Politicse Cap. 1 1 1. 



^77 



(uibus 

 :tij ct'. 

 leacur 

 telb> 

 mcipis? 



1 prin- 

 ^s iura 

 iefta- 

 abfo 

 » pof- 

 cns fic 

 >icfius 

 (ibut? 



difpcnfatoria , vel oligatorla. Ibi cft i. rotcftaslcges ciuiles 

 authoticatc proptia condcndi, proiTiuIganJi,& abro"andi,nou 

 accipicndi. i. lus conititucndi maqiltratus ccclchailicos & 

 fccularcs. 3. lus bclli indiccndi &: finicndi. 4. lurifdidlio li- 

 bertiina,&: cxtrema prouocatio ab omnibus inagiftratibus. 

 5. Pottlijs tiibuta &: vcdigalia imponcndi.exigendi.eximcn- 

 di , dilpenfandi. S.Ius comitia indicendi, ordinefquc impcri) 

 conuocandi. 7. lus pccuniam cudendi , mutaudi , tolltndi, 

 dcque cadifpenfandi. 8.1uspa:na:ftatucnd.T fecundum lcgcs, 

 ab caquc libcrandi pro rationc circullanti.irum. Hiceft i. 

 las fidciitatcin atqualitcrab omnibus exigendi. 1. Focderis 

 petcuticdi. j.Inucititura dc teudis.Minc-JWJJiie/i^jr^iwjilunt, 

 qu.x fiuc maieftatis iadura aliis conccdi polfunt : qualia funt. 

 i' Poteftas houorcs , pr.tmia , dignitatcs confercndi & refti- 

 tuendi. 1. lus nundin.irum & publicoruni mcrcatuum. 5. lus 

 lcgatos mittendi & rccipiendi. 4 lus vcuandi , aucnpandi , & 

 pilcanJi. Tcrtio iuramaicftatis fpe£lantur vniucrfim , vel di- 

 lHni.Tc Vniue jim confideratur ius fund.^ndi & confcruandi 

 temp ordinando , adminiftrando , tuendo ,amplificando , & 

 niutaiido Itatum publicum. rHflhiUe iura maicftatis funt ef- 

 fcntialia, vel.iccidcntaria. Elfcntialia funt duodecim. i.Ferre 

 legcs dc rebus , pctfonis, & aftionibus publicis & priuatis , fa- 

 cris& ciuilibus. i. Leges &: priuilegia fic inteipretari , vtifta 

 iiuetpretatio f ro lege habcarur. ! . Leges mutare pro exigen- 

 tia circumftantiatum. 4. Pffinam ftatucre, a pcena liberarc; 

 ptarmia & beneficia publica impertiri , hoiiores & dignitatcs 

 confetteirertitucre aliquem contra fententiam latam. f .lurif- 

 di>Sioiiem libeirimam & omuimodam habere;atque adeo 

 ius,imperium,& iurifdicflionem in,alios dcriuare ac diftnbue- 

 rc . creare item magiftratus infciiores. 6. PtouocaNo fum- 

 ma ,(iue fummura tribunal. 7. lus conficiendi xrarij publici; 

 percutiendi ^alfumendi , mutandi , tollendi nummos;&dif- 

 pcufandi dc pecunia. 8. lusbelli indicendi & finiendi : adco- 

 «lue pctcutiendi foederis. 5. lus indicendi comitia , & ordines 

 imperij conuocandi. lo. lus iuramentum fidelitatis (iuc ho- 

 magium ab omnibus squaliterexi2;endi. 11. Iusmittendi& 

 recipiendi legatos. ir. lus domiiiationis. ■^ccid/nriria (am 

 cjuatuor. 1. R.efcinata: qualia funt, qux piinceps fibi rcfer- 

 uat difponenda,necaIiis magiftratibus facil^ concedit. i. Ar- 

 cana ; qui habent affinitatem cum teferuatis. 3 .Rcgalia i qux 

 funt iura quxdam principalia , emolumento & patrimonio 

 principis deftinata. 4. Priuilegia i quibus principcs gaudent. 

 Atque hxc funt iura maicftatis, qua: aliis dicuntur fumma po- 

 teftas.manus regia.fumma rerum.imperium lacrum.principa- 

 lis authoritas & maicftas : & in imperio prardominante irape- 

 latoria maieftas ,& maieftas regia. Dicuntur ctiam notx & 

 chara(ftci£s fummi magiftratus. Hic mouentur iftae qusftio- 

 lies. I. G)u:btis m'ri{ aurheritm mngiftrxtm conrinearur ?i. An 

 frtnctps tegitutfitfolurwt ? j . /^» frin^ eps habeat iui rjitsi nc necit 

 in (iibditos ? 4. An frincifs pojftt ztire damnatosliberare centrn 

 vitnlefum} j. /In prfnceps bona fnb iitorum ^-vel eriam publica 

 pojfit aliennre > Rejjt.ad i. Sola Dei Opt.Max.voIuntas cftper- 

 petua & immutabilis omnis iuftitia; regula Illi ergo finc om- 

 ni cxceptione opoitct parere. Quod vero ad obedientia ptin- 

 cipibus debita attinet,vtiquc fi perpetuo cffcnt tlohim, \A elt, 

 fi cx Dci cuius funt vicarij,ore perpetuoptonuntiarenc & im- 

 perarcnt , & illis fempei & fine exceptione obcdiendum eiret. 

 At cum petfspe contrarium illis cueniat , addenda eft hxc li- 

 mitacio : dum nihil impium vcl iniquii ptxcipiant. Impia feu 

 itteligiofa mandata font , qux pugnant cum prinia Decalogi 

 tabula :qualefait illud Nebucadnczaris T)jn.%. Iniqua man- 

 data lunt qux pugnant cura fecunda Decalogi tabula : quale 

 fuit illudPliaiaonis Exod.i. Ex his conftatomnium magiftra- 

 tuum authoritatem.quantumuis maximam, duabus hifce mt- 

 tis a Deo ipfo pofitis veluti feptis concludi:pictate fcil.& cha- 

 litate : quas fi tranfilire ipfis contigerit , meminide d^bcnius 

 lilius regulx Apoftolicx : ^rifiat ueo,/juam hominibM rbedire. 

 <^aproptcr humana mandara diuinis ex xqnari fine fcelere 

 non poirunt, ncque Dei inandata hominum niandatis poftpo- 

 ni : quod facit Martialis.quando ita applaudit Domitiano : 



Edirum domini deic/ue ni^Hri. 

 Vtinam vero lioc noftto feculo non inueniantur.qui ab hu- 

 iufmodi adulatione non longe abfmc ! Vtinam omnes princi- 

 pcs non paiatiorum ycftibulis, fed cordiumpenctralibus iftos 

 Senecx verfut infcribant ! 



ycs, jtMm reclor marii atq, terrt. 



Ifts deJit magnum necis arque "uitt, 



Toniie infiaros tiimidofjue ■vultuA. 



&uidqutd a vobif minor extimefcitf.^ 



MaioT hcc vcbis Dominus minttur. 



Ort.ne fuh rerno ^raiti/^re rrgnum <•/?. 

 KeSp.adi. Hic teneantar i(H aphorifmi. ^.fote^of abMuta 

 dicilur vel/imclirif^r, -uet fecrmdHm quid., Illa eft folius Dei; 

 hxc principis. Recle igitur AlrhufiU'1 inpclir.c.^. negar illani 

 JBodini aflertionem,qux eft i.de rrp.c.S. maicftatem principis 

 efTe fummamin ciucs ac fubditos, lcgibufquc folutam.i. Prtn- 

 ceps,z>t hemo eftjifibufd, nature (^gentium : ■'."■ hriftiann^ efl, 

 legibui diHtnu ■■ f/ princeps ejf^le^ibiti pofitiuii feHciuiUbus , far' 

 Tm. lll. 



timfundamtntalibut, {<jut dlciintur CMplinlationn regni) parti/rt 

 funatonem ipfius conceruentibus , efl fubielius. i.frinrep: ohlja- 

 tU4 eji omnibiu lepbiu,^ud habent rationem principioritm commu- 

 nium. Ita cnim confcicntia cuiquc homini oft tanqnam lcx 

 lcgum. 4./» conclufionibH4, ijuateniu junt Libert. determination" , 

 frinceps habet im diipmfsticnu. j. Lex confideratiir ■velvt eft 

 inf?rumenrum principui,vel vt eji norma (^ rcgnia adminilirati»- 

 nis. Illomodo principcs tft fupciiotlegc rhocinfcrior. 6.Le~ 

 gun, vneji coaHiua , ■vetdirriliua. Priori niodo ptinccps Icgi- 

 bus eft (olutus:poftcrIori non itcm. Et ita priaceps eft iufcriot 

 legibus : fej iifdem eft fupcrior rationc dcfenfionis & exccu- 

 tionis : & tl fpcaemus politiuas ab ipfa latas , illis e(t faptrior 

 rationecon(\itutionis,iiitcrprctationis,&fupplemcnti,i.iuon;a 

 illas fcrt,fecundum xquitatis norma inierprctatui. & illarum 

 dcfeaii in fpccialibus quibufdam calibus fuppkt, iuxtailludl 

 g(<* non funt decifj lege , arbitrio )>rinc.fu relin.fuur.tur. Alias 

 princcps eft folutus lcgibus ciuilibus.qua: aJ lationcm officij 

 eiusnonpcrtinent..SeJ pio bruta ifta fcntentia.quod princepj 

 omnibus lcgibus in folidum (it (olutus.fcquencia btuca fulmi- 

 na adfcrri folcnt. i.Pnnccps tft imag» Dei viua. Ervo cxlcr. 

 i.PopiiIusomnempotcftatcmtranftuIit iii princijicni'. j.Dciis 

 principi tribuit abfolutam pottftatcm.i. •r.g.vbi oftendicur, 

 quodomnia fint principis. 4. Leges ciuilcs eandcm potcfta- 

 tem principi tribuunc j. Vit malus potoft e(fe bonns magi- 

 ftratus. Eigo magiltratus non tenctur legibus mor.ilibus, tei 

 tantum politicis. Keip.a^i i.Uqo magiftratHS cft fub lcgc.qaia 

 PopuluE non habuit abfolutam illam potsftatcm ,qux nihil 

 eft aliud, quam beftialitas. Ergo non potuit in prinfipcm 

 transferre. Ad ^. lus principis ibldefctibiiur cfiplex ; vcrum, 

 & vfuip.itum. Deinde multa ibi dc(cribuntur iura vcra, licet 

 dura. Tcrcio omnia funt principis quoad defcnfionem, iuit» 

 illud : Ad Regem poteftas omnium pertinct , ad fingulos pro- 

 pnetas. Ad ^. Legcs ciuilcs tribuunt principi potcftatem ab- 

 lolutam , fi fpe<acmus lcges pofitiuas. Ideo Thcodofius ,& 

 Valcntinianus Imperatores, fic aiunt : Digna vcxejl mnieslate 

 regnantif , legibus alligatum fe frincifem frofiteri : adeo de au- 

 thoritate iuru nof}r.i fcndet auihoriras. Ad 5. Magiftratos dc- 

 bct cfTe vir bonus, contta quam docet Machiauellus: quia 

 geiit perlonam Dei , & aliisdebet prxlucere bono cxemplo. 

 Vide infra titulumde lege regia : Reip.ad j.Lex.qux eft vox 

 Dei , habet abfolutam pote.^atem vitx ac necij in horaines: 

 non rcx, qui legis tantum eft minUier, cuftos,& vindcx. Ideo 

 fi princcps dicatur habere ius vitx ac necis in fubditos , illud 

 eftintclligendum non fimpliciter, fcj ftcunJim quiJ, ita vt 

 princeps non polTit vita quenquam priuare, uifi quem lex con- 

 demnarit Kelp.ad^.. Si lex Jiuina ccrtam pcenx fpeciemdefi- 

 niat.camque difcrtis verbis dclinquecibus indiftinfteirrogare 

 iubcat , nec arbicrio iufiicis permiccat , rnagiftratus nonpoteft 

 falua honeftatis & iuftitix lege , iure damnatoscontra vim 

 legum^ac iuJiciorum libcrare : contraquam Bodinusdifputat 

 lib.t.ierep. c.vlr. Q_u6d fi vero legibus humanis feu politicis 

 poenx fcelerum definitx funt , eacenusrcmitterc vei mitigare 

 eas princeps poteft, quatenus faJus ratioquc reip id fietiiufli 

 de caufa fummaque xquitate fuadet ac patitur.H(r«o«.p«f .171. 

 ToUr. Hic itaqucbonus magiftiatusdifceinctpropofitum raa- 

 le agendi a cafu : deliflum ex malitia aut peiturbationc prae» 

 ter naturam accerfica , & homine indigna a peccato ex fegni- 

 tie, infirmitate, imprudcntia, ignoranria,& affcftu hominibus 

 naturali orto : bonam fidcm & xquitatem a ftridio iure ? dolo 

 autmalx fidei nunquam patiocinabitur. Refp.ad j, Bona,quaB 

 dicuntur principis , funt vel principalia, vel fifcaiia, v.cl pri- 

 uata. Bona principif (unt, qux princeps , non qua princeps, 

 fcd qua hxres polTidet. Ea (\ lure po^Tideat ,quia eorum pro- 

 prietarius eft, vcnderc poteft ac dKhahcre , feii non extra fa- 

 milian», fi quidem ipfius agnati habeant faculcatemiftaboua 

 cmendi. Sin minus,eciam extra familiam aiienaie potelt bona 

 hxredicaria. Bonajifci , feu Jominij coioni dicuntur, quE ini 

 principatus, aut pop.;iIi parrimonio (iint. Ea regi, vt regi, a, 

 popuio nomine yiusfruffus traduiitur, ac proinde lummum 

 ius ea adminiftran,di, non alienandi , habet. Etfi enim da- 

 ta fit principi omnis potcftas : nulla tamen datur ad mali 

 agendum. Nam populus conlHtuit principcm Rcip. pafto- 

 I cm ac moderatorcm , non euerforcm. Hinc qux communi.* 

 bus manibus,viribus,ac opibusacquiruritur,non regis,fed pu- 

 blico rcgni bono accrefcunt. Bona priuara funt rcgis vniuerfa, 

 non vt fingula. Nam omnia magiftratus imperio & defcnfio- 

 ne, finguli Jominio pollidcnt. Ille ratione iurifdidlionis, pro- 

 tfdlionis, &admiaiftrationis :hi ratione proprietacis. Hinc ad 

 reges vniuetforum impermm , ad fingulos proptietas & vfus 

 pertinct, Potcft tamcn Princeps de publicis ac priuacis bonisj 

 etiam ecclcfiafticis, ftatur;re, ca diftrahere, alienare, oppigno- 

 rare.vcndere his conditionibus. i. Si lubditienormiterpec- 

 cent. x.Si faius reip.hoc cxigat : vt eft necefTatia reip.defcn(io, 

 principis vel fiiiorumipfius redemtio,debirorum reip^dilTolu- 

 tio. Poteft, iiifj lam, princeps alienars bona nece(fit.itc vrgen- 

 te , publica vtilitate fuaJcnte, & communi confeQfu intcruc- 

 nicnte ac approbaiuc. 



An prici* 

 ccps ha' 

 beac p9- 

 [Cllatein 

 vitr ac 

 necis in 

 in lubJi- 

 tos ? 



An prm- 

 ccps po^ 

 lic iuce 

 Jamnacul 

 iibcraic^ 



Ari ptJfl- 

 ceps bona 

 fubditortt 

 vcl publi- 

 ca pollic 

 alicnatCa 



