i6z 



EN C YCLOP^Dl^ 



LIBER TERTIVS 

 ET VIGESIMVS, 



Exhihens 

 P O L I T I C A M. 



Politica 

 quid ? 



C A P V T 1. 



t)e fine roliticx. 



Pr^cepta. 



.^^!^^ O t I T I c A eft prudentia reipubl. 



^iByW" ^'■'■^^ tegendcT. 

 *^^|;^ Eftqiie generalis,vel fpecialis. 

 «^^!^ Politica gencralis, explicat fuum fi- 

 nem,fubic£l:ui"nj& media in generc. 

 Finis Politicje eft intcrnus, vcl exteinus. 

 Internus eft tradcre modum bene coiiftituendi & 

 adminiftrandi remp. 



Externus fpetflatur quantum ad efTcntiam & emi- 

 nentiam. Ibi eft perfetlio vitx ciuilis , videlicet pax 

 & tranquilliras pubiica , feu concordia ciuilis : hic 

 printipalitcr eft vnio Dci cum homine per verani 

 religionem , & cxercicium virtutum intelledualium: 

 minus principaliter cft pax exccrna , tk fplendor ci- 

 uilis. 



R E G V L ^. 



I. Politica, (^ua aliat dicitHr Philofophia citulis,efl 

 prudentia gerende Reipubiicii. 



Icitur Politica a prim.nrio fubic(!>o traftationis , cjuod 

 il pbiitia,id eftjciiiicas.fiuc refpublica.Dehnitui ptutie- 

 na;quia opoitet piiiicipia politica accommodare ad rcs ip- 

 l'as & cucumflantias , non autcm rcs ipfas ad principia Pnus 

 illudeft prudcntia:,pofteriusfcientijc Hinc piudentiadicitur 

 habere rcgulam mateiialeni 



D 



Pilicica 

 an fit di- 

 fci^lina 

 arfhite- 

 '^onica? 



, fiue Lcfbiani , au.T accomiTio- 



datur , ipfis rcbus , falua tamen lioneftatc : Scicntia veto di- 



citur habetc regulam fornialem , fiue Polyclcti,ad c]uam 



accomroodanrut ipfx res. Dchnitut dcniciuc prudcutia gere- 



dx Rcip. cJ obicfto & finc adxi]uatis. Obic^um adaquatil 



feutorale e(l Rcfpubl.cui usmarcriale funt homines, qui na- 



tura funt aniraalia politica : formale cft vnio ciuilis & illam 



fcquens commuiiio. Finis adwquatus cft naderc modum 



gerendi Rempubl. cxcjuo tanqu.im centio pra;cepta rcliqua 



tanc]uam lincs educuntur. Et ad hoc ccntrum tanquam mcn- 



futam & cinofuram omnia Politiccs praecepta rcferuntur. 



Cuni hac definirione coincidic illa : Policira eft prudcntia 



reipubl. Wcne re2;unda;. Hanc Policica: definitiouem tiadit 



Ktrchrreyu< di;i)iK\.de repub. rh' f.z quod focma Politiccs in 



lcpubi.bene rcgcnd.^ coniiftat. Et addit : Vita: ciuilis confti- 



tucio non folLim iu bcue rcgcndi , fcd & ohcdicndi rationi- 



bur coafiftit. Vcrtim eninivcio ,quando dicimus Politicnm 



efie prudontiam bene rcgendi rcmpiiblicam , non excludi- 



mus fubicdionem ciuilcm : quia vbi eft lcgitimum regimerij 



ibi & ol^fequium elTe oportec. 



1 1. Politica efl prudentia archi[e£lonica,fine cardlmlu. 



PRudcntia fcicc vocacur epilo^us omnlum virtucum : quia 

 fequicurea^ tanquaiB domina.dirigens, dcCcrminans, Sc 

 eli^es mcdia,per qua:finis \n fubicilu introduci poceft,& de- 

 bet.Idem de ciuili ptudtncia iudicandii cft. Hicc cnim liuulus 



eft diuiiix fapientii , qua tota hsc mundl vniuetfitas a Deo 

 rerura omniii opifice gubernatur. Ha;c eft dux & modcratti* 

 vtcx ciuilis, oraniumque a<ftionu,quas ad eam rite incundam 

 & pcrai;endam requiruntur. Sine hac nuUa rcfpublica , nulla 

 hominii focictas.bcne conftitui & conferuari potcft llla enira 

 homincs a fcraagrcftique vita primitus ahduxit,& in vnij lo- 

 cum concrregauit,ac vt honeftam,iuftam,tranquilIani intct fe 

 vitam agcicnt.lcgcs ciuilcscondidic,& iudici.: ii'.fcicuit:vt his 

 tanquam aurcis hinis in gyiuni tcfla; rationis ducerentur,& 

 riiaUinimo illi difciplina' iugo fubiicerentur.Ptoindc nonim- 

 inerito ciuilis prudcncia, quam vocant PoliCicam, iuterfacui- 

 tatcs humanas quae iti agendo vcrfantur K'je,(«7KT5) >c. y^^Aifr* 

 »p^T!KVtiKif, priiiceps (^ maxirre archltelfonica nuncupatuv ab 

 Anftotolc i.Eth.cap.t. Nmirltm dilciplina: diuiduntiir iii ar- 

 chitedtonicas fiue principcs,& fubditas fiiie fubiedas. Archite- 

 ilonicac funt.qus aliis imperant,& quidcm impciio vel cheo- 

 tetico, vt Mecaphyfica : vel pradico,vt Politica : vel poetico^ 

 ideft organico,VtLogica:vci fupcri>atutali,vt SS.TheoIogia. 

 Rcliqua: difciplina: dicuntur fubdita;.Itaque Politica cft difci-' 

 plina architc<nonica. Vnde Plact^ni dicicur omnium difc-pima- 

 rum cm!flitutri.x : aliis domina,anciftcs,arcliifabrilis,principif- 

 fa,& imperacrix atclti Illa fiquidcm pupr' ciuitatis pr.Tfidc:i 

 gubein.iculuni rcip.tenetjtotamque politica: adiriniftrationi» 

 fornia eo diii!iic,vt ciucs a naiifragio tnti c5[5tatum felicuatis 

 porcum fcliciccr aflrcquancur^in eoq; falui & incblumes diu & 

 tranquilleconfiftant. Ha:c ipfa etiam difigit homines , quan- 

 tumad vfuni fci£i\tiarii& atcium.dumillam quibufdam con- 

 ccdit,aliisnegac,& prifigic teralinum, quem tranfilire.fiueia 

 tradendis bonis liteiis,fiuc in capc(Icnd!s,non licct. Atq; hanc 

 ob caufam Politica dicitur rcgcre cocam cncyclopsdiam bo- 

 narum liccrarum, regiminc piaftico : quod confilHtin dcfen- 

 fionc ac dircftionc ad bonuni publicum. Magno itaq; merito 

 ha:c difciplina dicitur architCLionica:& non fine causa in cir- 

 culo libcrallljdifciplinaiudicituvemineic vtiluna intex igncs 

 ininorcs. Hsc enim cft illaars ,qu3E docct fph.Tram ciuicacis 

 fin qua cencrum eft iufticia,linex refta: confcicncia,Dcus cir- 

 cumfctcntia) ita rcgerc,vt ille fit hofpicium Ecclefii, domi- 

 cilium fapienti.-c,;c porcus piudccix.Cui vcro,iiiquiataIiquis, 

 policicam nnnc artis , nunc prudentia: citulo infignirc lubet? 

 ]n promtucft rcfponfio. Policicaeft prudcncia:quia finis eius 

 eft -nf a|i5, fcu aiTtio boni moraIis,vcl pocius cluilis. Et pcr po- 

 liticam dicimur prudences Rurfus policica cft ars fi Int^ ac- 

 cipias hoc vocabulum pro fyftcm.atc prxccptorum metho- 

 dicc difpofitovum : non ver6 ftiiiflc pro difclplina, qucc nobis 

 pucbct inftrumenta nos dirigcntia in effedione opeiis aiti- 

 ficialis. 



III. Poliiica non pugnat cum fucropmUa theologta , 

 fcdpartirn ah Hlla dlrigitttr, partim illam defendit. 



SVnt bene multi c:inIcerato hoc fcculo , qui titulo v!r! 

 politid tanquam pallio vtuntur ad tcgenda fua flagicia, 

 fimillimi incptis iftis philologis , qui quotics impingunt in 

 pncepta fincerioiis Grammatica:, ioc ejfe eriticum aiunt, fiue 

 criticositti flMttere: quo difto tanquam Gorgonis capltealios 

 tcfrere conancur. Scd iili & ifti bis & ainplius (unc ridiculi:&: 

 illi c6 magis.quo vitia moralia m.igis funt abnormia & dc- 

 tcftanda,quani Grammatica. Nimirum exiftiinant illi quafi- 

 polirici (nec enim rcueta funt policici) cheologos dcccre ftii- 

 dium piecatis & probitatis,PoIiticis autem quiduis licere. At- 

 quchinc manauic illud : Bomw p.otitic-it4 matm cthicu'. Erro- 

 ftcam iftam opinioncmcx fcriptis MachiauellihaufifTe vidcu- 

 tur. Nain Italus ille maculo hinc inde in fcriptis fuis hnbcr 

 pluiima prjeccpta policica omnibus xquicatis, moderationis, 

 ae yiriutij legibus,hunianitati deniquc ipfi cx diajnctro con- 



naria. 



QuotrO" 

 doPi liti 

 ca fc ha' 

 bcat ad 

 theolo- 

 giam? 



