OEconomic:^ Cap. V 1 1 1. 151 



A p o r H. lulius i3ru(ius liabfbat a:des vndiiiuaciuc vici- 

 norun afpciitui patciucs. Hoc inronmiodiini tabcr ciuinquc 

 ralentis fc cmcnd.iturum polliccbacui-. Tuni Diuhu»,Ueccm, 

 Jnquit talcnca cibi dabo , li domum meam ica jiarcs , vt oni- 

 niunj oculis p.itcat , vt oinncs cmcs pcrlplccic polVuit , domi 

 nicxquomodo viuam. Erafm.h. flfcph. jtncasSviuius ks^cns 

 Ennium, ftupidos iiomincs non iiomincs, fid liomoncs , ap- 

 pclbircjdixit ; Ennius.fi plcrosquc nolhi lcculi rcgcs contcm- 

 platus cliet , non rcgcs , led rcgones appclladct. Eundcm in 

 modum cgo patrcm ,niatrcm , rilium, hcruni, & famulum in- 

 cptos dixcro patroncm,niatroncm, tilioncm,hc.roiicm,famu- 

 loncm. S 1 M I L. h\ familiaonincs dcbcnc imitaii fclopcta- 

 lios, qui oculum halicnc dcfixum in fcDpum : itcm crcacuras 

 nonintclligcnccs , ^ quibus finguli fuum faciunt ofticium. 

 A D A G. Tif v^ifjs ; Ao-t7. liuj TK^i> , Deferere crdinem : Pen- 

 fum perfolucrc : Contribulis failus fcrua ordincm. 



VICINITAS. Sent. Vitinuj csucrc dcbet, vt nihil 

 Ticino contrarium faciat : & hoc tum in aliis,tum in vniucrsa 

 ogrorum cultura fempcr vehcnientcr vcreatur. Vlnt de legib. 

 dial.%. Naiilus c(tpr.-cmium , quisquis naifluscltbonum vi- 

 cinum. Hefiod. 'ify. Tantum danini cftcx malo vicino.quan- 

 tum ei bono commodi. !ii. Non peribit bos vtique.nifi afFue- 

 lit malus vicinus ./rf. A r o p h. Thcmiftoclcscumprardium 

 quoddani vcndeie vcllet.pcr pnconcm adderciuilit,qu6dvi- 

 cinos ctiamhaberct bonos. Stoi.ferm. jj. M.Cato admone- 

 bateos,qui agros cmturi cflent,vt antccmnia animaducrte- 

 rcnt, ne malum habercnt vicinum. Er.tfm. j.mpoph. S i m 1 1.. 

 Vicinus cft inftarLuna; : quxpra:cipucmouetinfcriora,quia 

 tertiseft propior. 



Capvt VIII. 

 De Offciii coniugum. 



Pr.^cepta. 



5^S Ff ic I A propria variant fecundiim focietatetti 

 ^g^coniugalem , patriam , & herilem. 



In focietate coniugsli officia funt communia,vcl 

 propria mariti & vxoris. 



Officia coniugum communia continentur amo- 

 re & auxilio mutuo , ircmquc fidelitatc coniugali & 

 patientia. 



Officia propria mnriti funt , honorific^ de vxorc 

 fentire , verecunde cum illa viuere , reuerentiam po- 

 tius quam metum ipfuis concili3re,eam dcfcndere ab 

 iniuria , exnrbitantcm deriquc corrigere , quoad cius 

 fieri.ioteft , fuauiter ,& nonnifi exrrema nccellltate 

 veniread vcrbcra , vel vfurpare-Tn' Vre-Seca. 



Officia vxoris prcpria funt , cfie domiportam in- 

 ftar tcftudinis , caftimonia: ftudereinftar Penelopes, 

 difpenfire labores domefticos inftnr apiculx , efte 

 condam pofiusquam promam , maritum haberc pro 

 lege & norma fiia ,ah'enis negotiis fe non immifcerc, 

 deniquc non efte mufcum hirundinum. 



R E G V L ^. 



510 quid ^' Prlmaconltign cura debet el[e,vtjitcaJlHm:Jicundity 



"P""'»' vt tranquilluTn. 



curandij? ' 



CAflicas coniugalis confiftit in amoris reciprocationc. 

 Nam anior mutuus cft fundamentum bcacicudinis con- 

 iugalis. Eft cnim vinculum cordium,S: condimencum ccrum- 

 iiafuin coniugij. Hic (i dcfit,cor,iugium cft charybdis.fi adfit, 

 tollituromnisan^ator. Idco lefte dixit, quicunqucdixic: Sa- 

 tius cftquouis tenarum fugcrc,vbi nec Pclopidarum fada 

 liequc nomen aiidias,(i ablit a coniugio amor.Modus adeam, 

 icciprocjtioncm pcrueniendi pcndec a prccibus, & confidcra- 

 tioiic voluntatis Dci , qui coniuges copulat. Concordiain 

 coniugio procuratur hoc modo. i . Maiicus parentibus & cog- 

 natis vxoris , & contra vxor partntibus & cognatis mariti, 

 eam cxhibcac rcuerentiam.quam propiiis cxhibec. i. Coniu- 

 gc; communemgcrant curam rci domefticsc, & partiantur in- 

 tet fe Iabores:ncc3ppetant diuitiasin infinitu.j.Vcrinquede- 

 pofitaomni fuperbia inanfuctudinem colanc.4. In rebus pvot- 

 peris & afpeiis alccr altcri xqucadfit.5. Cogitcntillud: .imor 

 foltanafei po'ep.,at fnliis crefcerenon potefi ; quomodo vidcmus 

 vnum lignum in foco non foucrc flammam. Anior enim non 

 cft vuius, fcd duorum : Q^arc nifi adfit reciprocatio flamma: 

 coniugaiis , omnis alfcdus in fumuni & vapoies abit. 6. Erfi 

 Tcrum fit illad ; Coniugiuni fne froU,efi mnndu^ fine jtle-.xfiw 



tamcn arrimo fcrcnc , fi Dcus vellc ipforum conlugiumeff*' 

 ftciilc. 7. Valdc ncccflitia cft e'7tii/Ke<« condonaui inccrlcfc 

 inuiuo aliquas iiifiriuiiitcs & n-.tuos coniugum. CJjiod cniin 

 vulgo dicitur , imiii tu^^rei noiiirryn"!! od rii, id in coniugioj . 

 quoJ Uimiiiuscft amicitix gradus , pricipue valcic dcbcc. 

 Ainor, inquam, coniugalitcft pt tfcil.e auiiacix Ipccics. Etli 

 cnini inulicr cit vasintirmum, & infcrior viro raciont ccinpc- 

 ramcnti & obcdicucia: : canicn aniot illc coniugalis nou ctb 

 impcitcdus: quia vxoi coulidcratut tanquam pais matiti. 



I I. De fidelitate coniugali funt h* regttU. 



Fldelitas cft anima con?ugii. Maritus igitur fic VlylTcs , &t, "•• 

 vxor fit Pcnclopc , h. c!^ M.iricusni.mad quafuis, ctian» 

 Thaidcsdcuolu.icur,& vxor tuo canctim viro adhxrcat, cciaR 

 procos habeac vt Pcndopc. Hic pcccauit Thtmiftoclc.s, 

 qui (c dcdit libidinibus, & cti futaiisprocc(fit,vtpafl'us fitfe 

 produci in forum a quatUor mnlictibui nudis.i. Fidclltas 

 coniugalis fi violctur,mftacxi!tic rcpudii vcl dcfcrcionis cau-- 

 fadc iuie diuiiio& humano.3. Coniugcs fccrcta niatrimonii 

 fccrcco habcant. Infaniic igitut CanJaulcs Lydorum rex, qui 

 viorem luam tormofiirimam omnibus prxuicabat ,camquc 

 nudam fodali fuo Gygi oftcttdcbat i qua visaita cxarfit , vt 

 cogitarct.qui potirctur illius amorc.Vxorctgteferes Cadau- 

 lis'amorem infanij,occiderc cum adukcro pcrmiGt,ciquc (e Sc 

 regnum tradidit.4. Adultcrij tupitudo f.rpc cogitctur.Ccrni- 

 tur auteai illa in hisce ; quod coniux vcluti dimidia corpoiis' 

 pars erip;turi quod alter coniux graui facrilcgio Ixditur) 

 quodfans^uis confunditur , & morccuculi parcusadulccrinuff 

 pro vcro ("upponicur i quod circa h.xrcdicatcni ftirtum cora- 

 mitittur. Hinc tam atrox fcclusab omnibu'; fcrc gcntibus' 

 feucre puiiitum fuit Lcx Mofaica conlHtuitpccnamcapitisf 

 fic & Icx Iulia,qui licct ad cempus dormicrit, vt conqucritur 

 Satyricus, tamcn poft capit rcuocari. Xcnophon ait , adulte- 

 ros non occidi , quod iinpud^cas reddant vxorcs, icdqiiod 

 ainorcm coniugalem aufcrant. 



Fidrlitat 

 coniugi- 



1 1 1. De patlentia coniHgali funt ht reguU. 



I. ^^Ogitetut, quod vita coniugalis non fit ampliiis pafadi- U» 



V— '(us.vel ctiam in paradifo.fcd extraillum:quodque con- 

 iugesnonfinc angcli, fcd homincs. 1. Omiiiapriusexperiri 

 confilio ,quam vetberibus fapientcm mavitum decet. Ideo 

 quando paululum. ofFenditur,non dcbct prsc impaticntia cum - 

 Achillevolutari in luto, vel ctim Augullo capita parietibus 

 allidcrc.vcl cum Lycambcad reftim coiifugcrc. lupitcr fuam 

 lunonem rixantcm & tumultuantem caftigabat vcibis, lenie- 

 bat obfcquiis , a vcrbctibus abftinebat. Et Socratcs Xanthip- 

 pcn fuam touantcm & plucntcm ferebat,& quantum potcrat, 

 jnitigabat. Hoc tamen ita fiat, nc maiicus fit gyrtxcocratumc- 

 nus. Nihil enim dcformius cft& inutilius , quammuliebic 

 impcrium. Maritus igitur fit rex,vxor rcgina.qux domui im- 

 perct,non marico j.Vxor magisftudeatpatientix,quam ma- 

 ritiis ! & quidcm adco ftudeat , vt intcrdum de fuo dccedac & 

 remittac iurc. Si eniin maricus coruum vidcaC , & vxot porci 

 inftar grunniat,vcl canis inllat !attet,vcl apis inftar aculcum 

 infigat , ittitabit crabrones , & camarinam mouebit. Id opc- 

 ramdabit.vtpofllc vocariviriplaca : quod in maximaponituc 

 laude. Abfque hac virtute fic:in coniugio dominabicur Afmo- 

 dxus. Qux cum ita fint, coniuges verlum iftum nonforibus 

 fuis prx(cribant,fed cordibus infcribant: 



Doris amara faai n^n intermifceat vrt ^at. 

 HucpertinethiftoriaLconis Bixantij , qui , cum fungcre- 

 tur legationcad Athenicnfcs , &in concionc irridcrctur ob 

 corporis breuitatcm : Cur,inquit,ridetis bomuiicioncm.cuiux 

 vxor cam pufilla eft, vt matiti gcnua vix attingat ? Etfi autcm 

 anguftinlmo cubili continemut : nihilominus tamen, cum iri 

 exarfimus,vix Byzantij mceniajquaniturauisamplafint,cape- 

 rc vtrumque polTunt. 



IV. VropriamofficiumTnaritltrgavxorentconfftit in 

 fauendo &fouendo. 



Iy! f*uendo,\& eft.completflcndo vxorem amore, fed matita- 

 li,h.e. virosdeccntc. Habeacigicur iUam non profxccaut 

 ferua, fed pro cordc.adeoq; eam rion foliim amct,fed & reue- 

 rcacur. Vnio enim elt coniux : fi fenciac accjum, corrnmpicur. 

 Scd hic amor non fit coniuniftus cam nimia zclocypia, fiuc fi- 

 niftta fufpicione , qus vt c(t vcncnu*n amicitix , jta & pacie 

 coniugalis. Infonendo confiltic officium protcftionis & fullcn- 

 tationis. PnfeSio rcquiritur,quia maritus eft caput. Niquc ta- 

 mcncft quod maritnsfibi pcrfaadcat , fe vxove fuperiorcni 

 efl'c,vt Pvinceps rubditis,aut paltcr ouibnseft fuperior : fed fl- 

 cutanimacorpore fupcriorell, cumqiio natnrali quadambe- 

 ncuolentiaeft coniunfla. Non igiturimperabit vxovi defpo^ 

 tice.fcd politice, vt rcucjcntinm potius, quam mctum conci* 

 Jiet. Vxor euim prxcipua poft maricum domus pars cft, Hind 

 vxorccareusquafi Gne d*mo dicitur. Vnde ,mhrof.defaradif. 

 ait. Sicut vii cxtcinis & politisis isbus,ita vx«r demsftici s cftf 



defti(\» 



PaticntBj 



PropriuiB 

 manti 

 oHicitin) 

 quod^ 



