Politic^ Cap. II. 



167 



lunt Epicurei ; quos C««m.i. Jt n.tf. deorum luculcntcr refu- 

 tat. Nos itaquo luiiris partiin ridiculis , parcim ccmotis icip. 

 laufis, VwTam & cam cjuidcm propinqUam ftatuimus lftc(^um 

 illum honiiui uaturalitcr implaiit.uuin ; cum ncmo noii *i- 

 dcar , homincm natura fui clic anim.tl gtcgabilc, & ad focic- 

 tatem cum alil^ colcndam natum , non autcm folitatium,vcl 

 vagum : proximam vcro & immcdiatam , confcnlum populi 

 & principis. Q_uid vcio ? Annon homincs folicjiij doccnt, af- 

 iccftum illum non cilc naturalcm ? Rcfp. Duplicis cladis funt 

 honiines , ijui fcfc ab hominum rcmoucnt & fciungunt con- 

 fonio. Et ptimo i.]uidcmalij uiuterrones, qui (inc cettolare 

 atquefoco hiuc indc vcrfantur : funcque tripllccs. Quidartj 

 enim ncceffitatc quadam noucrcantis fottunac , vc ethnici lo- 

 <jucbautur,ad hoc facicndum coguntur : vt paupcres & mcn- 

 dici. Quidam piauitate humorumfeu nouercantis naturi,vc 

 ethnici dicebanc , abripiuntut : iufani & melancholici. Qui- 

 ilamdcnicjuc morumprauitacc impclluntut.vt fures&latio- 

 ncs,&: ali) tcnebiioncs:quihomlncsmaledidi funt quafi vul- 

 turcs intcr lufcinias , & lupi iiucr oucs , ac proindc armati ad 

 omnc fcelus.ideoquc non fcrendi cum ilias malorum fequa- 

 tur armatam maliciam : Dcindc alij func , qui vcl contcmpla- 

 tionis, vel pictatis ardcntis ftudio cicra opinionem necelTita- 

 tis & mericijfcfc ab hominum fodalitiis fubducunt. Ad erto- 

 iies quod attinet. calamitas naturi vcl vitium animi non tol- 

 lit affcdum nacur.T:. Dc ingcniis theoreticis ita habendum: 

 tempcramenti naiuramincertisiadiuiduisnon tollerenatu- 

 lam fpecici. 



1 1. Disiinnio dominiomm efl/ecundhm naturam : & 

 fundamentum focietatii ciudU. 



GRmJui, quihM4 hominum confociatio erta tfl, funt feptem,vl- 

 d'l. coniugium,focie>iu fatriii^fiimiiia , vieui, fairii', vrbs, 

 ^ciuir/u. C^^jfj/f.^wOTcftifocietashorainiscumhomine. Socit;~ 

 tai fatria eft parcntum & liberorum. familia(^c\\ pkna) com- 

 pleditur focletarem coniugalcm, patriara, & herilera. I'icu4 a 

 via diclus eft ; quia ex vtraque patte vix funt xdificia, atque 

 ita vnica placea:& hinc didifunt vicini. Eftautem vicus vel 

 gencilitius.quem conftituunc homincs eiufdem fanguinis: 

 vel cxcraneus.qui conftituitur ab hominibus fanguine difcre- 

 tis. fagtu ex duobus vel trlbas vicis conftat,fic di£lus a fon- 

 te,fcil. i Dotico m^yii. Pagani enim dicebantur,qui ad aquam 

 cxeodemfonte hauriendam conueniebant. Sunt autem pagi 

 vcl fimplices, qui nuUis gaudenc priuilegiis : vel priuilegiati, 

 qui i,urifdicundi poteftatcm, magillrum fme pra-fcftum pagi, 

 ccrtum item territorium & nundinas habent. ^^iis fiue oppidi 

 eftpagorum multitudo , fofsa& muro fepta: fic dida vel ab 

 vruo, vel ab oibe , quod in orbem circumduceretur aratrum, 

 <lum moenium vrbisdefignatio fieret Oppidum vcrovel ab 

 opponendo, vel ab ope dicitur. Significat autem vrbs proprie 

 ipfa sEdificia,vicis diftin(fla,viis feparata,8c muris comprehen- 

 Ta. Ciu! 01 cft ccEtus multitudinis hominum , qurt communi- 

 bas vtiturIegibus,communi confcnfu^fiucillihomincs vnam 

 duntaxat, fiue plures inhabitent vrbes. hrpiafticis enim non 

 cottaituslocalis.fed relationis requiritur. Et hocmodociui- 

 latis vocabulumht^accipiturpro rcpub.itavtciuitatemftri- 

 &e di(Sara,& regionem quamlibct, fiue fit (^'«.««■sja^fiue Baro- 

 nia,fiue comitatus,fiue principatus.fub fe complecftatur. Atq; 

 hsEc eft rcfpubl. non pulchris domibus,vt Alexaiidria,non al- 

 tis mcEnibus.vt Caithago. non variis montibus.vt Roma or- 

 natajfed optimis legibus munita,habens veram philofophiam 

 in folio regnantem , incorrupcam iuftitiam in foro iudican- 

 tem, lEcrnam pacem in teraplo triumphantem , qux item in 

 confilii«' eft prouida , in prosraiis & panls i-qua , in vfu pacis 

 beata :quxvfitacc vocatur fph.T:ra&globus ciuitatis , cuius 

 centrum eft iuftitia immobilis • Luna eft vbertas flue afflucn- 

 tiarcrum ciuilium : Mercuriuseft eloquentid : Venus clc- 

 mcnria ; Sol religio : Mars forticudo : lupitcr prudentia: Sa- 

 turnusmaicftas : Stclla: fixae fiue camera ftellatafunt pr(jce- 

 res,heroes,& confiliarlj : primum mobilecft piinceps:ptimus 

 motor & defcnfor eft Rci regum & dominus dominantium. 

 Non potuit autem vel vicus,vel pagus,v€l vtbs,vcl alia quo:- 

 uis refp. conftitui abfque dominiorum diftincflionc : contri 

 quam Plato & Anabapcifts doccnt, qui vnitatem& commu- 

 nitacem omniura bonorum fecundum naturam efle vocife- 

 rantur,eamque faciunt fundametum teipubl.florentis. Qu.nirl 

 opinioncm paucis minucic opoitet. Piincipio futoribas Pla- 

 tonis & hircticorum , qui dicunt Chri'lianorumfacuItates 

 debcre communcs cifeopponatur vox Decalogi : Sonfura- 

 herif. Ha:c enim lex diferte fancit dominiorum diftin(ftio- 

 nem. Itemillud Pr(;««ri.j. Fontes tui deriucntur foras , & 

 tu dominus eorum mancto. Et Efhrf^. Qui furatus cft, 

 non amplliis futetur. Sit ergo hsc vera & fii mifTima conclu- 

 fio : lurediuino confirmari&munitidiftiniftioncm dominio- 

 rum , quJE dl(cernit proptia & aliena. Deinde hacc ipfa diftin- 

 ftio cft iuris natur.-e , gentium,& pofitiui. lus fiue lex naturx 

 facpS uomiB»tutid,quod homini cum bcftiis coramune cft, 

 &itafumtiutproincllnacionc natuta: : vtiabeftiis nacuulis 

 Ton.III. 



eft propenfio .id fuidefciifionem. Scd Koc in loco lct naturK 

 eft notitii dccalogi.fcu Icgum moralium.quam Dcus in ctea-' 

 tionc infcruit mcntibus , vt fciant clfc Dcum , & colcnduin 

 circpiiuacim& publlcc:fcu cft nocicia principioruin praifHco- 

 rum & dcmoiillrationiim ex illis cxctuiflarum , vc Ri.int cfte 

 Dcum, & quilcm obcdiciitiimpollulct Atquc hoceftvnun» 

 c quatuorKs.«7><g<'(ii( (•.•u normis ludicii, qux funt,principiain- 

 hca.cxpcriencia vniuctfalis.racio vcl cogitatio confequcntix, 

 & vcrbumDci in Ecclcfia. Dchoc«e<'lije<«magnus illc Me- 

 hnch-hon in cxpffione do^^ mit Ehict p.iuio anie obitum refe- 

 /iVf clcganter.vt omnia, diclt: Goithatein buch imeuuer ccic- 

 hinmgirctriben , i^ffeibe bitch ilfftin DccalogUS. Darumbfolt 

 ihr den Dccalogun»,& fimilcs nocitias,i/<jrii^)' man vueifx. daft, 

 ein KunfigeuHift. ifi ,grefx. haltcn. lus gcntium cftgradus ali- 

 quisiutis nataia: ,quatcnusillad tefcrtut ad focietatem ciui- • 

 lcm. lus pofitiuum cft dctetminitio circumftancix addita Icgi 

 naturx.probabili latione : ac proindc non pugaans cum Icgc 

 naturx. lusitaquc pofitluum nontampioptcr authoricatcin ■ 

 magiftratus, quam propcer racionem probabilcm valct. HoC 

 difcrimen intcr notltias & lus poficiuuin diligc;itcr tcnenduin ^ 

 cU. Nam princlpia & dcmonftrationes non poUunt matari,3c 

 valcnc ptoptcr Dcum : quia funt veritas luccns in i-tlcntc diui- 

 na,& aDeo monftrata. Hinc MeUnchthon d./.ih: Es flehefii* 

 Gottes meifzheit, Non mcechabcrit, Dat fol man fine cauillatione 

 verflehen,nichtvuiedertropf. IlliriiCus/rf^r ; Es fey nicht recht 

 geredt. Lex cft xterna & immoca faplcntia : quia homlflcs non 

 funt ab xtctBo. Huc pcrtinct verfus Empedoclis , quem Ari- 

 ftotelcs in Rhccoricis citat : 



A^Hka Txi ui^ ir^iift ylfiit.{jii 21/31 t' 'lufUjuthfl^ 

 Ai%el3f «rwtaf TiTKTa/ , .a/^ r' «•B^-ru «uy?,-. id eft, 

 Prima lex tum pcr latum aeiem continuc extenfa cft, tum pct 

 immenfamJucem. Hiccicaquclex , & dcmonftratiolnde cx- 

 tru(fVa,cftimmotarcgula. e. gr. Omniadcliifta turbantiafo- 

 cictatem humanam , punlenda funt. FurtUm eft deli(flum tur- 

 banshumanam focictatem.Ergo furtumpunleridum eft.Ksec 

 eftdcmonftratio,proccdcnscx legenaturx.Deinde magiftra- 

 tus quem Deus amauic authoritacc addendi determinationem 

 circamftantiarum , addit piobabili rationc modum pcrnx. 

 exempligtatIa,Crefc6tibus dellftis crefcant& pcrna:, Homi- 

 neslam hunt magis feri in auferendis boals aliorura. Ergo 

 funt interficlendl. Non eft demonftratlo ( aiC t/lelancehonJ. 

 l. ) fed probabilis tatio. Quorfum vcto hxc difputo ? quot- 

 fum ? Vt conftet , quo fundamento riitatur diftlniftio domi- 

 niorum. Nimicum non tantiim nltitur iuie dlulno , de quo 

 paulo antc : fed etiam iare naturx,gentium, & pofitluo. Nam 

 ius naturxdiiflat diftin(flionem dominiorum acuere dillgen- 

 tiara cuiufque in defendendis propriis : & ius gentium hoc 

 ipfum confirmat : ius denique pofitiuumin hoc maxime oc- 

 cupatur,vtqu!libethabcat fibl fuumdominium. Contrahanc 

 fcncentlam ifta obiiciuntur: i. lus naturseft , quod natuta 

 ciorTittomiiia anlmalla Nacuradocult lupum appeccre oucm. 

 Ergo aliena funtappetenda. 1. luie natuts omhia funt com- 

 munla : puca aer,aqua,& fimilia. j. Paulus i. Corimh.i.v.i^. 

 ^ 14. vult efle xqualitatera. 4. Amlcorum omnla futit com- 

 munia. j. Notum eft Auguftini diiftum , quod etiam citatur 

 in decretis : roi^^ iura lmp.'ratorum , Qf quit audet dicere ,Hdc 

 viUn m^^aejl ? 6. In primitlua Ecclefia eiant omni'a c-ommunia: 

 vt conftat t.t aiflis apoftolorum. 7. Plato, Anabaptiftx, & alij 

 ilaturi duce vidcrunt vnitatem& communitatcm illam cffi; 

 fecundum naturam qux eft fumma. Summa vero eft illa.qux 

 fe ad omnia ext«ndic. Refpond. ad i . lUs naturx hoc Ibco func 

 notltlx naturales ,qnx fnnt dccalogus : nonautem inclina- 

 tiones vagabundi , quales cernuncurin pecudibus. ad x.Ims 

 tiacurx eft immutablle in iic , qux funt prxcepti, vt Scotus Sc 

 Melanchchon loquuncur : nonvero in bono vtili & iucUndo. 

 Deindeomnla fuuc communia lare naturxquantum ad vfum. 

 Qjjidara ICti fic refpondcnt , lure naturali primzuo , quoii 

 fuiiret in natura integra , fuiflent omnia communia : non fe- 

 cundario ,qaod dicitur ids gencium,& huic naturx lapfit 

 congruic. Quiaenlmhic non func pares caufs qaxiendi 3i 

 conferuandi,non poteft eflc communis vfus. ad j. Paulus non 

 ftabilic communlcationem Platonicam, aut xqualitate Arith- 

 meticam , fedxquabilltatem fcu xqualltatcm Geometticam, 

 quxdominail debctiniuftitiadiftiibutiua. ad i,. Amicoium 

 omnia funt comraunia , qux fcilicet fua natuia funt commu- 

 nicabilia. ad ^. Dliftum Auguftini cum giano falis eft acci- 

 piendnm: qucmadmodam & illud CicCronis , proprictatcm 

 domlniorumefl^e oitam apopulotum vliftoiiis.Suntenim hic 

 di(fta accipienda de feudis.Vbl obferua,fcudum non i fide di- 

 cl , fed a Germanico Voit , vt Melanchthon ait : vel ifeuden^ 

 quodeftpafcere : vndc/<r«^f«, id cft,villapafcua. Quanquam 

 Bodinus & ali j pucat feudum fic dici pct liteias initiales quafi 

 Fidclis Ero Vnice Donjiuo Vero Meo. adi. Omnia eia^t 

 communiaquantum ai ^ir.t ,honeftara,n<xn veioqfiantum 

 ad xT^r.t. ad 7. Plato & .^nabaptlftx non defendunc veiam 

 vnltatem,qux requiritur in focietate. Ibi enim non tequiritut 

 vr.itasnumeil , fed virtutis& ordinis :xqualitas non Arich.» 

 iueiic»;fcdCcometc;5a. Ethxc eftfumm«Ynitas inpolifia. 



S> % lll.Fart(t 



