1 6 6 Encyclopa^di^ Lib. XXIII. 



Materialc reip. e!l: k\, ex quo rcfp. conftac : vci func 

 res & perfonae politica: 



Res politicac feii ciuilcs pcndcnt vcl a natura , vc 

 aer, aqua,terra,vela cura,vt (lomus,ciuicas,nunierus, 

 territorium. 



Pcrfonne pblicica: appellantur ciilcs , qui ius ciuira- 

 tis habenc : iuncque magiftratus policicus , ephori , 8c 

 populus. 



Mjgiftratus eft perfona , cui iura maieftatis in- 

 func. 



In magiftcatu conficleracur confticucio , maieftas,& 

 abdicacio. 



Confticutio fpefticur in fpeciebus & caufis fuis. 



Species func,qu6d conftitucio magiftratus eft i.di- 

 uina , vel humana. i. ordinaria , vel extraordinaria. 

 Illa eft vel fimplcx, vtfucceirio &c elcdio , vel mixta, 

 vt eft fucceftio temperata eleftione : hxc fit iure do- 

 tis , emrionfs, fajdcris rcciproci , belli , reftamenti &c. 



C lufa , feu fundamentum huius confticucionis eft 

 triplex. Eftcnim caufa i. iemoca& prima, vc-ordi- 

 nacio diuina. z. incermedia , vc func bona animi , pu- 

 la vircutes inte!le(5luales & morales ; bona corporis, 

 vtfexus ,£tas iufta , ftatura &c. vc bona fortunx , vt 

 patria, diuiti.T, & fimilia magiftracus requifica. 3.pro- 

 xima,vc eftconfenfus populi. 



Maieftas eft fumma poceftas , quam magiftratus 

 habec in popnlum exconfenfupopuii. 



Abdicacio magiftracus eft refignatio vel depo- 

 fitio. 



Ephori funt peifons , quibus admiaiftratio reip. 

 Vna cum magiftracu darut a populo. 



In ipfis o rcurric elciflio , & diuifio. 



Ele(5^io eft pcnes popuium. 



Diuifio eft.quodfunt perpecui vcl temporales, ge- 

 neralcs veHpei.iales,ecclefiaftici vel fecularcj. 



Populus cft mulrirudo ciuium parere volencium. 



Populus confidetatur in poiicia minori , vclma- 

 iori. Ibi eft vicus & pagus : hic vrbs & territorium 

 & hoc eft diftridtus , baronia, comitacus, ducatus, rc- 

 gnum&c. 



R £ 



G V L i«. 



An refp^ j_ Reffubl.Jiue ciuitas efl a natura cr/ecundum naturam, 

 ta ? jfi»e confideretnr materialiter, fiueformaliter. 



MJferUUter, quoarl famillas ex qaibus refp.conftat. Tftx 

 enim fum a natuia.F«rOT«/i/er,quoad familiaiu irtaium 

 vnionem. Nam & hanc natura inteniJit. Eft crgo refp. a natu- 

 la non tantum iiiclioat^ ,fcd etiam confummate. ludioare; 

 quatenus in nobis infita funt zopyra quxdam , id cft, femina 

 aternitatis, vt loquicur Scaliger, feu principia ptai.^tisa. Con- 

 fummatc,quatenus nobisnon tantum innatuscft appetitus 

 quo ferimur ad focietatem politicam,fcd ctiam vis intellc(flus 

 iftam regit , &vfus fermonis eara confummat , & fic facit vt 

 vnio virtutis,animaillareip.eam perficiat. Sic itaque lefp.eft 

 a naturaquoadfinem, qui cft refcdio&peifciftio naturx.Re- 

 flc igiturpoliticidicunt,qu6d regerc & rei;i fint adioncs na- 

 turales , diuina; & ciuilcs , quippe profcdx ex iurc natura; & 

 gcntium,& confirmata: iure diuino & ciuili.Ex iurc dico iiata- 

 tx commuui & proprio. Ex commuui ; quod homo commu- 

 ne habet cum bcltiis. Natura enim imagincm aliquampoli- 

 tix docuit brutas animantcs vt in apibus & gruibus inprimij 

 viderc licct.Ex proprio ; quod homo n<iuit qua homo , & ita 

 homo cft animal virtutis causa gregabile. Nequc valcnt iftx 

 obiefliones. i.Refpubl. eft ab inftitutohumano. Ergo non a 

 natura .Multi homines fugiunt lucem reipubl. fiue focieta- 

 tcmpoliticam Nam inftitutum humanum & lex poCtiuain 

 taiitiim probatur,in quantum conucnit cum lcge nacurce.Dc- 

 inde homo confidcratur vel quoad fpeciem fiuenaturam hu- 

 manam , vel quoadindiuiduum. Homo prioti modo eff ani- 

 ITial politicum : poftcriori poteltfugere ciuitatcm. .Sedais: 

 Mulci boni oderunt ciuitatem Rcfp. i.Quidam non odcrunt 

 maceriale & fcrmale rcipub lcd .iccidcncia vitiofa, quo fcnfu 

 multi dicuntur odilTc mundum. i Qui oderunt rcnipubl. 

 quiteniis eft talis, laborant morboanimi;vbi tenendaiftarc- 

 eilla": Pir-icrtlarit injl-m-inn.^n riejlruirtiniuerralemi-e^ulam, 

 Jtem hxc : Infiantia df^a ab nHn non deflruit potentiam : vc 



aoneft cenfequens, Hetaciitusnunquamrifit. Ergo nullus 



homo habet potentiam ridendi. Porro , huius loci eft quxftio 

 ilta : Anre;p Jinejiol ncif'tturtL fni etr iujt~itu innncenrii >Vhi «„ ^.fv 

 haec hypochefis anabapciftarum inprimis conuclknda , qui [unnx 

 ftatuunt policiamelfe purumputum inucucum carnis,&ad- fuificnc 

 dunt coallitutioacm rcrumpubl. eflc iu iain peccati poenam |n"atu 

 ac primxuie iftius libertatis labcm & iraniinucionem. Sed illi ".">^""' 

 homincs impctice confundunt impcrium blandum cum one- 

 rofo. Nam oncrofum impcrium cft pocna pecc3ti:ac blandum 

 illud cft opus naturi.quod fic patec. In ftatu innoccntii fuif- 

 fecdirparicasratione fexus, ratione a:catis, &ratione potelfa- 

 tis patrii. Secundum igitur naturam cft, vi mas fosminx, fe- 

 nioriuniorijpater libetis imperct. Prsteieaante lapfum fuif^ 

 fcnt vtique multx farailia:. Mulcicudo autem , nili rcdigatur 

 ad vnicace aliquam,abit in infinicum,vcl in nihilum.Sic vide- 

 mus, mter angclos bonos locum liaberc aliquam reipub for- 

 mam. Ad fummam:In ftatu innoccntiae vna familia cum alia 

 fuilTct conucilata : quia homo cft animal focialc. Hocautcm 

 fine ordine pQfitico fiue vnione viiucis policicsE fiqri non po- 

 tuilfet.Quid muhis:VittuseftfecQdumnaturam. Ergo & vir- 

 tuspolitica. OmnCcnim quod cum vittute coniumflum eft, 

 eft natura: confcrttancum. Huic fcntentix fic contraueniunt 

 nonnulli. i.lmpotcntia fiuc defeftus eft prxter uaturam. At 

 rcgi ab aliquo eit impot-ntia.i.Pcena cft ,'^xtcr naturam.Set- 

 uitus eftpocna. ?.lus naturale & quod cft luris naturx,omni- 

 bus competit. Seruitus autem Vel impcrium non conucnic 

 omnibus. RiSp.ad. ilmpotenria eft vel naturalis vt foemina, 

 infantia&c. vel pixternaturalis vt morbus. Sic dcf dus funt 

 tales vel negatiu^,vel priuatiue. Illi funt natutales & pcrtinet 

 ad perfcftioncm naturx : vt dcfe<3us volandi pcrtinetad per- 

 fettioncm hominis.Defctlus priuatiuc fic di(fti , funt dctcfta* 

 bil<'s& damnabiles, vt peccatii. Hic illud non ofcitanterper- 

 pcndeiidum cll , Deum fuadonam prima creatione non di- 

 ftribuifle fecundum proportioiwm arithnicticatB,quxdicitur 

 aiqualitasad pondus, fed iuxta proportionem gcomctricam, 

 quxdicitur xqualitas ad iuftitiam- QjJod autcm huiufmo- 

 digradus iacerhomines habicuri fuitfent locii inftatuinno- 

 centix.velhinc patct,qu6d vir magisparticipaueritdeimagi- 

 ne Dei, quam fceinina : quod item caium & elementa variis 

 gradibus fuerintdiftiniSa. Relp.^i.r. Vocabulum feruitusac- 

 cipicuv late&ftrifle. Lat^ feruusdicitut qui eft alio infcrior: 

 & ita feruicus non eft pcena peccati.fed impotentia naturalis. 

 Strid^ fcruitus ell vocabulum odiofum & ouerofum,& ita cft 

 pocna peccati. Re[p. «li. ;. Quicquid conueiiit fecundiirpius 

 naturx abfolut^ & formaliter,id omnibus conuenit : vt, Dc- 

 fendc tcipfum. At feruitus,itcmque impcrium funtfecundiiffl 

 ius naturx comparat^ & refpcLtiue quatcnus videllcet lcx na-'.. 

 turs alitci obligat patrem , alicer filium. Atque hoc firmite* 

 tcnere oportct,non folum contra fabulas poetarum & Plato- 

 nis.qui fcribunc, in prima hominum sctate, quam illi aureaia 

 & leculum Saturni vocaut, rtullas cOnftitutas vel Conftituen- 

 das fuiife refp. fed etiam contra fuiores Anabaptillarum , qui 

 tot malectiftionis Dei tcflimonia cfle clamitant , quotintct 

 homines apparent rerpilblicx.Qui fententia cum verbo Dei 

 ex Diametro pugnat , & diftamcn reiflx rationis conuellir. 

 Nam Scriptura tcftatur , reges a Deo decerni , Deum confti- 

 tuiflc politiam Molaicam,& pios regcs fuifle typos Chrifti ac 

 nutritios Ecclelix. Deiiide lex naturs nobisdii5lat,policicani 

 fociecatem originem primam habcre a Deo , propinquam ab 

 affciflu nacurali, quem Deus hominummentibusica infeuit, 

 vt nulla rationc dcleri poflit , proxiinam a confcnfu mutuo. Origo 

 Vrbium autem condendarum proxima caufa fuic hominum reip.c(U 

 mecus, tum a ferisanimaatibus , tumab aliishominibus, vt nam? 

 cleganttrait D«»<£«< /j^. i fo/jf.f.j.Quialitcr fentiuncde pri- 

 ma reip origine,in quatuor diuerfiflimas opinioncs difce- 

 dunt. Primo funt, qui nimis cxiliccrde tantx rei origine fen- 

 tiunt vt Herodotus, Ciccro, Ouidius,& alij, qui cenfent pri*- 

 niijm homines intcr fe conueaifle,vt a potentiorum iniuria & 

 aeris inclcmcnria fe dctcndercnt. Alij religiofam huius con- 

 fociationis caufam funt com:ncnti:quafi metus numinis pro- 

 xima fit leip. caufa. Saue apud quofdam ngitcTr^uiU ii^tik\ 

 fuit caufa rcrump. fcdnon proxima. Atqucfic oportccacci* 

 pere verfus Srigclij : 



jitij. ■vbi fenferuntyfe fimina durere citlo, 



Atff, ali<juem,mimdiim ijui regat, ej[e Deum. 



Vtqj alios alif de relifione docerent, 



Contiguat pieras iuffit iiabere domos. 

 Tcrtio funt , qui fingunt primam primx hominum multi- 

 tudiais inter fc congregaiidx fuifle miraculofam : quade re, 

 Vitruuitfi /ib.i.c.T. ait. homines vt fcras in fvluis & fpcluncis 

 primo vixiflc;poflea ad confpeftum ignis.qui ex rcmpeilati — 

 bus & ventis in fyluSfuerit excicarus , concurrilTc , atque ibi 

 coafcdi(fe,qu6d fcntircnt ingcntia igais commoda His noi^ 

 abfimilcsfunr , qui Mufic.x arcis bcncficio refp. confticutas 

 fentiuat ab Orph-o & aliis Tametfi pcr citharam Orphci, 

 Amphionis, & alioium intelligcnda efle videtureloquentia. 

 Quidquid huiusfit , partim friuola , partim remota caufa ad 

 fertur. Denique alij fortuitam prorfus primx hominum con- 

 fociationis cauliira, comnjinifcuntur. In qttafententia lue- 



lUOt 



