OEconomic^ Cap. V I. 



149 



tf m hofreJum triplcxoido habctiir : piimus dcfccndentium, 



vchiti tiliorura, hharum , &: ncpotum , cjui lucccduntpaicn- 



tibus ab intcltato : rccundusalccndcntium ,fi dciccudeutcs 



defint.ncmpc parcntum vtriulquc fcxus, iuxta giaduuni prx- 



togatiuam.vt fcihcct pacet pra;tciatut auo:tcrtms collaccra- 



lium ; vt li defumftus ncque dcfcendcntcs ncquc afccndentcs 



iciiiiucrit , fucccduntfratrcs & foioics vtiinquc iun<Si in ca- 



pita, fili j fratrum & fororum in ftirpes. Uuiat auccm fucccf - 



iio iii afccndcntibus Sc dclccndcntibus in infinitum.in colla- 



toraiibus vll^uc ad dccimum c,radum.Si in dccimo gradu noii 



cxticerit, ha:icdicas vacac , & rifco ccdit. In feudis alia c(l ra~ 



tio. ii..Teftamentti »ut codictUtf relidu Atque lef/iiii fit iufla 



acquifitic. Hinc ICtusait , lcgc obuenirc hxrTditatcm ,c]u.r 



extelbmcnco dcfcrcur. ij- fetitione hiredttaris ac.juirimiM, 



thm tliquii fine ti:ulo fojfidet noftram hsrediratem. Uacur enim 



ci aillio , ad quam res hsrcditarix dcfundi vel cx tcftamen- 



ro , vcl ab intcftato pcrtinenc contra euni , qui eas fine titulo 



poflldcc. Res camen cmphyteucicx vcl fcudalesnon Veniunt 



in pecicioncmhxrcditacis. 14. Famili£ hercifcundt aciione ac- 



ijuirimuf, (juando ditiiditur hireditoi. i j. Communis diuidundi 



aHione acquirimsu , cum res duntaxat , qus. communes funt ^ 



caufi e.v hu fendentei in iudtcium veniunt , de ctteris vero intt' 



grumellfamilithercificHndiiudicium. 16. t inium regundorum 



iudlcio arquirimus , quando iudex per menfcres agrorum dirimit 



qutiUionem finium. 17. ifufiuBu acquirimui in fundo , ndibttft 



feruif, iumentis, ■vino,frHmer>to , -oeftcjpecunia numerata,^ cjl- 



terii rebttf , qui. vfu confiimuntur. In huiufmodi enim rebus 



conftiruitur vfusfruflus,qui cft ius alienis rebus vtendi frucn- 



di, (alii.^ rerum (ubftanciai & veldiiKnguitur aproprietate, 



vcl cam ca coniungitur. Ibiformalis , iiic cauialis dicitur 



vfusfriiftus. 18. Nf» fdicn per nos ipfos acquirimui , 'veriim 



aiamfei atios : vcluciper feruos. 19. Inter cmncs acquirendi 



tnr>'ios agriiulrurainprtmu eftiufla. C^ac , vt aitphilofophus, 



eft, maximc nacuralis , & nectffaria , c matre ttrra quxllum 



■ parans, corpora uon encruans, vt artes fordidx plerxque, fcd 



ad labores ("ubcundos roboras.Hinc agriculcura dicicur opti- 



ma OEConoma. Ex hac honeftilTimus minimeque inuidioius 



pcciturqu.-eftus , quem exercuerunt pacriatcha: ,& pricipui 



iiominis famili.-E apud Romanos : itcm Aglaus ille , Apolli- 



nisoracuio fclix iudicatus- Hunc acquirendi modum Deus 



inparadifo inftituit. zo. Mercatiirabonefla iufte acquiriww. 



Honcfta autem cft ^CTKiS^icn»^ , qua; circa vfum neccflarium 



vcrfatur, non jLotTniAiiKi, cuius finis non cft vfus,fcd quiftus. 



Illam Ariftoteles fubiungit mcrcaturx, quiaagricolaqu.t- 



dam vendit, vtrurfus alia emat ad vfum quotidianum : hanc 



tnerito damnat, & propriam eife dicic propolarum,qui cmunt 



vt carius vendanci I. Miliria honefta accjtnrimits , Lk^. 3. •u.14. 



Huius militix fe^acorcifuerunt Matcinus ,Iouianusac Va- 



lentinianus fub Iouiano:legio fulmineafeuxej^t/HiSijAi^fub 



Antonino.Atque huiufmodi milices mulcis ornaci funt priui- 



legiis. Scd hodiemilitia ferme eftomnium fceleruin fchola. 



a 1. Agrum male colens cenfcrium prol/tnm. VUn.iib. 1%. c^. Oell. 



lib.^.c.ii. Nam fi quisagrum fuum pacerecur fordefcere,non 



purgando & arando diligenter ,cenlbicsipfi poenam irroga- 



oanc. Cyras fi quando agium bene cultum cerncret , eorum 



liominum laudabat iudu'triam, coiitra fi ncglcftum, grauicer 



obiurgabac& rauld.ibat. Ita vifumRcip.intere(re,vt agri be- 



ne colcrentur. z^. In moiiii acquiiendi pncipuarario habea- 



furvicini. Melior cnim cft vicinus bonus , quam frater lon- 



ginquus,P»-0(.i7. Catodc re ruftic.Idagcndum,inquit,Tt di- 



ligantur ricini. Malus enim vicinus cft cxitiofa peftis , iuxta 



illud Hefiodi : Uius^ 1(5"^« '/'itz^'- Thcmiftocles apud Plutar- 



chum cum prsdium vcnderet, pisconem addere iuifit , quod 



bonos habcrct vicinos. Columclla vicinitatis incommodo 



mulcos dcicruifire proprios penates , atque in diuerfam orbis 



f artem narrat pi ofugilfe. Cato in agro fpeflari voluit viam, 



aquam, & vicinum. Nam vt iter commodum agtis adfert,ita 



aqua: bonitas ncccflaria & coeli falubricas.Vbi cnim cum Or- 



co ratio poncnda, ibi non folum perccpcio frugum & fru- 



ftuum, fcdetiam vitacolonum cft dubia. Colum.i.^ . 



FLOTIILEGIVM. 



AGRICVLTVRA. SeNT. 'Hyiu^^ixl^fi^^.ifaJ^^itCi 

 .^gricuLtttra m.iximi ittfta eft : quia non pendet ab hominibus 

 vel volentibus, vt cauponaria, vel nolentibus, vt res bellica, 

 fed cft maximc naturalis. Naturaliter enim a matre cundlis 

 alimentum fuppe htatur : itaquc & hominibus a terra.Facul- 

 tatum itaque cura hxc cft prima,quia naturam fequitur. Arift. 

 i.cEfon.r.i.Optimaratio parandi opes eftex agricultura. Ibid. 

 Omnium rerum.exquibus aliqiiid exprimitur , nihil eft agri- 

 tultura melius, nihil vberiiis , nihil libero homine dignius. 

 Cif.i.oy^f. Vitaruftica,quam nosagreftem vocamus ; parfi- 

 monia:,diligentis,iuftitix magiftraeft. id.pro Rofc.Amer.Vi- 

 la ruftica maxime difiunfta eft a cupiditate , & cum ofEcio 

 Loniunfta. /i-'«/. Hominum gcneri vniuerfo cultura agrorum 

 c(t falutaris. NuUa vita beauor eflc poteft,ncque folum offi- 

 cio,fed & deleftationc & faturitate,copia quercrum omnium, 

 qu£e ad viftum hominum & cultum eciam percincnc. Id. Cat. 

 mair. Agro benc culco nihilpoteftelTenec vfa vbctius , nec 



fpccic ornatius./i/. /«/i»ri7.Ex agritultuta maiime pius qux- 

 Itus ftabiliHlmulque conlcquitur, minimd-que inuidiofus.Crt- 

 to dere rtiilicd. M;iiorcsno(hi virum bonum cum iaudabant, 

 ita laudabant : Bonum agricolatn bonumquccolonum. Am- 

 plilhmc laudati cxiftimabatur , qui ita laudabatur. Id. Vnum 

 genus libcrale &: ingcnuum rci familiaiis jugcnddt , quod »< 

 agricolationc coutingit. Colum.lib.i.frt.f. 

 Ouid. l'ont. 

 Tempin in agrorum culiu conftimere dulct tft, 



Horat. cpod. 

 Beatiu ille, qui frociil negotiu , 



yt frifcagens mtrtaltum, 

 Taterna rtira bobns exercet fuii , 



SotutUi emni fcentre. 

 iiecexcilarnr cUjfico miles trilti, 



Nec horret iratum mare : 

 'Ferumj; vitat, (y fuperba ciuium 

 Potentiorum iimina. 



luucnalis 14. 

 Vitiite ctntenti cafuiis^f^ coUibtti iftis^ 

 O fueri, Marftii dicebat (y Hernicui olim , 

 Veftimifquefenex ifanem quiramui arniro, 



§}uifatK eft menfis. .. 



Virg.i.Gcoig. 

 O fcrtunatos nimiiim fuafi bcna norurtt 

 .^gricolas, quibui ipfa frocui difcordibus armU 

 Tundit humo facilem viSlum iufii/Jima telliis. 

 A p o p H.Cato maior dicebatifortifTimos viros ac ftrentiif- 

 fimos milites ex agricolis gigni,minimcque male cogitantes. 

 Flut. afoph. Idcm dicere (olebat, pecuniam pedibus compen- 

 faii;fcnticns,ad villam fxpius cundum efl"e:CiV./ro f /a<r.Cato 

 maiorinccrrogatus, quis clfct ccrtilfimus agricolx qu.-eftus? 

 rcfpondit:Si bcne pafcat.quis proximus?fi mcdiocriterpafcai. 

 quiitertium? fibcne veftiat. quidquaitum ? arare &terrarn 

 bene verccre. Erafm. j. apoph. S i M i L 1 T v b. Agriculcura 

 Philoni eft priludium quoddammagiftratuum: apud Xeno- 

 phontem eadem dicicur paiens atquc nuctix aliarum artium. 

 Agricultura eftcornu illud Amalthe.x,itavt Amalthea figni- 

 ficet illum, qui minime fis^%y, id eft, diflblutus, fed gnauuS 

 eft:cornu vero bouis , animalis laboriofiflimi , operarios no- 

 tct : botrus autem & fimilia , qucc in ifto cornu funt , omniai 

 ad vitam hanc ncceflaria, agriculturz ineflc fignificent.S/oi'. 

 ferm.^^. E X E M p L. Adamprotoplaftus,Hefiodus, CytuS 

 niinor,Diocletianus Imp. Hieroglyph. i. Porc«^;quo(l 

 animal apud jEgyptios erat inuiolabile , proptetca quod 

 agricolationis vfum ipfis pr.^ftaret. 1. F«/a: ; quam Saturnus 

 docuiflTe fertur^vcfruiflushocmodo coUigancur. j.N»7««; qui 

 quomodo fcrcundec ^Egypcum , vide Cupra in Geographicis. 

 ^.Aratrum;c^\iaA. cft nota frumencarij prouentus. Paraiifo- 

 mena huius fioiilegij de agricultuia notentui ifta. I. Ex Cato- 

 »-'. I. Res ruftica lic eft:fi vnam rem fero feccris, orania ope- 

 ra fcro facies.i.Ex agricolis & viri fortiifimi , & milites ftre- 

 nuilhmi gignuntur,maximcque pius quxftus ftabiliffimfifquc 

 confequicuv,minimcque ihuidiofus ; minimcquc malc cogi- 

 cantes funt, qui hoc l^udio occupati ftint. 5. Prxdium cuin 

 parare cogitabis , in animo habeto , vti nc cupide emas, ncve 

 opera parcas vifcrc , & ne fatis habcas femel circumire. Quo- 

 ties ibis,toties magis placebic,quod bonum cric. ^.Scito ideiri 

 agrum,quodhomine:quamuis quiftuofus ficc,fi fumpcuofus 

 eric,relinqui non multum. 1 1. tx Varrcne.i. Nemo fanusde- 

 bet vcll- irapenfam ac fumptum facere in culturam , fi videt 

 non pofle refici.Nec fi poteft reficere f(udlus,fi videt eos fore, 

 vcpeftilentia difpcreant. i.' Agrum alternis annis relinqui 

 oportet:aut paulo leuioribus fationibus feretc , id eft,quse 

 minus fugunt terram. j.Herbx efatiselidcndiA dum tcne- 

 rx funt vellendae.Nam atidi fadae rixantur, ac ccleuus rum- 

 puntur,quam fequuntur. III. tx ColumtUa. i . Graciles cliui 

 non funt ffftate arandi, fed circa Septemb. Kalend. Quoniara 

 fi ante hoc tempus profcinditur efforta & finc fucco humus, 

 aftiuo folc peruritur , nuUifquc virium reliquias habec. 

 i.Stercus omne , quod tempeftive repofitum anno quieueric, 

 fegetibus eft raaxime vtile.Nam & vircs adhuc folidas habet; 

 & vermesnon cteat- 5. Sicut refrigefcit ager, qui nonfterco- 

 ratur : ficperuritur, fi nimium :magifque conducitagricolx, 

 frcquenterid pociusquam immodice facere. 4- quandocun- 

 que arabitur ,obferuandumne lutofus agertraftetur , ncve 

 exiguis nimbis femiraadidus,quam tertiam ruftici variam ca- 

 liofamque appellant. Ea eft, cum poft longas ficcitates lcuis 

 pluuia fuperiorem partemglebarum madefccit ,inferioreni 

 non attigic. IV. Ex Piinio. i. In arando magnoperiifcrnan- 

 dum eftCatonis oraculum. Qgideft primum ? Agrum benC 

 colere. C^uid fecundum ? Bene arare Quid tertiura ? Sterco- 

 rarc.i. Malusager eft ,cumquo dominus ludatur. Agrode- 

 ferco nihil damnofius. 3. Attilius Regulus ille Punico bcUo 

 bfs conful, aiebat neque faecundiflimis locis infalubrem 

 agrum parandum , neque effostis falubcriimum. Salubritas 

 loci non femperincolarum colore detegitur,quoniam affue.. 

 !!ieciapi.inpeftilentiis durant, Prxtereafunt quxdam parti- 



