OEconomic^ Cap. X 1 1 i ^ 9 



Prodro- 

 ini&cau- 

 ftt iJiora- 

 lcscorrii- 

 pcnicsf.i- 

 niiluoi. 



FaniiliX 

 imicacz 

 vcl eu<r- 



' fc rari) (c • 

 Oeiccolli- 



I »vat. 



1 1. Predrmi&CAufi. r/iarale! rHwit f^mUiarum fmt ir/i' 

 piet>u,hxHri<ii, jluMum infinitA (ontentiouis ,'7ti>hu-s:t/.y- 

 fmuD», & avibitio. 



TAinctfi cnim «mnia pcccita iii triplici focietatc ttco- 

 iiomica cxitium familix attiahunt : hsc tamcn inprimi3 

 hoc ptxftant. Nam principio iiiipictas cft ctimcu l.xf* ma- 

 icllatisdiuin.^Trtcinde libido cx horaine facit pccudcm : ftu- 

 dium pono infinit.x- conrcntionis parit domcftica fcu intc- 

 llina & cxtcrna dillidia : cutiofitas comitcm h.-ibct ncgic- 

 ftum ptoprij officij : ambitio dcniquc iniurias & vindids 

 cupiditatcm habet a latere. Hxc vcto vbi rc;;nant,ibi bcue- 

 didio diuiua exulat. . 



III, FamiUi rntitata, vel euerft rurd prisiinam 

 recttperant dignitatern. 



ETfi famifii trifti aliquo quartatae cafu in meliotem fe- 

 ftitui potfunt ftatum-.taro t.imen priftinum rccupcrant 

 ftorcm.nili magna adhibeaturdiligentia& piudcntiain cu- 

 rationc , cuius ha:c funto prxcipuamouita. i.Mcdendmii eft 

 Jnorbis occonomicis cito, tui6,&:iucundc. i.Extremismalis 

 extrcmaquxrcnda rcmedia. ^.In curatione morbi rcmouen- 

 da cit caufa pct aidentern precationem, & vitse emcnda- 

 tioBcm. 



I V. Paterfamilias debet ejfe periius rel medicd. 



NAm quianon fempcr prxfto furrt medici jnecclTe eft 

 patrcmfamilias non foluni in ptomtu habcre mcdica- 

 menta quxdam turog/iy» in fuo pharmacopOlio domeft:ico,vt 

 vocant : fed infuper etiam requiritur , vt perfpedum habeat 

 itiodum vtendimcdicamenrisfamiliaribus.Quade refuntfc- 

 qucntes regulx. i. Fundanientura vcrx mcdicinx vnicum 8c 

 catholicum Koc eft.vt pcr fpiritum,qui eli: m rebus natutali- 

 bus , cohfottemus fpiritura noihum. Hic vero Ipiritus nihil 

 cft aJiud, quara qiiinta qiixdam ellcntia clcmentis imniixta. 

 5i quis itaqoe quintam illam efTentiam pbflit quam optimc 

 fcgregare , eamque magis & magis intus aflumat, vcl faltem 

 his rcljus frequentias vtatur, qu.? hac abundanr.vti (unc au- 

 jum,vinum,triticum,faccaium,myrobal3ni,&:c. tacile coni"!!- 

 let fux valetudini. i.MoJas comparandi fpiticum muudi,fctt 

 ■vcram qiiintam efrentiam, non eft petendus ab Alchymiftis 

 carboniperdis , fed a veris philofophis, quos inter excellic 

 Cornelius Drebbclius ; cuius breuiilima commentacio dc 

 qainta eflcntiafoliclilTimc monftrac modum facillimum pa- 

 randi quintam eirentiam ex auro , omnibilfquemineralibus, 

 vegctabilibus, &animalibus. Hunc itaquc traftacum (iiipra 

 Phyfic.-E fubiunftum ) contra gemmas & aarum tibi chaium 

 habeto j.Theriact vis eft mirabilis contra {encxSuicm & ve- 

 nenura. ^.Aloe cnhebi,cf ihyri.haUni inprimis conferUnt ad 

 firmam valetudinem literatorum. 5. Sir.gulis menfibus pro- 

 dell femel aat bis 'vomere. fi.Singulis fcptlir.anis poteft fumi 

 acetnm fcyHiihum: cui tamen , fi quis (it feuex, ob ftoma- 

 chum.paululum cinnamomi,gingiberis, & cardamomi, ad- 

 dcndum cft. y.Nonnunquam prodeft s\\urehin'hiM Venc- 

 /^, auellany magnitudine. Purgat ertim. %.Gm^iber conditum 

 ieiuno interdum protucrlt. 9. Hybcrno tempore vinum hele- 

 nium,»hftn.hia.cum,xut aryofhyRaciun:, in prandio vtiiiter bi- 

 bitur. lo.Dcnis dicbu';, aut quauis hebdomadageminatafe- 

 mel ants folis & lunx coninnftionem ant oppolitionera, roto 

 die advefperxmvfque eibo ahninere , longeeft laluberriiiuim. 

 i l.Co»/Ic7/'o«!< intcrdum kii'hriddticd, aw Theriaa Andro- 

 *3.tf/j) far.'<?» ,ceinpoiibus ncbulofis , prislertim hyeme, & 

 «onftitutione pcftilente accipere cft vtile. iz. Medtc.imcw.ii 

 a.vWf».'K,(iueputgent,fiuecoufortent,tariquam vcncnisabfti- 

 ne. I ?.D/<«//t eft inftar panacex alicaius.Vidchanc in fenten- 

 tiam iti triumpho noftro BiblicoHygiaftica facram. in.Ccn- 

 tra fefiem patertamiiias fequentia inprimis antidota adhibe- 

 bit. tia::HM vrinn prepn/i,-^el fueri imp^.bcrii nia^no cu'ni ftu- 

 flu contra [^cftem bibitut.Et fi quis pcftc corripiatur,vtilc eft 

 ■vrinam propiiam, vel pueri, bibcre , Uiiiij^ c.iltdo r^cen; tnulfa 

 fe les ac tthim immittere.Tmn enim lac coagulal)itur,& vcr.c- 

 num attrahet.Prxtcrea in ccnclaui fulpenfum In alto femper ha- 

 ie.rtur, prxcipuc autem tem^ote /pidii ^vafculum ijuodJam 

 Kt^^Bew»?, aqua plenum. Ifta venenaros humores ac vaporcs',, 

 intra conehiue exiftentes,ad Cc trahic,qui aqux innacantcs in 

 ptUiculam coeunt. Hxc quo craiTior.eo maiorcopia vencni 

 attra<fta,arque ai:r ipfe lic purior ac falubrior in conclaui cfE- 

 cirur.QuemaJmodLim etiam f^urgaturaer rerum odoriferart/m 

 fuffitibiit ; in quaru:n Ccnfu h;ibemus abfinthium , f alpen il^ 

 lam rufticoium ) maftichen, thus, thymiama, (tyracem, fuc- 

 "ciflum, lignum aloes, myrrham ,ambram, molchum, iunipe- 

 . rum eiiifque grana^theriacanrillam rufcicorum)("aluiam,ma- 

 ioranam, ferpillum, pulcgium, rotemmarinum, helenlum, & 

 eius generis alia. Nec incommode collo appendetur facculus 

 lacobi Carpeniis , hoc modo confcfl:us. Rccipe arfenici albi- 

 »tyftalli;Bi parccs tiue vB«ia# duas, r-ubei parccm vnaia : fiae. 



placenta cotunda digici crafTitudiae, cum oui albumiue aut 

 mucilaginc Ttagacanthi fuba^fta ; intuatar linrcolo lupctacU 

 dito lciico , & iic tegioui cotdis admoueatuc. Hnc cti;iiu mi 

 fcr iftaii«/ii/o/« /it;»» vctfu coraprcheiifa. 



Crtfei uant ficitf; nux, ruta, «i ptlie, (y^ acetntni 



leiuno cum fiintgutiurefumta Jimhl. 



^era fuffiiu pnr^nni fHUA^yruffin mitlit, 



Succina, iimipertU, tum Zedoarn odor. 



Ef nares olto, cjuo fcorpitii; iUine, merfin, 



Et piluliti iiufi fnpiils iride vora. 

 Si piethora grauat,fHrgeliir fanguu ^ alntisi 



Litn age, ^ infeSioi, halr.e» ;VtTiH,fllgi. 

 Alciriur» cornu,fanionica,myrrh4,coralln', ' 



Cum crocta antidolo, theriaceque iuuanti 

 Singul* ciim fuerint t<]U.%li pondcre tnix:ni 

 Auxilium prifem ffeliJique veira dabit. 

 ylcin nort tanium dtfcrimcn monfjrat a/eriumfi 



SeJ Ipes hinc vitt totins ejfi foiejf. 

 Cepaif. tolia aperit, m»tur»t theriacejji 



S:'c hauliofutco pcUitiir i[ia lues. 

 LeBiu ne dires irfetiw J}iret odores. 

 Pinea perpetuo tida. eremanda fc6. 

 Aliud ciufdcmfatuix antiddtum , quod triDuicurreg! K4^ 

 thridatl. 



Pit denof ruii ffondes,fitlii ^hrcue granum, 

 lugtmdefjj diMs, lerito cum corpore fimt: 



r L O R I L E G I V M. 

 -MORBI SOCIETATIS eONIVGALIS: 



I. Atnorva^m ej> c.ictis : itemij^ coniugium inicmpetiiuum. Ailia.^ 

 re iuuenifrudus,fenicrimen. Pnfe.S^r. Aniornon bcnefeha-»- 

 bens,eft infana amicitia : Sen.epifi.^. tic «^i)a«^(j»tov k^o/./«, va^, 

 caniium occiipatio.Diog. Soctatcs rogatus , quando vxor du-^ 

 cenda, refpondit , S/f i^ miK prJiiRm , nit JV 'rn^t^fiuirifoii ui].' 

 ii TmTHTt: itiueniiits nondum, lcniitn rii,ntju.*m iioC cft , nirais 

 iuuenibus aoc calido c.^coquc impetaadrera vxoriampro-v. 

 nis , aut ad alcndam vxorcm imparatis : f;nibus nuuQuam» 

 id eft iis, quibus lcx Papia fibulam impofuit. Laci^tt.defalfl 

 rclig. C.16. 1 1, Coniugium iiitum fine cunftnfu pnnntum vrt 

 vtriufqjpartti contrahentis. Mattimonlum abfque authorltatei^ 

 parentum contraAum^aduherium vocatur : & raptus a lufti.* 

 niano. Beufner. Vxor hoftis cft , inuita qux ad viiain nuptuin 

 datuc. llaut.Stich. lll.VijfcnJio in reiigione. Coriftantinuc 

 Copronymus Iriip. Conftarrcinopolitanils cum vxore Irenei 

 Cacaiar Auarum ducis filia feroper difcordi vixic auiiuo, cuih 

 illa idololatra, ipfi; iconomachus elfec. CHipin.inCdftribu^: 

 Idem teitatut Zonaras de Thcophilo Irap. rc6nomacho SS 

 Theodora ipfius vxore.IV. Mtai ctniugtim coniugio nondura 

 apta. Apta vero cft pubcrtas faltem a'fFeda, fi nondum plena 

 & pecfeda : qux lcgibus Romanis in mafculis 14 in fcrminis 

 ir.anno xftiir.atur. Ncquccnim nuptaeft,ait Labeo.qux vl- 

 rum pati non poteft. V. tittpii^ inceiiuofi, qux cCntrihuntur 

 inter eos,qui dicuntur X1X.M1 oTx^icaj, domeHici carnie. Nuptix: 

 illxnunquam fuut felices. Excmplo fit Pcolcmxus jEgypci 

 rex, qui fororcm fuam (ibi copulauit : Caracalla,qui nouer- 

 cam : Herodes Antipas , qni vxorc lcgitimaindiftacausare-" 

 pudiataHerodiadcmPhilippifratrls vxorem furrim abJuxit, 

 abicfta fanguinis reaetentia. V I. Vitia niariti f^ vxorit. Miil- 

 ta funtmulicriim vitia : fed hoc e multis maiimum eft, curn 

 fibi iTtmis placenc, nimifque operara'danc, vc placeanc viri</ 

 P/«H/.P*».Negotii fibi qui vblct vim parere.naiiem &; mulie- 

 rera h*c duo comparaco- Nain nullx magis resdux plusne- 

 goti j habent : eas forte fi exornare occaEpcris,iwqiie vnquamt 

 liicis hx dux rcs ornantuc , neque eis vlla ornandi fatietas. 

 Itid. Domus in qua rixx , xdes lamentaiix miiii funt , qua^ 

 quoticfcunqae cCnfpicio, fied. BUm. Caft. Toc eni.a ibii 

 mala, 



Mittiaquotnon fert fi'itns Api/!i.imufcai; , 

 Mulicr beneolet,qux nihil olcc : non bcnc olet,qux Ccm^ 

 per benc olet. vJ»ow. Ebriofa vxor monftrura. Nam virtuti-' 

 bus ianuamclaudit;&delidisapeiit. fal.Uaxl.i. Pulchruiii 

 Vxoris ornacum curpcs morcs pcias Cocno collinunc. tlaui.' 



Mcfi. 'Jsri y/vaiK^: «'c;t*'^ > '^'^' "*^' '^'"^ ' .'**•?' "^ ''■'X<ire,fim 

 vxorium ejfe, virt extrer:ium dniccnti Oemocnti 

 Menand. 



X««i/l' r^T ttixn; cui^K.ri y^t/n, 

 Tt^mpefiaseftmulierviroindomo. 

 Eonx vxoris cft non imperareviio.fed obedire. %:il- HlriaF 

 ■Vallhi AhafveroTcgi marito obcdiK recufans toro atque fcc« 

 ptro regio exuitur. E/.'/?.!. Exeropla j«v«t<i(3»;f«7iW funt: Hei.* 

 culcsfcruiuicOmpha!x,Ninus impcriuin dedit Semiramidi,' 

 Anconius Clcopatrx. Impnritat ct\diXnno\uc^ui conlugioV 

 Fremina diues rcgnarc foletindiultiis, iilaque aihil efV iViU 

 tokiabilius. Hinc Martial.S.epigr. ^ _ 



Vxorem quare locupletem ducere noHm^ 



^aritii ? vxori nubere nolo mct. 

 Inferior matrona fut fit , Prifce , marito^ 



Nw iHiter fiunt fimimf vir4 pi*ei . 



: 9t i lEo 



