1 6 o E ncy clop^di^ Lib. X X I L 



§. 



In artatc eadcm c(Vfatio insequalitatis. Exemplo (it M.Ca- 

 tb Ceiifoiiu?, qui fcnex iam &priiiceps iuuenculam vxoiciu 

 aJuxitjfiliam clicntis fui ialoniiiapud quam caruit autlwiita- 

 ee vir fummus. Hinc dixilfe fertutcOmnes honiiues vxoribus 

 dominantur:nos omriilnis hominibustnobis vxor. Si nimium 

 <nt numm.Ttx & tlotata: vxores , plcvumquc funt impcratri- 

 ccs.Argentumaccepi rdoteiinperium ^eDdidi. tlaut. jiJin.Hx 

 inferuitutem fumtibListcciigunt viros. /</. Aulnt. Dotefietx 

 fcio.cts.Id.Men. In poteftatcviri eft,qu.x indotata eli. Dotat* 

 inadant &malo6:d.^mno viros.///. Ssuitia & tyrannis mariti 

 krsra vxorem magntis quoquc cft morbus in focietate coniu- 

 tra'h. Reila Iviareus .^f relius Imp. Vxor, inquit , admoncnd.'» 

 pctr.fpe , teprehendenda raro , violentis mauibus traitanda 

 nunquam : nili vldclicct fumma id cxigat ncccnitas Sic lobus 

 & Socrates paticnter tuicrunt vicia vxorum : at Nero vxorem 

 dileitilTiman) Poppa:am,quam Odauix fupcrinduxcrat,gra- 

 nidam iftu calcis pcrcmit.qubd cx nodlurna aurigationc tar- 

 diiis domum cum veniflet,ab ea iurgio cxccpcus circt«Z.'/oy- 

 fia feu nimius coniugis amor cft omnium animi pcrturbatio- 

 huta truculentilTimai vtporequie mentcm quali eripit, &in 

 furofem adigit. Proinde hxc familiam non aliter atqufi toi- 

 rensabripit. Excmpla huius tam furiofie igritudinis vide 

 apud Seufner.hort. folitUo-hiflor. ctrtn.^. fitr. 4. Itali hoc vltio 

 ad infaniara vfque laborant , & inta' batbaros Pcrfx, Paithi, 

 ac Tutca:. f'<»^* lHidine! nmltum quoque faciunt ad ruin.im 

 familix.Sicalae,aliaque cxcmplaoftcndunt.PertiAethucillud 

 Gcrmanorum: P'* <?r 'vveibsr "vnd pKedige* fchettitt , dem wirts 

 tiimmermehr wcl gehen. Nam qlii contcmnit legatos Dei, 

 Deum ipfum contemnit : & qai muliercs violat, violat 

 homines &rcrapab.qui3cmulicribus thefaurus rcip. 



MORBI SOCIETATIS PATRI^. Vlndnl- 

 gen'ijt parentum. Parcntes obiuigatione digni funt , qui no- 

 luntlibetos fuos fcucralegc proficcre. Fetren.Arlirer Ipfl pa- 

 fcnccsnecprobiraci , nequemodcftia: paruulos alTucfaciunt, 

 fedlafciuiz Sc libertati, pcrqua: paulatim impudentia iriepit. 

 Tacit.di.tl.i^e fui ftculi erst. Aiiitoteles illos parcntes long^ 

 lionotabilioresccnfet ,qui liberos ciudirii curant.quameos, 

 *}ul tantCim gignunt:qu6d hi viucndi tantum, illi etiain bcn^ 

 keatcquc viucndiaiithoresfint. Diog.LaeriSed fcim^ parcn- 

 ics i fuis libcris faciunt libcrtinos S: licentiatos.atque ita dc- 

 xcriotcs & inu^rccundos , in quibus non ccrnitur ^tji.KS' •nT? 

 MftT^e, color virtiitu, vidclicct rubor , vti appellat Uiog.Cya, 

 Kecjuc htc valet »f >jir.pi/^»,/a^;;/j«wj,illud ; Angflm ejl iuue- 

 Tienn? Senibf S/ttaniTat in ttnnif. Nam qui Satanifac iuuenis, 

 fenexnon fiet angclus. Et verotuipe eft florera iuucntutis 

 diabolo, ffeces fcncftutis Deo confecraic. Hucpertinet ot- 

 A'j3^/!i/»>iS). iftud : Herotnn filt) no.vJt. Ita Adam Caiuum, Ifaac 

 Efauum, Dauid Abfolomum , Eiechias ManaiVem , Cyrus 

 Cambyfcm habuitdcgcnciem. Caufa huius rei rntcraliaefi 

 ncgligcns cducatio Nam heroes implicantiir laboribus pu- 

 felicis , & fere negligunc paruam fuam rempub. videlicct do- 

 inum. Aliascaufas huiusrci vide apud Keufner.korf. poiitice~ 

 hiji.cor.yfcr.%. II. TyrMnnis pmrmiitminliberos. SicAthalia, 

 auiacrudclidims.omnes iuos cx Ochozia filio ludxoium re- 

 gc,ncpotcs intcrfccic.vt ftirpem Dauidis radicittis extirparct. 

 Herodcs filios duos prsftantillimos, Ariftobulum 8: Alcxan- 

 <lrum,Scbafta: ftrangulari curauit,teftc lofcpho. Bysbcquius 

 in fuo itincre Conftantinopolltano fcribit ,nih!l omnino 

 mifcrius vfpiam Tuicicorum Impp.filiis cfle.c quibus fi quis 

 patri fucccfTit, ineuitsbilis rcliquosmortis ncceflltas manct. 

 III. Vberorum ingratitvdo r.duerfui pnrentes ; quos ceu dcos 

 quofdam tutelares & iuif/ittis honorare operc , fcrmone , ae 

 paticrtia debent Hic non poflumquin brcuircr commemo- 

 rem «5».ty/«* Adolphi Egmondani, Ducis Geldri.^c : qui patii» 

 Arnoldi longaeuam vitam atgcrrime fcrcn<;, pcitraftis in fuas 

 partes Ncomagenfibus aliifque Gcldiix ciuitatibut ac nobi- 

 libus, in caput cius coniurauit : tandtmquc noi!^u,cum quieti 

 fc liaturus ellct , accrrima hyeme Giauia; captum , peique 

 «luinque milHaria feniinudum abfque calceis dcdudlum Nco- 

 tnagum in detcrrimumoblcuiiflimiimque dctiulit carceicm, 

 cx qu6 poft fextum demum annnm operaCaroli Burgundi 

 Jiberatus , eum bxredcm inftituit ob fili j >iigratitudincni,qui 

 tum captiuus tCBebatui Nailiurci ab ifto Catolo Burguado: 

 t]uo in obfidione Nancaei caftri ab Hclueiiis trucidato, a 

 Gandaucnfibus liberatuscx carccrc, copiifquc bellicis,qttas 

 contra Ludouicum X I.Gallia: rcgcm Flandri confcripferant, 

 prifed.is paulo poft ad Toinacum leui in pugna cecidic, 

 luque minutas partes di/Tcclus eft : vt author cft Couiimm 

 lib.f.d£r."b.g/'f!isZ.udourciXt.'linc facit illud Arifi.y.f.th c 6. 

 Qui a filio ttahebatur, jtrahendi fiiicm faceie iubebat ad fo- 

 les. Nam a fe quoque ad hunc vfquclocum patrcm fuuin 

 traftum cflc. Pluta ingratitudinis huius Abfolom.iciexcmpla 

 Irideapud Richtcrum «xioct. a?ron. 3 7. Filius , qui harieditatis 

 causa allidet xgroto parenti , vultur eft . cadauer expcftans: 

 Sm.ep.tf'^. Et huius hsrcdis flftus fub peifona tifus elh ftib. 

 Syr. Ingratis iftis opponatut lex tfta : fctin; n^ 7f!if >) ^iM,a-t\- 

 yKt^Efw IV. D/V« pitrer/'Hm;^u:z non finc causa vocantur li- 

 jbeiorum fuiis.Nam vt benedi<Sio paternadomos liberorUm 



sdificat, ita malcdidio matcrna funditiis ea cnertit. SiracSd. p 

 Eiemplo (int Ch.im & pletique tilij lacoln. Plura cxcmpU 

 dirarum pateinaium fuppeditat Camcitriui in twUi.-ac.f-tinr. 

 cenf.i.cap.SG.Cf- cen^i.ap.^S V. Fratrum ^^ 1 onfangunecrum 

 o.diaCnimcA. Exeniplo fint Cam & Abcl , Iofcph& fiatics, 

 Abfolom & Amnon, Abimtlcch & 70. fiatics, Eteoclcs ic 

 1'olyniccs OEdipi tilij, Vide Ctimerar.tow i.medir.hiji raj..^::^ 

 Nimitum vt mclinamarifllmamconucitituibilem ; ficamot 

 fratrum maximus in maximum dcgeacrat odium 



MORBI SOCIETATIS HERILIS. Minus no- 

 cct ignauus fur,quaiii fegnis miniftct. ./j».//. vcl , vt Cato 

 cnuutiat : Ignauuslcruusplus nocet,quam furi«nauus. Siiui 

 optimi func nequc ignaui, ncquc niniis animofi. Nam iJli ni- 

 hil tolcrant, difficulter reguntui. arijl.i.oecon.c.y Qiiein t\x 

 aflcruaii ledc, ne aufugiat,voles,efcaatqucpotiouc vinciit 

 dccct. tlaut.Ueruch. Sctuo furaci nihil domi eft obfignatum, 

 nihil occlusii:&coram bono nihil obfignatij, nihil occlulum. 

 J ;-/«/«>. Raiilfime bcnc pioccdunt , qus oculis aruntur alic-» 

 nis. Anon. Qui fciuus fempei monetuiofficium luum, ncc 

 voluntatc id faceie meminit , fciuus is habitu haud piobus 

 r{i- finuf.^tiiih. Seiuus noii fit tineaaut foicxdomus. Ancn, 

 Ignauus feiuus fibi obllat ,qu6 minirs fitftrcnuus. .inon. 



MORBI OECONOMICI CIRCA ACQVIt- 

 SITIONEM, ET DISPENS ATI ONE M. fosnuS 

 pecunis fiuiuScftanims : le» Diuitia: malc paitje uon pcr- 

 ueniunt ad eos , qui vltra tertiam lunt gcnerationtm. Adng. 

 Patiemfamilias Tcndacem , noii tmaccm cflc opoitet. t-lar. _ 

 C/j/o dt re rmfl. c»p.% Tov cii^Kifiu» ^i*«i6e x5 t^itfiy , d[fi T 

 «t 7UOT.I» , "cfe» X! «> ijt^alficirwitTX^ , |K>i a^tii<i>9 IJJM» , x^ 'jr 

 (piiTH luiui} titeal , >^ TiT «s£9«ff fi'"« (p^.iTriVi» -n l^ diy^cv , id 



eft. Eum qui tcfti vult familiam regcie, opoitet locoiuin, in 

 quibus negotia geict, gnaium, & njtura iugcniofum, & pro- 

 pofito laboiiofum atq; iuftum cfli:,vt ait .inft.x.acun.c.^.Sei 

 iftarcquifiti in plurlmis dcfiderantur. Rufticoium pndio- 

 rum adminiftratio pofcit duiu alique & agicftem , cui ncque- 

 , labor illc giauis , nec cura foidida , nec triftis folicitudo vi- 

 dcatut.r//'«./ii.<;.f.3o. Patcr paifimonia; ftudcns diccbat filit> 

 prodigo Maioiemcxiftimationem tibi conciliabit vnicusdu- 

 catus in maifupio,quam decem cxpenfi. .'ntin. Doiminus con-« 

 viuij non fi tam lautus , quam fine foidibus. i^arro. Idcm in- 

 iiitct non multot quod tutba plerumquc cft tuibu!cnta>& 

 racmincrit adagij, Scptem conuiuium, nouem conuitium. 

 Hinc Vaiio conuiuaium numeium incipeie a Cratiarum nu- 

 mero & progrcdi ad Mufarum numcrum dicebat. Sciat-de- 

 nique quatucr icquiii ad conuiuium: Si bclli homunculj col— 

 ledi funt , fi leftus locus, fi tempus leftum, fi appararus nor» 

 neglcifTus. Ki w. yEdibus vitium additur ,bonxcum curan-. 

 turmal^ Vlxut. Moft. Aquam infundibulo hauriunt in perta- 

 fumdolium ,qui parant opcs , & non tucntur. Arift.i. eecor?, 

 c, (,. Paterfamilias vitet dcbitatanquam fcopulos. Namco» 

 mesiiisalicni eft mifcria. P/fw./.y.cji.Lcuc arsalienum, de* 

 birorcmfacit, gfaue jinimicum %en.ep.\^. Mclius cft vnum 

 Tene, TcQC , qiiam ccntum Cape, Capc. Prouerb. Tti atuXti' 

 f/^^. f{it fiinl^a V «ny OT Ai» , Impendin ne flit tn.i'or» quamfru^ 

 citK- Arift.^.ceccn.z- Petfa quidam togatus, n' /Va-j» 5n«ivflj 

 t^D , S' han-irn i/pjzi}..^^! : ffitiiJ ejunm rriaximi pinguem 

 efficiti. domini ocultts.relpondit. Arifl.d.l.'i.t Kitt inteirogatu», 

 ■zj-o/« KsatSs «£/'51)) fi Sj' cia^irn i%r/i ,i^i: §^iodntim flercM 

 effet optintumwefligia dimini dlxir. ibii/. Vnicuiquc fuado- 

 mus nota cfle dcbet. C:V. i .a// g^Fr. Scd muitis,cheu, vixan- . 

 gulusindomo eft cognitas.Pateifarailiasdiligcnterregatco-' ' 

 quos, Nam coqui funt fentcs : quia quod tctigere , illi cora- 

 piunt:fieas crcptum , illico fcindunt. Ttaut. Ceifin. Qiiidaifl 

 miferiimos homines cflc diccbat , qui modo lubram ,modi 

 pallidaHi habeient faciem. Notaba: autem cos,qui nuituo ac- 

 ceperunt : quidummutuum feperitur ,erubcfcunt : dumve- 

 ro creditorcm vidant , pallefcunt. S'«V<w. Galba , ciim penu- 

 lam mutuo a quopiatn logaictur , feftiuc refpondit : Si non 

 pluit,noneft opustibi; fi pluit,ipfc vtat.B»-///;». /.4.^.11. Idem 

 cuidam rcganti penulam refpondit : Non polfum commoda*- 

 re,non doml manco : fignificans, domi maxinic opus eflc pe- 

 nula,fi foite fit cxeundum. Solcnt alij fccus cxcularc ,Not» 

 poflumcommodaiepcnulam ,ipfc cxeo Brafm.6 npoph. Liti- 

 bus familia fupcifcdeat. Cato 5 drre ruftic. Sub hcio ignauo 

 nunquam fcrui boni fjntzadx.Xencph. 



Capvt XIIL 

 De OEconcmicA Jpecmli, 



Vk 



^ C E P T V M. 



P^ V I T CEConomica generalis : rcfl.it fpecialis,' 

 " qiiae diftinguiturratione circumftantiarum, vi» 

 d«Iic?tj^erfonarum^quanm-8tis, loci, & tempori?. 



