Politica: Cap. 1 1 1. & I V. 179 



Libertas 

 & Terui- 

 tus vt i 

 policicis 

 confidc- 

 rentur? 



Wtis &: onlinis fiii ratioiic & ditFcrcncii honos & libertas fua 

 rc!inc|aicur : & liicicur xqu.ilicas gcomctiica , qu;* ell vincu- 

 lum omnis focictatis. z. Diftinftio honiinum in nobilcs & 

 il^nobilcs ("umitur non cx adiunL^iis communibus, (cdcx pio- 

 priis Sc quiJcni imliuidualibus.Sanc nob!lit.is non fluit a ma- 

 teri.i vcl foriiia boniinis , fcd vcl a fiiccclTionc fanguinis (ficut 

 enim cx ra.iicc (uccus in ramos ditfmiditur , lic f.vpcnumcro 

 ci luMoibus & (cmidcis in tilios nobilit.itis q«a(i (apor dit- 

 fundicur,) vcl k dottrina.vei ab babitu virtutis , vcl a tortuna 

 & applaufunuiititudinis. Hucpcrtinct ill.i controucrda , An 

 ex biiiits biini getierentur ? Rcfpon. Bonum cll duplcx , cntis & 

 inoris. Piioii raodo omnc fimilc gignit (ibilimilc in fpccic: 

 iiec enimouis lupum s;ii;nit,ncccanis lcoiiem.Poftctiori mo- 

 Ao natura cx bonis bonos contendit gigncrc,largicndo inftru- 

 menta viituris : lcd muki homincs his inftiumcntis abutun- 

 tur, & ita nccuram a fine fuo ("celcratt^ pcllunt. Et h.xc qui ta- 

 ciuntipfillimafunt monfta.Sicutenim monilrumeft naturcj, 

 fiouis lupum : lic monllrum cll voluntatium, fi Aiiftidcs Ne- 

 roncm t;i'j,nat. Sapienter itaque Zeno dixit : Filius bonus cft 

 pvs patris , inalus cft vomitus natuta:. 



L V I. Lihertas & ferttlttu a politicis confiderantur in 



natfira 



lipfy 



um tnuemttir. 



Vtt fOjt 



ncftpocna, fed ful 

 pernicies, fcd lalus ; non denique malum , (ed bonum ad 



ET hoc mo.^o fcruitus noncftpoena, fed fubfidium i noti 

 " *. . . . ■ 



ncceirarios vita: humanx vlus. Seruitus igitut non eft prxrer 



naturam , (cd fccundum naturam, quatcnus illa in nccedaiiis 

 noudciicit.fed fuam miferiam fcruoium caticjuam inftrumen- 

 torum opcrcticir. Necvetum cft , quod fcruitus (it iuiperfc- 

 £lio & impotcntia fimplicitcr. Eft enlmimpcrfeitio nacurx 

 fiuc impotcncia naturalis , qu.-c eft fecuudum naturam , vti 

 fexus fcEiniiieus diciturimpoteiitiarcfpcftumafculini. 



Quid de L V 1 1. Cluis eft aiu» tmalo^ice cr fecmdum JimiUtudi- 



'"V? */'"'■'» •" alin-f fimpliciter & fecundum ejferitiam. 



I. QVbprimo nomine percgrinl fcrui, fenes (fecrepiti &:infan- 

 t3tes comprchendunnir. Nam hi lcge & luc»ciuitatisnon 

 alitcr.quam alij ciucs vtuncui. Veruntamen^quia peiegtini & 

 fcrui rerum ciuiUum pcr fe non funt participcs : & quia decre- 

 piti.itemque infantes ab officiis'& ncgotii'; reip. vacant , noi\ 

 abfolutc & fimplicicer, fed fecundum quid & ex parte inter 

 ciuesnomiQandifunc. Hicquxricur,V'<m Iwm-nss fceUrari de- 

 genies in ciuitiife ,fojJihr dici cities ! Refp. Qui funt vitiofiani- 

 jno.fiuc mali quoad virtutcm animi, poirunCjefTc boni ofScio, 

 fiue fecundum virtutem muneris. Ciuis (impliciterac vere eft 

 patsciuiiatis particcps ciuilis poccftatis.Confiftitautem ciui- 

 lis ifta potcHas in muneribus & oneribus ciuilibus perfcrcn- 

 dis. Hic quidam fic arictant : Nonomnisciuisadmittiturad 

 muncra publica.vid.^l.ai con(ilium,iudicium,& magiftracuiti; 

 quibus ficpoceiefpondedum.rarcicipatio nonfoliim in fiucn- 

 do cernitur , quod dcbecnr nngiftratui , fed etiam in vtcndo, 

 tjuoddcbetur ciui. Dclndc cum fine confenfuciuium lex pu- 

 blica non fiat , populus in magiftratu veluti conclufusregia: 

 maieftatis quodainmodo compos habetur Dcnique quilibet 

 vere ciuisadmicti poccft ad nuinerapublica : ira tamen vt alij 

 /int Scipioncs , ali| Quiiitcs. Sic igitur alij aclu,alii potentia 

 funt participes confilij,iudicij,fcu cleftionis,& magiftratus. 



,1. L V 1 1 L Ciuis verepue plene , tal^ eft natHS velfaEltts. 



ILlc dicicur originarius.neccfTarius , naturalis , & indigena, 

 qui natQS eft in ciuitare patrc ciuc : hic dicirur alTumptus, 

 adfcriptu:,voKincarius,coo[natus,rcccptus,& inquilinus , qiii 

 lusciiiium adcptuseft confcnfu ciuium natotum. Dicitutau- 

 terrKpotiiis iusciuium ,qu.irn ciuitacis :quia iiis ciuitatis eft 

 indiuiduum fcu incommunicabiie.Vrriufquc ciuis excmplum 

 occurrit Jct.iz. av.i^.adt^. vbi apoftolus Paulus tcfbatur, 

 fe elTc ciurm Romanum , & cum quidem natum : quia narus 

 erat c lud.cls , qui tum tcmporis ius ciuitaiis Roma: pro fc & 

 luis rcdimcbant libcris. Nequc tamcn hinc fcquitur , modcr- 

 nos lud.Tos tire ciues Romanos ; quia pofteaquam ludxi re- 

 bellarunr aducrfus Romanos , & vii3i fueiunt aTiKj , amifc- 

 runt .ius ciuium Romanoium , & faifli fuerunt mancipia. 



3. L I X. Ciiti^ an ilagice ( (jui ejtti-iem ejl in honore) vjitate 

 diuiditttr inforenfem , honorarium,corif2sderaturn, 

 & municipem. 



FOrenfs cft aduena , qui ad tempus fubfiftit in allqua ciui- 

 tate,vtens foro & laic ip(ius,vt cft iniles, mcrcator,& ftu- 

 diofus. H^r.iriaiiis q{\ , qui donatus cftciuitarc honoris crgo. 

 Sic muki Gcrmani funt ciues Romani :& rcx Galliarura cft 

 ciuis Hclucticus. ConfoeneratM eft qui vi fcederis habctur pto 

 ciuc.vti Bcrncnfes&Gcneuenres.itcmque multi in piouinciis 

 Bclficis dicuiitut ciues. tv^unireps eft is,qui licettribum & iiis 

 adipifccndorum publicorum hoiiorum in quapiam tcpub. fic 

 IV f Tom. II I, 



11!« 



ifni 



111! 



aJcptus.in cadem tamea domicilium non habet. Hic quatdor 

 qu.viuntuc i. Nurrtfere^rini ad im ciuitatit admiitenii >i.. ^n 

 CigM-i (y ludii ferendi iii rep. ' 5 . Siim opifices ftnt cinrs ? 4. Hnm 

 egeni flcrandi /n ri«i>rt'f ? Rcfp. ad I. Lcx Achcnicnlium de 

 non recipiendis pcregtinis cum raica falisaccipidcbct Nan 

 nec pcrcgrinitas,iicc nimis multi p;rcgrini,ncc infamcs & fla- 

 gicioli funcrccipicndi,fcd viti boni,qui amicc funt afFcflicrga 

 icmp. inquamcupiunt rccipi. Ad 1.. Cigari funt manipulus 

 furum,& coUuuics impoftoium & Ignauorum fucorum. Nul- 

 latcnus igitui fcrcndi funt. Vnde & conftitutioncs Rom.iai 

 Impcri) illosnonfcruut. Ad ludi-Qsquodatiinet, illiquidcia 

 fcrcndifunt , (cd ica , nc nimis mulci alancut , ne (fntdomini 

 Chriftianorum , & ne (int fpongi.T^qu.r fangulncm & luccum 

 ChtilHanorum cxhauriant. .id 5. OpiHccs (unt ciu.s , iique 

 vel ptocrcacione , vel adf'.riptioiie fcu dicationc , vt Ciccro 

 loquitur. Sunt cnim libcri homincs , legibus obligati, & eiut- 

 dem rcip.immuniratibus gaudctes,qu,x cft definitio ciuis Hic 

 autem opus cft diftinifHonc intcr opificcs alicuius & nuUius 

 notx. Illi funt honcfti ,hi non itcm : illi cxccllcntem artcm 

 trailant,& pioindc digiii (unt rudc fbcrtatis, lii miniis valcnc 

 ingenio,& lunt aut lcrui a nacu'a aut fcruis proxiiai.idcoque 

 indigni lucc & theatro ciuicacis Interim tamcn illi ipfi funt 

 ciues xquiuocc. Atque ica catnitites etiam dicuntur ciues. 

 Ais : At omnium opificum artcs funtiordidx ? Rcfp. Soidid* 

 funt vel coiTiparate,videl.refpe(3:u liberalium,vcl vcrc,vtillo.- 

 rum.quivolulantur in fcntinis ciuitacis ..'U 4.. Egentium tiia 

 (unt gcnera :piiin6 infirmi.vti funt orphani , mendicoturti 

 filij,decrcpiti,c.Tci,claudi,infc(fll.& mifcrabilcs : & hi funt fe- 

 rendi , imo & fubleuan.li. Secundo infortunati , vt vulnetati 

 militcs , deiccli ciues, .xgroti paupcres : & hi quoque fcrendi, 

 ac iuuandi. Tcrtio dilfoluci^vti func prodigi , vagabundi,de(I- 

 diofi & validi mendicances. Pro his carcer,labor , & flagclluni 

 apparari debcnc. Et de his duntaxat accipi dcbct lex illa Pla» 

 conis ; i^emo noflra in ciuitate toendieui eflo. ^ 



C A P V T IV. 



De Formd reipuhficit. 

 Pr.^cepta. 



y^^5^TA fc habet materiale reipublicx : fcqiiitur 

 pl^ ipfius formile.quod eft vi\io rerum ac perfona- 

 rmii politicaruiTi. Dicitur alias ftatus quahtatis , & 

 forma reip. 



Forma reip. eft Monarchia , vel Polyarchia. 



Monarchia eft forma , in qua maieftas vni ineft. Ec 



Monarchia diuiditur tribusmodis. i. Eft elediua, 

 fucceffiua , vel mixta. Inillahiberis popuH futfiagiis 

 nouus priticeps eHgitur , vt in Germania , & Polonii. 

 In ifta rcgius honor cerr:E f.rmilia' a popnlo defertur, 

 itavt proximus in famiha fuccedat in imperio : qu.Jis 

 eft in Hdpania^G.aUia , Angha.lnh#c fuccelTio tcm- 

 peratur eled:ione : vt in Dania. 2. Eft regnum ,vcl 

 dominatus. Ibiprinceps gubernat Cubditos iquirate 

 natur.ili,hbcrtatc ac dominio fubditis permilTo: dici- 

 tur alias monarchia regalis , vt cft io Germani.i,Hifpa- 

 nia, & GiUia. Hic princeps libertatis ac poiredionuin 

 dominusfaftus impcrat imperio defpoiicofeu domi- 

 nico,vt in Turcia. 5. Eft eminens,vel minus cminens. 

 lllapridominans,ha:c dominansdicitur. Illa fuperio- 

 rem non agnofcft, vt Hifpania : h:EC agnofcit,vt Du- 

 catusin Romano impeiio. Ad eminentem monar- 

 chiam pertinet ver.a,qu.'E dicitur,monirchia, itemquc 

 honoraria : ad minusemincntemquifi monatchia,ea- 

 quetum temporaria , tum rributaria^ In vera monar- 

 chiacernitur poteftas, & iurifdidio:in honoraria gra- 

 dus honoris ac prjcdominij tribuitut alicui imperio 

 abaliis:in tempor.iria ccrtus cft temporis tcrminus: 

 in tributatia cerniturtributi perfolutio , non veroob- 

 fequium. 



Polyarchia cft, cijm maieftas pluribus incft. 



Eftque vel Ariftocratia, vel Democvfltia.lUi oppo- 

 nitur Oligarchia & Timocratia,huic Ochlocratia. 



Ariftocratia eft , ciim maieftas paucioribus ineft, 

 quf dicuntur optimates : ahas dicitur tefpublica 



