« 



Politica^ Cap. III. 



Atlieuicnfi republ. gucnJoriim lus InbcSac. Ciuis plcnus 

 Roniauus crat honio libcr , cjui iii icpubl. Romana domict- 

 lium , tiibum , &publicorum lionouun potelfatcin ciat aHc- 

 ptus.i. Seriins mn eft eiuu : quia (cruus liabctur pio moituo 

 aut iiuUo , quoil aJ ciuiiim iura & priuilcgia. IiitcUigc hic 

 jnaiii ipia,liuc (cruos ftriAc Jirtos, i]ui Gra^cis dicuiitur (J)*A»i: 

 non iamiilos, quos Gnci dicunt iUtnc: , qualibus vniuerluni 

 Cliridianonim gcnus viicur. lilicuim poduntcni- crucs : iil- 

 cjuc vcl piciic,(i liabcant tocum & larcm <;audcantquc priui- 

 lci^iis ciuinm : vcl iecuncium quiJ , quatcnus rcferuntur aJ 

 fuos hctos , & proptcr ilios vno vcl altero priuilcgio truun- 

 t(ir. ;. Cinii hencr.triiis ticn ffl fltnm ciiitf : quia non li.ibct do- 

 n'.icilium in ciuit.ite : vt ii aliquis in (jcnnania habitans fic 

 ciuis Venctus 4. InjiiiHnHf nonej} pleniti ciitu • quianon ha- 

 bctius publicovum magilhatuum adipifcendorum. f. Munt- 

 tfps non efl f/:n!i< ciuii : qiiia licet habcat tribum & ius adi- 

 pifccndorum publicoruiu bonorum inquapiam rcpubl.iuea- 

 dcm tamen domiciliuin non habet. tf. Fcemim decrspin , ^ 

 pyerifitnt ciucs ,m^,' -n : videlicct quatcnus funt partcs fami- 

 liaium , exquibusrcipubl. componitur :& ex fuisprxdiis ve- 

 fligalia confcrnnt ad onerapublica : & deniquecas pra:ftanc 

 opcras ,eaque munia,qux legesciuitatis a pucris,fcnibus , & 

 fcEminis poftulain. Hic obitcr excutiamus illam quorundam 

 politicoirim fuhtiliratein : .■In ciuls habea.' ius ciititatu, -uel ci- 

 itiiim ; Viitata faue ciuis definitio eft,qu6d habeat ius ciuita- 

 tis. Contra hancdefinitioncm quidam fic infuigunt. luraci- 

 uitatis commiinicaii non pollunt : at iura ciuium ilint coin- 

 niunicabilij. Ciuis it.ique crit , nouqui iureac communitate 

 ciuitntis , (cd ciuium f uitur. Conciliatio hic tencatur ifta. 

 Priordefinicio cft populatis : poftcrior acciirata Kc^cnd.ad 4. 

 .<■! reges 5, pijncipur.i & fubditorum ratio formalis , qujc confiftatin 

 iubditi^s? 'slationc.lpedctur.lunt limul. Verum fi confidcrcntur matc- 

 rial)tcr,id eft (i ics ipfa fpcdletur ,rcc;es a fubditis crcati funt, 

 acproinde fubditi rcgibus funt tempore naturaqucptiores. 

 Vnde non rcgumcauia fubditos nafci , fedreges commodis 

 fubditorum infciuire dLbcrcmanifeftum euadit. Nullapro- 

 feiSo rclpubl. vnquam fundata fuit , nifi vltro cicroque priiis 

 habito inicoque conttaftu : ita vt confenfus fubditorum eli- 

 ciensccnfcnllim principis ,proxima & immediata (itrefpubl. 

 caufa. Hinc Platonisptouetbium : Reges e.xjigricolif naii. Hic 

 ctiani qusri folec, <rumfi- prliis,regerean re^i > Refpond. Rc- 

 gere & vegi (unt relata difquiparantiae : ac proinde ri regere, 

 tanquam adio piiuseft,quam Tircgi.vtpotc quod paffioncm 

 notat. Nimiium iubditi vkro fubniiitunt fe principi , ideft, 

 faciunc feipfos , vt ita dicam , tegibiles. Pvinceps ipfo adu 

 illosregic Itaque Magiftrattti eft fiibditu natwaprior (ypofle- 

 rio' : Prior eft , quatenus regit. Manct enim illud logicorum: 

 Agere priuseft,qua.m pati Poftciior cft,quatenus a populo 

 conftitutus eft Popuhisomnem fuam poteftatem contulit 

 in piincipcm : quod accipiendum cft cumulatiue , non priua» 

 tiue. Etcnim fuffragio cieatos clfe primos reges,qui tyranni- 

 <Iem non cxcrcucrunt , in propatulo cft. Nam natura duce in- 

 feriores adfuperiorem aliquem decurrerunt,qui eflet infignis 

 aquitatis , iuftitiae , & prudentii laude, illiimque certis Ici- 

 bus , certifque conditionibus fibi ptxfccerunt rcgem. Reges 

 igitur a fubditis,non autcm fubditos a regibus creatos cifejin 

 apricoeft : Vndeporro confequitur,hypothefin Machiauelli- 

 itarum falfam effe , fubditos fimpliciter efle propter princi- 

 pem,non concra ; & fubditos natos efleex icmineprincipum, 

 atque idcirco principum erte mancipia. Huius hypothcfcos 

 confirmationem petunt cx facris,qu6d Adam fuerit prior toca 

 fuafamilia. SedhicconfundunturdTnerfiffimadominatusge- 

 nera , imperium videl. domefticum,& ciuile : quafi fic vtrum- 

 queeiufdem fpeciei : quod voluit Plato , qucm Ariftotcles 

 grauiter confutat, quia domcfticum imperium fimpliciterna- 

 turacftconciliatum.politicum verohominum fufFragio. Rfj^. 

 '" P"'" ad ^. De pcregrinis admittendis ptxclaraeft vox Ciceronii 5. 

 efmicccn- "^'^' ^'^^ etitim,\nc]yL\x.,quiferegrini)s ■vrhibtit vti prohibent^eof- 

 i in rep. ?"' exferminant , vt Peironitu apHdPntres nnftrts, Papim nuper. 

 Nam ejjepre ciue, qui ciuis nonfii,reButn eft non licere ; qunm tu- 

 lerunt legemf/ipientijfimi Cojf.Crafjui (^ Sauola : vfu vcro vrbis 

 feregrinos prchibere , far^e inhumanuin efl . Ex quibus vcrbis ap- 

 paret,petcgrinos vfu vrbis nonelTeprohibendos.Sed vJcerius 

 qusritur.an pcregiini fint cooptandi in numcrum ciuium, 

 itemque admittcndi ad honores ? Nobis ita vidctur. Omnes 

 promifcuc percgtinos adraicrere.temerarium e(l,nuIIos,inhu- 

 manum ,addo & inutile. Mediumitaque hic feructur. Saluo 

 enim & incolumi reipubl. ftatu legibiifque, quas vocant,fun- 

 dameutalibas , recipiendifunt pere^rini & donandi ciuitate, 

 acque i\ neccifitas exigac, admitcendi ad honores. Sed non re- 

 cipiendi funt quiuis : fed illi, ouorum de voluncate ac meritis 

 cotiftat. Neque cam multi admitcendi, vt gradus honornm 

 ciuibus obftruantur. Etdeniqne ciues pra:ferendi func pere- 

 gtinis in collacione hoaiorum , cacteris paribus. Oportet enim 

 hic principaliter fpedarc germaniilimum fundamcntum offi- 

 cij , quod eft^ virtus. C^uod fi huiufccmodi fiat tempcramen- 

 tum : pcregrinorum virtus indigenatum prauos mores emen- 

 dabit,&indigenarum «mulacio pcicgrinis cric inftar c»tis. 

 Jom. II L 



169 



•.^ 



N 



Vidcmus in tcpubl. Romana , L. Corneh'um Balbum Gadica- 

 num, tuillc coululcm. Inimperio Trajanus iilcceincNcroni' 

 tamctfi Hiipanus. In Galliix , cx inllituto Philippi p„i,i,,,' 

 alicnigenx- ciuibus fuerunt pra:fcfti : nc fi ciucs ciuibus ptjc- 

 ciicnt,g,atiadcprauati,cognatorum&amicorum commoduin ' ' 

 othcio uc lidci (\xx antefcircnc , vcl vetcri odio in cos fa'ui 

 rtnt. Contct Gregor. i„p,lit.pag. 161. Ncvjuc verocft ,qu6d 

 quis dicac pcrcgnnos in eodcm amorc complcAi rcmpubl 

 quo illam complcduutur indigenx , qui charitatcm patris 

 ireluc cum matc.no la^c (iixcrunt. <iucmadmodum cmin fi 

 ramus ramum adopcct,illc ipfc tamus polk-a i,r iufts macni- 

 tudinis aiborem cxcrelc.t , qui in C\,.\ arborc ail nifi vamus 

 iuturus fii,lfct:ficpcrcgnni,n aliam quafi tcrram tranflati. 

 naturam & amorcm gevmanx pauix- cxuunc , & nouse patriit: 

 chantatcm induunt. Excmplo fint Hifpani & Galli , qui Ro- 

 mana cmitatc donati a.norc in Romam Romanis non ccllc- 



runt,vtdocetT^.,r«,W.,,.IJ,i,,a,ficutmcrccspcrcg.inx,fI 

 finc vtilcsnon reucuntur : itanec peregriiu ab hc^ioribus 

 aicend, , fi ivipubl. vnlcs fururi vidcantur" Hic tamcn proui- 

 dcndum fcdulo, vc pctcgru,, pcrcsriuitatem cxuam. R. W. 



^uft.nttU,b^.:y.:S.dfc.u.t. D- ■& recentiores thcologi atque tole.andi 

 pol.tici. Nam nonomncs Imlxi funt dcfpctat.x falulis • fcd '" «P- 

 habent promiffionc.n Efai. j^. Rom. , ,. Habent nobifcu.n 

 communcs libros V. T quorum ilU fidi fucrunt b.bliotheca- 

 1,,. Sunt.llufti^ excmplumuxDci, inquodintucntcs, cou- 

 temtum vcrb. Dei v.rare difcamus. Pr^tcrea trahunc orici. 

 ncm cx fanftis patnarchis & populo iUo , cui Dcus fua con- 



habet:S. Iud.-c. nullum apud Chriftia.ios hofpitium repedanc 

 careruat.m ad Turcas conflucnt : ficut.quidem . inquit , fama 

 eftohmad ccntum m.ll.aludsorum adTurcas mLaffc & 

 ttim aha •Tnficra , cum perfeaiorcm machinarum IJdlicarum 

 vjum eos docmfl-c, incred.bilr Rcipubi: Chriftianx damno. 

 kc add.r , Turc.cum Impcratorcm dicerc folicum , fe mirari 

 Chrilt.anorum rcgum ftohditatem , qu6d tancam multitudi- 



nempotrusmpropriamperniciemexpcllcrcquamadfuum ' ' 

 emolumcntum retinerc malucrint : quos fi intcrficere noluif. 

 ienr , mancipiorum loco retinere potuiifcnt. Hic veto Chri- 

 it.ano mag,ftratu. prouidcndum, ne Iud*i in fynagogis fuis 

 Chr.ftum malediais infeaentur : ne Chriftianos°diuexent 

 vluns : ne fimpl.cioies Chriftianos fcducant : vt denique fre- 

 qucntct ca:tus Chtirtiauos. Qua in re hodiemagiftraius fub 

 deeft oific.o. Nam ludsi mag.llratui fere funt llcofpongia- 

 rum , quas Chnft.anorum fanguine veluci humore turefdas 

 illecompnmitatqueemungit: vteleganterait Daniet Arcu- 

 Uriutinthefib.theol. Impictasetiam & petulantia ludjcorum 

 non cocrcetur. IIIi enim Chriftum vocant T^ui,id elt fufpcn- 

 lum : poculum Euchariftio: aSs Kel.f, id cft , Canis, vc allu- 

 danc ad Germanicum Kelch : fxfh obuios Chriftianos exci- 

 piunrhacformuIaSr^r-/vel Schet-Vuiikom, qax yoccs fianifi- 

 cancdiabolum & podicem : ex alphabeto noftro fcopticc di- 

 cunc el em en , id eft , Deus matrcm non habet : f\ audiant dati 

 fignum campanae , exclamant , hechehel mofchech ]ibbol becho- 

 fech,\d cft, qui trahit funcm , cadat in tcnebras. Videris hac dc 

 re Antonium Marir^rltam & '^ynagiig.tm lud^icam Buxtorfl]. 

 ReSpond. adj. Nobilitas famil.a: confideratur quantura ad Andiftin- 

 ong.ncm & progrcilum. Ipfius origo cft vircui, imprimis mi- ^'^ ""'» 

 Iitans. H^c itaque cim nitatur opcimo fundamenco , magni !/" "°'"i" 

 cft facienda Quod ad progrefl-um attinet , nobilicas famili* &,» 

 requint nobilitatem perfonar , vt ita familia perfonam , & vil 

 crilim perfona familiam nobilitec. Alioqui , fi qui gente fiut 

 nobiles , faft.s ver6 ignobiles , optimo iure ij , qui doftrina & 

 virtute funt nob,les,prifcruntur illis, qui tanium nobiles di- 

 cunturratrone generationis. Vide Bodimim lib.,. de rep.cap.S 

 pfg. <6+. S. veionobiHsgenercimiteturvirtutempatcrnam. 

 mento prartcrtur illi.qui vel recens nobilicaxmacquifiuit.Tci 

 doftrma & vittute tantiim cft nobilis. 



VII. Caufa tffidens Reifnhliu eflprhm vel/ccundtt. 



CAufa efficicns prima efl Dcus : fccuuda eft principalis vel 

 minus pnncipalrs. Principalis eft confcnfus mutuusSc 

 obligano:minus prmcpahs eft vcl impulfiua.pucanatura, 

 vtihtas, &necertitas: vel cxemplaris , vid Rcfp.mundana & 

 Chnftiana, hoc cft, mundus & Ecclcfia. Atque hic ctiamdc 

 caufa corrumpcnce prxcipicndum. De his caufis ceucndacft 

 regula Logicorum : ('nius ejfeBi multifunt c^tuf^ diuerfi ordi- 

 nti :^iUctrum vn» nonexcludit aliam ^fcdfingstU inefficiendo 

 vniceconSttrant. Hic en,m eft vis fubordinationis. Mal^ iaj, 

 cur fic infertur : Rcfpond.immediati pendet 4 mutuo paao'& 

 confenfu hominum. Ergo non a natura ; vcl vice vctfa. • 



V,1 11. Detu ej} author Reip. ratione ori^inis & authorU 

 tatisjiue maiejlatis. 



RAtione origims : quia ipfe dat rcges, cransfert & ftabilic 

 tcgna,canquam vmcus & i fcif ftj Dominus,& monarcha 



P 3 »bf« 



Caura ef. 

 ficifs rei- 

 publics. 



DewquoC 

 modoau» 

 thor rci» 

 publicsj 



