio , immobilis intcr prxfcn- 

 tcs quidemdccennio , inter abfentes viginti annis vfucapi, 

 omnefqne a£lioncsomniaque vitia triginta annorura fpatio 

 prxfcribi tradunt. Quatuor autem rcquiruntur inprxfcri- 

 ptione legitima: vt rcs bono titulo, bona fide, tempore legi- 

 bus definico , cittaquc temporis interruptioncmpoffideacur. 

 Addunt aliqui, vt rcs talis fit, qux prxfcribipofIic:qui3 furci- 

 uc & iniufte pofl'efra,res facrx & publ!cx,& alia quxdam noii 

 prxfcribunCur. ic. Acquirimus donatione plurihui modit. Auc 

 enim causamortis fit donatio, cumquis ita donat , vc fi quid 

 humanicils ipfi contigerit, habeat is^ui acccpic,fin autem fu- 

 pcruixcrit, recipiat is qui donauic, vcl fi eum donacionis pce- 

 nicucric, vcl prior dcceflbrit is , cui donatum ; & hx donacio- 

 nes funt inftar legacorum : auc donacio fit intcr viuos fimpli- j 

 cicer finc moicis cogitatione , qux C pcrfeita fucric , rcuocari 

 non pocelt. Huc pcrrinec donatio propter nupcias. Perficitur 

 autem donatio, cum donator fbntcntia fuam fciiptis aut finc 

 fcriptis manitcftauctit. Et reuocantur donationes propter in- 

 gratitudine donatarij ergadonatorem. Iftavero vocationoti 

 hxredibus.fcddonatori competlt. Porrb fi donario loo.foli- 

 dos exccirerl: in vulgaribus , & in caufis piis 500 rc(]uirit in- 

 finuationcm,hoc cft puhlicationem coram magiftratu w.Suc- 

 eejio iegitimafft itiftijjimn acquirendiratio. In (iiccellionc ali- 



csai 



