IS8 



Encyclopjedix Lib. X X 1 1. 



maCeria 



Vfurpa- 

 ti« bono- 

 tum dff- 

 plcx. 



Uifpefa- 



t!o rei fa» 

 miliaris 

 qtiomodo 

 ritc fiat ? 



Cirpeifa- 

 tio ccco- 

 nomic» 

 duplex. 



Pilpenfa- 

 tio boho- 



Stfatge- 

 nnaca oe 

 conomi- 



k». 



Attiiumj mediociicer dlues Perficurti. Ibi vendantur frudlus 

 omnes vt fciat paterfamilias rationem fumtuumannuotum; 

 &dc hoc vfurpatur proucrbium , yendmtes emant : [lic ven- 

 duiltur duntaxac fupcrflua. 3- Ipfe prscfit opetis fuis. ^.Pri- 

 mus lctflo f iirgat , & vltimuscubicumeat. j. Cetto tempore 

 inditaat Itiftrationcm fupellcd:is.6. Omnia diftiuflis & con- 

 uenientibus locis teponat, v.g. veftes & ledos, vbi vcntilari 

 eommode poirmt , ne fitum conttahant.y. Cibos tempeftiu^ 

 a<iidonei prsparari curet. 



I V. yfnr^atia hnorum eft optimd domm maceria. 



NAm vfuipatio erogatiua faeit.vt paterfamilias tit^ frua- 

 tur bonis fuis ad (alubritatcm, dele(2;ationcra, & orna- 

 tum : benefaiftiua autcm paric amicos , fidos illos fami!i.'e 

 cuftodes. £'contiario Eudiones & Harpyix occouomicae, dii 

 in arcis fuis contiucnt omnia & afleruanc non alittc atc|ue 

 piciauruin fuum in montibus,3tcencamicos, &exaraplafa- 

 milii faciunt amplam mifct iam. 



V. V/Urpatio honorum eU vtl erogatiuet , t^ua fumptm 

 ftnt adneceffttatern,vtilitatem, homftatem, & iacm- 

 aitateTn:vel henefoElina, qita alits benefit:cjuopertine»t 

 conuiuia, a tjhil^ni ahejfe debet luxm ^ oftematio 



yi. Dijpenfftio rei familiaris pendtt afpiem petijfi" 

 mm virtutibm Ethicix 



Vlrtutcs iftae funt: l . ^ietm ; qua oeconomus Deum ftatuit 

 aftionumfuarum Alpha&Omega. i.Prm(;»«fcj;quafic, 

 vt oeconomus habcat no tantum inucutariam fuarnm poifef- 

 llonam,f(;d ctiara tabulas accepti& expenfi, atqueadeoKa- 

 lendarium OEconomicum, v£ fciat quid , quantiimue tndie, 

 fcptiinaiiam, mcnfem, atque annum impendere debeat. Ha-c 

 f rudentia non eft diffidentia vcl folicitudo Ethnica , fed fa- 

 gax fyllogifmus , quo cxpr.icteritls colliguntur pra;fcntia & 

 riiturai 3. ' igU.iniia ; vt ipfe prcefit operis , recenfeat fuppel-- 

 leAilem fubinde , & folenniter in aiino Icrael : caueat etiani, 

 tie Jibenter mutuo fumat. Qm,! enim libenter mutuo fumit, 

 vel non libcrttet foiuit , vcl libenter mciititur. Hefiodas 

 & Varro volunt , agricolam habere inftrumcnta omnia bi- 

 na , ne commodato opus habeant Cnto dcmutuacione fic 

 ait: Duas aut tres familias habcat agricola , quibus vtenda 

 det;prxtereanemini. Hucpettinet adagium: Semclrubidus, 

 deciespallidus.4. iibernliiM ;vt benehabeat feruos, anima- 

 ]ia, egenos ,&ami€oS. Hic vitabit inprimis proJigalit.jtern 

 & fideiurtionem temeraiiam. Nam prodigi funtveluti ci- 

 fternae rimofas , quas nullus implet imber , vt ait Alphonfus. 

 Cum primis ctiam caoeat, nc conflet a;s alielium. Nam obac- 

 latis opus eft bello ciuili,vt ait lulius Cxfar: vt nimirum pof- 

 fint alioium bona ad fe rapcrc. Atq; ha:c caufa Otthoncm Im- 

 petatorem adrapiendum Imperium inft-igauit. Aiebat enim, 

 fc ftare non pofle nifi principem, nihilque referre ab hofte in 

 aciean in.foro fub hafta cteditoribus caclciet. 5. Varfi-nonia; 

 quae magnum eft vec^igal. Vnde dici folet : "(Tui colit Scrua- 

 tium,coJituta Vincencio. Item : Bonus Setuatiusfacit Boni- 

 facium. Caueat igitur ne maiorafintimpendiaquamfruftus, 

 nc fumptus maiorquam cenfus.Sititem magisvendax quam 

 emax. Eft enim vcftigal , non cfTe cmacem , vt eft apud Cice.- 

 roncm 6. Eoneflas ; qua;facit vt omniafinc ordinata&mun- 

 da.7. jl^wi/asjv.g.fi a)i.]uid locaueriti&coiidudlor damnuin 

 patiatut cogitabit illud : Vis maior, quae dicitur .>eS .«S/a, ncm 

 debet coaduftoii damno efTe , fi praetcr modum incoramo- 

 dauerit. 



VII. Dij^enfttio aiconomica eH parttm conjeruatio^par- 



tim vftrpatio legitima. 



VIII. Difpertfatio bonorum esl Perfca , vel yittica^ 



PErfica eft , cuui ex iis qu« fundus iKjftet fert , fcruamuS 

 ncceiraiia,fuperflua vcndimus : qualem modnm apud Per- 

 fas inftituit Pericles. Huc pertinet arenda , quae probatur ft 

 arendarij fintboni, quifufidos meliores rcddant, non au- 

 tem corrumpant. Atricn difpenfatlo eft, cum omncs fcuifbus 

 vcnduntutad conficiendam certam pccunia: fummam. Prior 

 illa in oeconomiis maioribus , poftcrior in minoribus folet 

 obferuari. 



I X' Prudentia aeconemica cernitur in hls flratagematu^ 



P^incipio vicinus omni tatione demulccndus efl : quia ma- 

 lus vicirtus decumanum eft raalum Xieinde opcra danda, 

 vtquotannis icgitimum intcrelTe feu vfuram compenfatoria 

 habere portimus. Tenio dcbica rempeftluc fuut cxigenda: 

 quiabona nomina mala fiunt non compelleudo , vt air lu- 

 rifconfultus. f'uiirto in mutuando admodum circumfpc- 

 fte fe gcret paterfamilias; ne dcnegando mutuum perdac 

 amicum*, velgratificando amittat, quod habet. Mcmiucric 

 'jbklepidumiftud Lutheci: Si co!timQd;^i$ , soo t^Uabcbij^ 



fi rchabcbis , non tara citS : fi tam cico , noii tarh bohum ; ft- 

 tam bonum , perdes amicum. ^tint» fimulatione & dilli^ 

 mulatione Ylyflisplus obtinetar , quam ligiditate Catouis» 

 Sexto anita patrimonia nonnifi extrema vrgcnte neceffitata 

 vendautur. i«;iriwiocumThaletercs viliemautur, vtcafdenv 

 carius diuendamus. Quid vero Thalcs > Cum qaidan» 

 ipfi exprobrarcnt paupertatem , ille caramotus his vitiis opo 

 matheleosmulta hyenic prsuidit futurara olcarura ftctilita- 

 tcra. Igitur adhuc bfcme vili precioab /AafSTijjAw in Mi- 

 kto & Chio omne oicum coemit , & paulo poft cum ma?na 

 olci caricas incidiffet , ipfe clci monopoliura nadtus , pro ar-» 

 bitratu fuo vendidit. Caue tamen hic fias flagellacoi autia'* 

 ccndiarius annon*. 



FLORILEGIVM. 



S A N C T A V I T A. Pietas eft ad omnia vtilis, i. T/rw.^^ 

 Qui aliter viuit , quam pwdicnt vcrbis fuis , ipfe fc accufat. 

 uitfjlirf.-Pietas eft fundamencum «mnium virtutum Cic. frH 

 Planc. Honorius Imp. cum femper pietatis ftudiofiflimiU 

 efiet; a Dc© liberatusfuiccxinfidiistyiannorum yndiquein- 

 , furgentium : Sigib.in Chron.itn ctiam pius paterfarailias tutus 

 crit ab infidiis maleuolorum, / 



P A RS I M O N I A. Emas non quodbpus cft , fcdquoi 

 neceflc eft.C«'».Qiiod non opus eflc.aire carum eft. Sin.ef.^^. 

 BonusScruatius facitbonum Bonifacium. Et , Qui celic Ser-a 

 uatium ,coletut a Vinccntio : Vver beheli wann tr liat der 

 nimt vnjiinn tr darf. Vidc fupra in Echicis vircutes-fcdtice* 

 appecitusopura. 



C A P V T X 1 1! 



XJe Ctfratione familU inal^ (iffeclA. 



Pr^cepta. 



^^W^ I D I M V s media refpicientia ftatiim cBCona*.^ 

 1^^ mis integrum:iam videbimus media refpicien* 

 tia Ihtum atFcdtum fcu turbatam, qus veniaiu nomi^ 

 ne curiitionis oeconomica?. 



Curatio ceconomica efi; ratio fanandi morbos fa* 

 milis : Vti funt mala animi,vCorporis,& fortuna». 



Efttjue I lodicatio mocborum oeconomicorinri 

 per prognoftica ccconomica , quae fumuntut partim' 

 aperionis & rcbus familiaribus bcne vel male affe- 

 ftis j itcmque a. vicinis bene vel male cupientibus fa* 

 niiliae. 2. Applicatio remediorUm tempeftiua & pru-« 

 dens. Remedia ifta funt prasmia & poJnae. j.Extirpa- 

 tio caufarum morbificarum : vti funt mala educado 

 & negligcns adminiftratio* 



R E G V L vE- 

 I. Stattu ceconomiic male .iffBiz eft a trihm caufiSi 



PR«';;;oeftmaledid:iodiuina, cum familia implicaturpu- 

 blicis malis, v.t beIlo,fanii,pefti,ob peccacapopuli. Dcinde 

 func pecc?ta famili.x , puta paientum , liberoium , feruorun» 

 &c.vbiquatuor funt vitiacardinalia,videlicet impiccas.iniu- 

 ftitia, iuccniperanLia, &inobcdientia 7>r'>ofatalis periodus 

 osconomica. Vt cnim rcgnorum fatjlcs funt pcriodi , fic 8c 

 familiarum,quaspeiiodos longaobferuatione didiccr\inc vi-' 

 ri litecaci. Itn tcftantur hiftoris omnium temporum, regna SC 

 rclpubl. potentiores quingentis annis plernmquc flciruiflcJ 

 multa circa medium huius- periodi defcciirc, pauca eodem re- 

 rum ftatu huuc terminum fuperaffejfcd in ipfo pene quingen-' 

 tcfimi aniii articulo aut aliquanto ante vel cuerfa , vel alio 

 tranflata, vel in nouam formam commucacafniire. Exeraplo 

 fincrcfp. Lacedxmonum, refp.Romanorum a regitus delc- 

 tis, vfquead mouarchiam Augufti.& in piimis retpubl.Iudai- 

 ca a folucione captiliitatis Babylonicae.ad excidium Hierol"o'< 

 lyroitanum : quam periodum Daniel ciij>.^. dcfiniuit numer» 

 fcptuaginta feptimanarum ,qua: faciunt annos quadringen- 

 tosnonaginta.quibuspropter rotundacionem numcriaddun-* 

 tur dccem.Intcrdum tamcn fcptingeiitotum aDnorum,peric« 

 duscftfitalis:vtCarthagincnfium refp.ftcccratannosfeptin- 

 gentos,quando a Scipioucdcleta cft. Eodem inodo familia»- 

 habcntfuasperiodos: videlicet annam quinquagefimum,vel| 

 fcxagcfimum. Magno enim cxcmplorum confcnfu obfcrua- 

 tuiueft oeconomias intra hoc (patium aut cuerfasautimmu-* 

 tatas fuifle. Ratio hxc eft.quia horainis xtas raro fuperat cli- 

 madcrem magnum , id cft , aniliim 6 ?. Cadente autembono 

 patrcfamilias orconomia vel cadit,vcl cedit. Excipe hic fanai- 

 iias keroicas, quas Deus diucius confejust. 



\l. Brit 



Statns «- 



conomii 



affeaus 



vnde 



attacut< 



