150 E ncy clop^di^ Lib. XXII. 



bus anni falubria. Nlhil autem falutare eft , nifi quod toto 

 aimo falubre. ^.Opeia, laon impensa cultuia conftat.Et ideo 

 maiorcs fertililliraum in agro oculum dominiefle dixcrunt. 

 5 . Tritico nihil efb fcrtilius:hoc ei natura dedit , quoniam eo 

 maximealat homiacm. 6. Vcnti ttibus temporibus noccnt 

 frumento &hordeo. In flore , aut protinuscum dcfiotuere, 

 ■vel maturefcere incipientibus. V. Ex ?all»dio. i. In rebus 

 a^reftibus maximc oificia iuaenum congruunc , imperia fe-- 

 niorum. i.In agto periclitantur interiora,nifi coiantur extrc- 

 ma. I . Tria mala asque nocent , fterilitas , morbus , vicinus. 

 4. Semina plus quam annicula clfc nondebcnt,ne vctuftate 

 coriupta non prodeant. f. Omnia quae feruntur , crcfccnte 

 Luna& dicbus tepidis funt fcrenda. Nam teporeuocat,fri- 

 «nis includit. 6. bpilfa, & cretofa, & humida tcrra,bcnc far & 

 triticumnutrit : hordcura agro foluto dclctlatur & ficco: 

 nam in lutofo fjiarfum moritur. 7. Agri prKfulcm non ex 

 dilciftis & tencrc educacisfcruulisponas : quia fiducia prx- 

 ccrici amoris impunicatem culpx prsfcntis expCLlac. 

 Ex Viigilio. 

 Semlna vidi equidem miiLoi medicare ferenteSy 

 Et nitroprilts, (y nigra ferfundere amurca : 

 Gr/tndior -vt foetti^ /ili^jiiis fallacibat ejfet. 



RES PECVARIA. Columella. Pecudes pro regionis 

 ccclique ftatu & habitum cotporis, & ingenium animi,& pili 

 coloremgerunt. Id. Omni pecudi larga pra;benda funt ali- 

 mcnta. Nam vcl exiguusnumeius ciim pabulo fatiatur,plus 

 dominoreddit :quam maximusgrex, fi fcnfcritpcnuriam./</. 

 Vacca quamuis plena fa:tu,non explctur libidine. Adeo vltra 

 naturx tcrminos,etiam in pecudibus plurirailiTi poUcvit blan- 

 dx voluptatisillcccbrx. /1/. Sucsex omnibuspccudibus ira- 

 paticntillimafuncfamis^ita vtaliquando fiindigcant pabuli, 

 nou tantumalieaam,fi liccat, fobolcm, fcd ctiam fuam con- 

 fumanc. Id. Inomni gcncrcquadrupcdum fpccies maris dili- 

 gcntet eligitur, quoaiam frequenter patri limiiior cft proge» 

 nics, quara matri. yam. Herba inpratis adfpcm faenifici.x 

 naca, non modo non euellenda,fcd cciam non calcanda:quin 

 & pecus a prato ablcgandum , & omne iumcntuin , & ctiam 

 homines : folum enira hominis exitium hcrb« , & fcmitx 

 fundamentum. Cxto. Ego cuidam confulenti ,quampaitem 

 rci rufticx exercendo celcriter locuplctaripoflet , rcfpondi,fi 

 benepafceiet : rurfufqiie interroganti,quid deindc facicndo 

 fatis vbcres ftuduspercepturus cflcc, aiErmaui, fimediocri- 

 ter pafccret» 



VILLATICA PASTIO.. C«/«Wfi'i». Anciquiflima, 

 jmaximc in gallinario pecore, fides paftoris ; qui nili cam Ao- 

 mino feruec , uullus ornithonis quiftus vincet iinpenfas. Id. 

 Res apiaria non tantum curatorem fraudulentum , fed etiam 

 immund.x frgnitia: perofae:^ j€quc cnim dcdignatur, fimi- 

 nuspurc habita eft,ac fi tradarctur fraudulcnter./</. Curato- 

 li apum , curn aluos traiftare dcbcbit , cuftodiendum vti pri- 

 die callus (it a rebus Vcnercis , ncvc teraulcntus , nec nifi lo- 

 tus ad eos accedat , abftineatquc fere ab omnibus redolenti- 

 busefcis, vc func falfamcnta ; & eorum omnia cliquaniina, 

 iccmque fcecentibus acrimoniis allij vel caeparum ciccra- 

 lumque rerum. 



VINE« ET HORti. P-aw. Tcrtia cuiufmodi ht 

 refcrc.Vbi enim narura humida.ibi alciiis vicis coIlenda,qu6d 

 in parcu & alimonio vinum non vc in calice quacricaquam, 

 fed folem. Columella. Apca eft furculis hominis vrina , quam 

 fex menfibus paflus fucris vecerafcere. Si vitibus aut pomo- 

 rumarboribus adhibeas, nuUo aliomagis frudus exuberati 

 ncc folum ea res maiorcra facit prouentum , fed etiam fapo- 

 rem & odorera vini poraoriimquc reddit meliorein. Id. Ster- 

 (ns vitibus non eft ingeVendum , quod faporem vini corrum- 

 pit. Melior eft rnatctia vindemiis exuberandis congeftitia, 

 vel de vepribus,vel dcniquc alia quamlibct arceflita & aducr- 

 (i.\\\nmns.PaUadiw.Locii frigidis a meiidie vincta ponantur: 

 calidis a feptencrionc : ccmpcratis ab oricnte , vel , (j neceflc 

 fitjoccidente./i/. Grxci iubencoliuam, cain plancacur & le- 

 gitur, amandispueris atque virginibus operandum : Credo 

 recordati, arboii huic prxfulem elfc caftitatcm. 



C A P V T VII, 



De Officiis ceconomicis commimitet\ 



P R .<£ C E P T A. 



gj^p V c V s ci_v E de familix fundatione : fcqui- 

 |JL^ tur iam de conferuacione , qux pcndet ab offi- 

 piis pevfonarum a?conomicarum. 



Officia ifta (unt communia, vel propri.i. 



Officia ccconomica communia contincntur amorft 

 & laborc. 



Amor eft, quo tanquam glutinc colligantur animi 



tum familiarium , tum vicinorum. Eius fobolcs cft 

 concordia & bcneficcn tia- 



Labor eft,cjuo rcs part^ conferuantur. 



R E G V L .^. 



I. Societas txconomica conferuatur ceconomicii ojficiii) 

 deftruitHr vitlit aconomicfs. 



Oflici*- 



(ECOBX)- 



mica fun- 

 to mucuXi 



Amorco- 

 dimctum , 

 of&cij. 



Lsbor Te- 

 ptuih fi- 

 miltx. 



SocieMs 

 «rcono- 

 niica vc 

 conferu^ 



PEr officia intellige aflus vircucum aconomicarum. Ad tur u de- 

 harum fedulufn exercicium nos JmpcUct incer aliafrc.^ ftruaturf 

 qucns cogicacio iftarum regularum: Domus eft quiddam a 

 nacura infticutum : Qui ctgo domum non rcdl^ inftituic, 

 naturam vioiac : Domeftica focietas & bafis eft & imago ci- 

 uicatisfeurcip. 



1 1. Oficia ceconor/iica dehent ejfe Tmtmfeureciproca. ' 



SI enim abfquc illa reciprocatione fic , natura relationisi 

 qu2 cerni debet in ofiiciis,peribit : acque ica officium non 

 confcqiiecur fincm fuum. Sic verbi gracia,fi patcr faciat fuum 

 officium , filius auccm fic oScipecda , pacer habcbic ille qui- 

 dem bonam confcienciam , fcd non alfequecur finem , quem 

 fibi propofuic. 



III. ./Imor ejl condimentum efficij. 



ESc enim afFeilus , qui a cencco ad circumfcrentiam fc dif- 

 fundit , & rurfas ad centtum redjt , atque adeo fibi vnire 

 cupit obied um gratum. Hinc non fatigatur labore , nec ter- 

 returdifficultatibus. Refpicict autcm amor ifte nontantum 

 perfonas in domcftico conuiiftu, fed etiam vicinos : quia, vt 

 M. Cato ait, Funim tuU4 efi , vt vult vicinits ejfe. Pax ita- 

 que cum vicino colenda. 



I V. Labor pim , moderatns , & ordinatui efi 

 fcptHmfamilis. 



SI enim hxc tria requifita concurtant tn Iabore,familia crit 

 inuidla aducrfus omncm iniutiam. Itavero laborandam 

 eit , ne labor corporis vires animi frangat: ita laborandum, 

 YC diu poflic laborari. 



V. In conferuandis rebtu ac^HiJitis tres reguU funtoantc Tresre- 



oculos : videlicet Per/ica,Laconica, & Attica. fe" u' nrfi' 



P-' ... r aequifici. 



Erjica regula eft, vc paterfamilias omnia lubeat , praefens- 

 que quoad eius ficri poteft, infpiciat. Laconica, vtfuo 

 quaeque loco & ordine difponenda procuret- Attica,ytilt 

 reditibus viuat, & fi bonis immobilibus abundet, in arendann 

 illa coUocct : vbi ciicumfpiciet dc boao arcndario. 



VI. Adminiliratio familla conliituticompleUitur offlcia Adminj- 



«commtca, Qr retfarntliarisdijpenfitienem. ^,,;^ 



quid c6- 



OFficiaOcononiicafuntdiflinfle videndafecundum tres plcaacur?< 

 fpecies focietatis domelticx. Alias in gcnereofficium 

 fuperiorum e(l familiam ritc,ordinare, prudenter dcfendere, 

 & eadcm iulte ac moderatc vti : inferiorum veroeft aiquo 

 animo fe fubmittere impcrio fupcriorum , illis habcrc hono- 

 rem,& fufceptis muncribus fidcliter ac alacriter defungi.Hoe 

 fi fiat, familia verc erit horologium cEConomicum,vel citha- 

 ra ApoIIinis,vcl etiam fphxraccclcftis familix,inquapater-. 

 familias fit primura mobile,vxor & liberi ftella: fixae , Satur- 

 nus grauitas, lupiter prudetia,Mars fortitudo,Sol religio,Ve- 

 nus liamanitas, Mercurius facundia , Luna vbertas terum, 

 Centrumimmobilc iuftitia. Pcrtinct huc illud Catonis </* re 

 rufi.i,. Xenoi^h. oecon. Familice , ne malc fit, patcrfamilias pro- 

 uidcto , ne algeat , ne efuriat , & opere excrceatur. Itcm , ne 

 crudeliiis autremifliusagat cum fubie£tis,femp6rquefoucat 

 bonos & fedulos, parcat ctiam minus probis , atquc ita tem- 

 perer, vt magis reuereantur feueritatem , quam fxuitiam de- 

 tcftcntur. ColumeUa 11. c. 1. Itcm:Litibus fupcrCrdeatfami- 

 lia,ncque finet paterfamilias peccare. Si quis quid deliquerit» 

 pro noxabono modo vindicec. Cato ^^ j.dereruftic. 



rLORILEGIVM. 



OFtlCIVM OECONOMICVM. Sen T ENT. 



Nulla vicac pars,neque publicisjineque priuatis,neque foren- 

 fibus , nequc domcfticis in rebus , neque fi tecum agas quid, 

 neque fi cum altero contrahas,vacare oflicio poteft:in c6que 

 excolendo fita eft vitce honeftas omnis, & in negligendo tur- 

 picudo. Cic.i.offic. 



Plaut. Rud. 

 Vlgilare decet hominem , 

 Quivolt fua temfori conficere officia. 

 Ham 2«/ dormifint Ubenierfine lucro ^ cH miili quSefcunt. 



A ? o f K. 



