176 E ncyclopa^dia^ Lib. X X 1 1 1. 



Quanam 

 pncipue 

 difcenda 

 principi ? 



Mn pul- 

 chritudo; 

 diuiciz Hc 

 fimUii in 

 prlncipe 

 ipcaada ? 

 Qu* vir- 

 tutes in- 

 primis 

 ornenc 

 insgiftiu? 



Aft Biagl- 

 ftratus 

 poflic ap- 

 pellari 

 ordinacio 

 humana ? 



An ele- 

 eio ftic- 

 cefiione 

 potior? 



An ele- 

 6io ma- 

 giftratus 

 forti co- 

 niitteda ? 



An !ure 

 bclli le- 

 gici rc 

 acquira- 

 tur magi- 

 firatui ? 



«eligionis capitibus, deque controueifiis iuiis ipfum iudicare 

 opovteat:nemo non vidct,modicam doiftpuam ipfi elle peine ■ 

 ccHariam.ne alienis oculis videie habeat necefle. Cognofcet 

 autem princeps fummatim irta. Ex linguis'antiquis Latinam, 

 difcet.vtpote vniuerfalem totius propc tciraiiim oibis : ex re- 

 centibus cxcolet vernaculam, & vicinaium gentium linguas. 

 Logica prscepta pauculis menfibus compieliendet, ita vt ad 

 praxin omnia leferat. Eloquentiac ftudium , inpiimis Atticsc, 

 fibi habebit commendatum. Ex poetis inpiimis lcget Homc- 

 rum , Vir<Tiliura, <Sc tragiccs,qui,tefte Melanchthone,poft fa- 

 cras literas maximc penetrant animos hominum.Phyficam ita 

 difcct , vt non ad contiouerfias, fed ad hiftorias naturalesat- 

 tendat. Machcfindelibabit , quantumncceireerit adarchite- 

 dlonica & polemicani Totam philofophiam piaftica cxaifte 

 nolTe debet.Geneialiadeniq;Iuris,& fundamenta Thcologix 

 ad vnguem tenebit. Rclp.aii 9 Augufta corporis forma,& pro- 

 inde ftaturjac pulchritudo yaldc commendat principcm, (i 

 quidem Gt virtutispiftura & commendatio. Alias locuhabet 

 illud Bernhardi : tjlni^rcdo ciUi.dtimfeUx,qHi.nientu catidorem 

 habct coniunlium. S.e!p.ad i o. Si de idea principis fit fermo, 

 virtutesethicx, ceconomicae, politicac actheologiccc, omnes 

 ad vnam in ipfo requiruntui. Sed quia per imbecillitatem ho- 

 minis ficri no potefl:,vt piinccps fit Sol in meiidiano,iatis fue- 

 rit.C habeamus ptincipcm, qui fcmper fit fol fupra horizon- 

 tem.Volumus itaqj vc princeps ex virtutum Ethicarum choro 

 fibi defpondeat Prudcntiam &:Iuftitiam vniuerfale,& fccun- 

 diim has Temperantiam , Liberalitatem, & Ckmentiam : ex 

 OEconomicLs Frugalitatcm & Amorem coniugalem atque 

 paternum:ex Politicis lullitiam iudicialem & Faciliiatem au- 

 dientia::ex Theologicis trigam illam, Fidem,SpemCharitate. 

 Quomodo parentur hcc virtutcs,ex Ethicis clarum elt. Nimi- 

 rum duo hicfun: media, Natura& Cura, &ha'cquidemPrc- 

 Cationis , Inftitutionis , & Exercitationis. SatU de fundamento 

 ffu caufii magiflratUi folitici : Seqnitur modMf conJlttue!idi,qHe?n 

 fequitur inauguratio. Hic occurunt ifta: controuerfiae. i.An 

 magiflrattts pojfit appellari ordinatio humana ! 1. ytritm electio 

 i/i ccnfiituendo magiflratu fuccejfoni antcferenda ? j . An eleSio 

 mcigi^ratm forti comtnittenda. 4 . An iure belli lcgitimiiici^uiri 

 foffit m»gijlrattts 1 Relp.ad i. Magiftratus eft ordinatio ha- 

 mana tripliciter. 1 .Finaliter ; quatenus ad bonum humanum, 

 (lue ciuile,conferuandum eft conftitutus. i.Obicdiue; qua- 

 tenus circahumanam focietatem verfatur. 3.Subicftiue;qua- 

 tenus ab hominibus geritur. Nec tamcn proptcica diuina 01- 

 dtnatio clledefinit:caufaliterfcilicetinquantuma Deoeftin- 

 troduftus.non ab humano cerebro confitlus. Reif.ad.i. Ele- 

 ftio prior eft origine quam fucceffio. Omnes enimregesab 

 initio clcifti fuerut:nec vHapotuifrcteire fuccefrio,ni(iprimi- 

 tus aiiquis fuifTet eledus.Deinde in ariftocratia & dcmocratia 

 femper locum habebic clecflio. Tertio bona (unt regna fuc- 

 cefTiua. bona& elcftiua , proatquxlibetgens ex vfu fuo effe 

 nouit. Quapropter vbi alterutraa confuetudine,lege,acrcgi- 

 tninis more funt confirmara,lbi vtiq; retinenda : ita tamen vt 

 elcdio fucccflionianteponatur.quatenusrefp.eft conftituen- 

 da. Denique in monatchia videtur omuium optimum effe 

 temperamcntum , ita vt fuccefTio fitmixta ,qua: eleftionem 

 fucceflioni adinneit.VideZepperumlib.j.dell.frerif.Wbi venti- 

 lat hanc qua:ftioncm,vtnim eleiffitius an hEreditarius prarftet 

 magilhatus ? Reff.nd 3. In magiftratus eleftione fors uon fa- 

 cileadmittenda :nifiextrcma necefllcate vrgenteduorum vel 

 pluriumreip. candidacorum ,fiue competicorum,iifdcm animi 

 dotibusornaroruma;quaIitasexcludatvotaoptimatura:ita vc 

 confilio & ratione res confici non pollit. Et paium hicrcferr, 

 cui tan Jem cunque tribuatur : quia pra:fupponicur paritas do- 

 iiorum. Ideo aucem fors adhibecur,vc ianua imulacioni pra:- 

 cludacur,qua: oriri folet,quando ex pluribus paribus vnus ali- 

 quis per maiora , vt vocant , eligitur. Refp. ad 4. Magiftratos 

 acquifitio eft vel immediata ,cum coclitus oraculo dcfcrtut: 

 vel mediata, qux pendct a confenfu fopuli velopcimatum. 

 fiue confenfus ille fit expte(fus,fiue tacitus. Tacitum confcn- 

 funi comprobat populus in fuccelfione , fiue illa fic ab inccfta- 

 to,fiue tcftamentar-ia , Hic autem fpedatur ius primogenicu- 

 ras , rcgulariterin filio, irrcgularitcrin filia , apudeos fcilicct 

 qui faminarum imperium rcrrc didicerunt,linea mafculadc- 

 ficiete. Quid verb, fi filius primogenitus fit inhabilisad prin- 

 cipacus adminiftracioncm,vcl ob 3:catem,vel ob mencis vitiu, 

 aut fiadhuc llc in vccro , autfi cafus fupcruciiiac , vt princeps 

 capiatui: Refpond Tuni adminiftratio commitcitur cucori vel 

 curacori , qui cftproximusagnatus , aut alius. Exprclluscon- 

 fcnfuseftin clcdione , qui fit regulariccr oidinarieper fuf- 

 fragia,irrcgulariccr & excraordinarie pcr forcejri. Ciim vero 

 principatus acquirinir bcllo legitimo,populus fub initium e(l 

 inuitus : fcd progrefiu ccmporis huc pcitrahendus cft,non cri- 

 iiibus,fed lcnicace ac argumentis perfuaforiis, vt iuftam cau- 

 fam belli agnofcat,& impcrium libcns volensferac. Non igi- 

 tureftconfequcns : Populus non confencic in fubieftionem, 

 quiviiufti belli cxcorquccur , Ergo ibi non cft legicimum 

 dominium.Ecfi cnim coufenfu? populi fit caufa proxima im- 

 pcrij pacati:tamcu non eft ueceltafius iu bello.Quanqua ctia 



in fubiciflione illa,quam neceflitas bclli extorquet,datur con ■ 

 fenfus.quem dicunt non- Uquidum & femiplenum. 



X L V 1 1 1. In maieflate magijir/iitM oportetJpe£iare 

 diidfionem, affeEiioneii& effeiiaformalia. 



IN republ. confidcrari folet ftatusquantitatis & qualitatis. 

 Stacusquantitatis eft vel externs &phyficae,qux dicitur 

 territori|,dequapaalo ancc : vclincern« & policicae,qu* fica 

 eftin maicftacis fulgorc:Stacus qualicatis ccrnicur in legitima 

 reip. adminiftratione. lam de maieftate agimus. Eft autem 

 maieflM hocinlocoduplex, realis & perfonalis. Illa regni , hxc 

 regnantis dicitur. Maieftas realis eft fplendot ac fupericwitas 

 impcrij,eiperpetu6 inha:rens : quamconferuantlegcsfunda- 

 mentales. Hwnonim diffut. poLiiic. ?. Maicftaspeifbnalis eft 

 fplcdor & dignitas, quam prijiceps obtinct in fubditos:eftquc 

 prima , vel orta. Maieltas piima eft vis qusdam, latens pland 

 atqi occuIta,qua princeps in animi s hominum admiranda ve- 

 neratipuem fibi conciliac:de quahxc teneantur. i.Authoritof 

 magijlrattu afl ofinio reuerens de Jiatu marijlrattn. Hsc magi- 

 ftratuiimpiimis eftneccfTaiiajquiaeft veluti frenii, quo fub- 

 diti retrahuntur a peccatis aduerfus raagiftratu & rcmp. co- 

 mitcendis : & veluci caIcar,fubditos incitans ad rcuerentiam: 

 icem viiiculii adamantinum imperiorum : icem Gorgon, quo 

 Deus armauit^agiftiatum.H3ec Molen formidabile reddidit 

 Pharaoni:icemqi laddum fummu pentificem Alexandro Ma- 

 gno.HxcjJrohibuit liiftorem,ne feiiret Marium confule pro« 

 fcripcum.Hsc Conftancinum Magnum dcfendit contra futo- 

 tes ethnicorum. Huius locieft illudaxioniapoliticum:/l»>«y^ 

 fam author!t3'e7n marljlrattu , fequitti.r atnijjio ^ mutatio im- 

 p?r/>r«/;j.Excmplo fit Sardanapalus oranium hominum long^ 

 cffcEminatiffimut,qui in gynxceo perpetuo defidcns colum 5C 

 lanam traftabat , & ideo contemucbatur a fubditis, atque ita 

 occafionem prxbebat transferendi primam monarchiam ab 

 Affyriis ad Chaldxos. 1. Authorilas conflat ex admiratione ^ 

 metu : cuiw ■vtriuftfj temperits gignit authoritatem. 3 . Authori- 

 tatii caufdfunt tum conciliatrices , tum conferuatrices. 4. Conci- 

 liatricesfunt tum virtus, partim maiorurn , partim fropria ; tum 

 fotentia ofibus firmata. 5 . Conferuatrices caufi funt forma itn- 

 perij ^ mores imperanfis. 6. Forma imperij fit feuera , con^ns^ 

 (Sr ajlriSia. Sit feuera, ne lentitudo inducat contemptum. Sic 

 tamen adhibeatut feuericas , vt pcena ad paucos, metus ad 

 omnes peiueniat. Ita falutarisfeueritas vincet inanem cle- 

 niencix fpccicm Sic dcinde conftans,ne per crebram & temc- 

 tariammutaci0nemhebefc.1t acies auchoritatis. Sitdeniquc 

 aftrifta , ne fcil. magiftiatus fuam authoritatem transfcrat ia 

 alios. Admodum enim periculofum eft,fi priuati hominis no- 

 menfupraprincipis attollatur. j.Mores imperantii fum interni 

 ^ externi. Interni lunt virtutes & imprimis timor Domini. 

 Externi funt in corporis habitu , vbi tria necefTaria. i.Magi- 

 ftratus eam feiuct in geftibus dignitatem,qu? tacendo loqua- 

 tur. t Grauitatem itatemperet, vt morofitacem & arrogan- 

 tiam exuac. 5. Vitet nimiain familiaritatcm : quiavilcsfunt, 

 qui funt nimium ciuiles.Idco hilloricusPatauinus aitrCra/»- 

 nutcs afpecins miniis ■vereitdos magnos homincs ipsd fatietaie facit. 

 8 . Potentia magifiratu^ e^ , qua ille par efi difendendti reip. EiuS 

 inftiumentafuncquinque ; videlicet opes,arma, confilia, fcfc- 

 deta , & felicitas. 9, Ofe; firmant potentiam. Suntenim neruus 

 imperi j. Reiflc igitur Demofthcnes aitiOpus funt opes,& fine 

 iis nihil fict quod opus. 10. Arma tuentur potentiam. HinC 

 Liuius : Agendo audendoque res Romana crcuit. Omnia ta- 

 men priusconfilio ,quam armis cxperiri virumdecct fapien- 

 tem. ii.ConfiliaJlabiliunt potenliam. Idco Tacitus ait ■■ Arraa 

 confilio temperanda funt. n.. Voederapotentiam atigent. Fce- 

 dera dico , qux cum fociis potentibus & bonis contrahuntur. 

 Hic tamen illud fempcr cogitandum : In caducum parietem 

 iie inclina. ij TelicitaipDtintiamperficit.\dzo Pompeius di- 

 ccrc folebat:Maiorafortunaquam fapiencia. Foituna, id eft, 

 profpcritate in rebusgercndis& cxpediendis Maieftas orta, 

 elt: poteftas principis procurandi negotia falutem publicam 

 cdncerncntia. Eftque vel dil"penfationis,qua princeps aliquid 

 cuftituit : vcl obligationis,qua princep: fubditos fibi obfttin- 

 git. y^jffSic»^ >?7ii;?/iat«funt quatuor. Nam maieftas. i.Efl 

 fumma & independcns:non ratione Dci, fed latione fubdito- 

 rum fingulorum , non vero vn'ucrfoium. r. Eft vniuerfalis: 

 quia vniuerfos compleifHtur fuo Imperio. Nam vuiucrfi fub- 

 diti conferendo principiiusmaicftatis,vItio fe ipfi fubmittiit. 

 J .Soluta lcgibus ciuilibus,qu2 concernunt fubditos.qua fub- 

 diti funt. 4.Pcrpctua& indiuidua. Ffflciaform^liamaiejiatis, 

 id ert iura.qux a formaipfiusfluunt , tribusfere modiscom- 

 memorantur. Primoiusmaieftatis eftecclefiarticij,vclciuile. 

 Illudcofiftitin primx tabuI.T Decalogi,hoc in fecundx praxi. 

 lus igitur ecclefiafticuiii confiftit in rcHgionis vcrx introdu- 

 (ffione, conferuacione, & defehfiQjie,iuxtaprxfcriptum verbi 

 Dci.Princeps enim non eft voluntarius cenfor,vel arbiter ho- 

 norarius verbidiuini:vel etlam ipfius interpies, fed tatum cu- 

 ftos vtriufque tabulx.infpciflor morum,& criminum vindex. 

 Sccundo iura maieliatis fuucaiaiora,vel minora. Maiora funt 



difpeiiXato 



In maie- 

 iiacc ira- 

 giltracus I 

 tjuot fpe- 

 aand«? ' 



MaieQas 



qUQCU- 



pUx? 



AfFeS;. 

 nes n:ai 

 ftatis 

 qux? 



lura n- 

 ieflatii 

 qua ? 



