I 8 o Encyclop^di^ Lib. XXIII. 



T^orma 

 reipub. 



Siimma 

 feip diui 

 fio quij? 



Tres dun 

 taxat <uc 

 fnrm^im- 



perjj 



Konar 

 chia dici 

 cur duo 

 bus mo- 



dis;> 



Mnnar- 

 chia qua- 

 do njtn- 

 tllisf 



Eftqae I. Dimmuiratus .Tnumuiratus.Septem- 

 uitatus, &c. i. Alia quoad pofTe , aliaquoad clVe. Ibi 

 ad tempus : bic perpetuo imperant Optimates. 



Democratia e(l , cum maieftas vniucrhs ciuibus 

 incft. Aliasdicitur ftatus populatis. 



R E G V L yE. 



I. Forma Rrip. ejl harmonlca partiHm Reip. coordin>itio, 

 dr ad vnittitem«rdinti potitici rednfiio. 



PEr hanc enim Rcfp. eft li cjuod eft,& cflentiallter ab aliis 

 rcbus (iiltiiiguicur. Dicitur autem hic vnitas otdinis poli- 

 tici,qux^con(iftit in propottiorie Gcomctiica,a(i excludc.iuin 

 viiitatein numeii , fiue arithmeticam , itemquc Platonicam 

 illam , qux intioJucit comunitatem bmnium rerum.fine mei 

 tuii-ii diftin(ftiane:qu3e lucs potiiis eft reip.quam forma ipfius. 



1 1. Reffttblica efl reBa , vel non reila. 



H.T^c eft prima diuiGo reip. & qui Jem gcneris xquiuoci in 

 fpecies. iiirff < eft, iii qua communi bono ftudctur i ma- 

 giftratu : quod fit,(i magiftiatus Ci: medirus,patcr,gubern3tot 

 nauis , & bonus p.iftor. Mcdicus erit , fi dih^gciitet cognolcac 

 morbos ciuitatis'& cognitos pradentcr curcc.Patcr erit.ft fub- 

 ditos taaquam filios diiigat , & iplis lanquam fihisnecelTaria 

 fuppediret Gubematorerit , fi fcopulospiolpiciat, & naucm 

 in joitum beatitudinis producat.Paftorerit.fi (ubditosa lupis 

 dcfendat & ip(e neque vcilcra tollat, neque fuas oues deuo- 

 ret. '\'cn rtfla fiue fucatacft , in qua bonum vnius vei pauco- 

 tum.non autemreip quxrirur. S'.'d inquiunt nonimUi : Niil- 

 laminuenirccft remp. fiiie iabe. Male ij;itui diuidicur in re- 

 ftim & non reifl.im. Refp. Labes non cft magis pars rcipub. 

 quam fpina rofi qutr cum illa crclcit. Si vcro labcs fiat lcthi« 

 fcta, & foimam t.iiiquam animam rcip.eripiat, indetefp.dc- 

 nominatur non reftafeumortua , vbi tantummaceiialeinue- 

 niiut vt in cadauere. 



III. Triplex in vniuerfum eft reip.fotma : Afonarchia, 



uiriflocratia, & Democratia. PHartHmgenHS,qtioi 



dicitur rnixtum , nndum efl. 



TResduntaxat efleicip. formas,itapatet.PopuIus omncm 

 fuam poteftatem & iura qu.i; habet , vel vni confert, vel 

 plucibus : & hi funt vel optimates , vei ipfc populus. Ncquc 

 rcferc , quod temperamcntum quoddam in gubernatione ccr- 

 nltur. Nam,vt reft^ ait Bornitius,monatchia gubernari poteft 

 ariftocratice, vel democratici : aiiftocratia monaichice, vel 

 democratice : dcmocratia monarchice vel ariftocratice : adco 

 ■ytfipe triplex adminiftrandi ratio commifccatur , ftatu illi- 

 bato. Itatrcs humores in corpore hominis cholcricipclTunt 

 regi , vel phlegmatic^ Q^iiemadmodum cnim inomnibus,ita 

 in reip. formis a poriori , feu eo quod pridominatur,fieri dc- 

 bet denominario : fic tametfi quatuor humorcs , choleta,f.in- 

 guis,phlegma,& melanchoiiareperiantur in caiufuis hominis 

 corpore ; ab vno tamen , videl. ptxdomlnante, fitdcnomina- 

 tio. Hinc homo dicicur cholericus, fanguineus , &c. Eam ob 

 caufam Bo^/hiiu l. dtrep. cnf.l. Gngaritu Tholfan'if 6. de rep. 

 eap. I. luniut in qmfl. polit. qmjl.z. lApfi'n Itb-i. cinil. d^^clrin. 

 cap.i.Hcrrion.dijp.polit ^.mixtionemretump teiccerunt : quam 

 ex vetcribusPolybiusS: Dionyfius Halicarna(Teus,ex reccn- 

 tioribus KckeiYnannus & ali j accerrime propugnarunt.Ratio- 

 ncs plurcs pto noftra fentcntia vide apud Hceoon. d. l. ^ Tim- 

 fleriim lib. f.folit. cap^.t.. qMsfi.-^. 



- I V. Afonarchia diciturjimpliciter , velfecundum i^uid. 



ILlaeft folius Dei.hxc in politicishabet locum ■eflque vel 

 minor, vt diftrit^us feu dominium,baronatus & comitatus: 

 vel maioi.vt eft principatus, regnum & imperium,il:ri(fte (cil. 

 acccptis vocabulis. Perexcellcntiam tamen quatuor nume- 

 rantur monarchix ex T)im.T..^ ■j.cnpp. vldel. Affyrio-Chaldai- 

 ca, Pcrfica , Grxca , & Romano-Germanica. Sleidanus voca: 

 quatuor fumma Imperia. 



V, Monarchia tfl natnraltf ,fl imperet homo virtute 

 exceliens. 



Atio; quia qui impeiat,c(Tc debet vicarius Dei, noa 



autcm Dlaboli. 



Monar- 

 chia cri- 

 plex? 



R 



V I. A-Ionarchia efl heroica,Laconfca, vel Barbarica. 



HEroicafeu riuilit eft,in qua pr.Tflantes viri imperant tcm- 

 pore pacis.I./i(-os'>a feu mi!irar.t eft,cum in militia poce- 

 ftas vitx'j& necis cft penes vnum. Barb*'ica eft (imilis herili 

 imperio , c^ux a tyrarjuide in hoc difFcrc,quod inuicis non im- 



ponitur. Et hic fccundiim leges viuicur, fed admodum onero- 



fas, vtinMofaica. 



V 1 1. T.,7/ie:Jt monarchia flt optlmareip.forma : nonta- An m 

 men ftmperO- vbiejue praferenda efl arinocratiaaut "j*"^" 

 democratia. Prodiuerf.t enir/t regioni*m.,populorHTn,tem- na rcij 

 foris aliartsmahe cinicm/lamiarhM Varietatereiv.for- ^"'""«' 



f 



nia variat. 



DVx funt partes huius regulx , quas diftiniftc vidcbimu». 

 Pnmo monaichia ttcdecim potilTimurniatioiiibusopti- 

 marcip. founa euincitur. i. Ad dmim guijern.%ticn ■ fi.riiliru- 

 dirHm jH im prc.ximi accidir-.ytpozec^ux fola omnia in viiiucr- 

 fo mrindo rcgit , quaque regimiais foimanulla daturpeife- 

 flior. Et Christvs ell vnicus mouarcha Ecclrilx. x ''<.lun~ 

 taii diuintco/inenitnfiljirva^c^uix^do^mdem ipfc Dsvs hanc fuo 

 quaficakuloapprobatampopulofuo pixlciipfit,quando ipfis 

 rcgcm conftituit. j. Antiqui:jima,-y cum ipfis mundi ncun. bn- 

 /« inchc^ata. Cum enim mundus & animalia creataelTencillis 

 continuoa fummo monarcha vnus rcxconllitucus homo,qui 

 dominarcrur iis Etaiitiquirtimi populielcgcrunt vnumApoi- 

 linem ,ad quem coiifugercut. Sic Romukis Ronix , Thefcus 

 Athcnis , & alij alihi rcnuerunt clauum. Hinc Arnifsi.mlib.\. 

 polit.cip 9. eam monarchiam cxterarum matrcm dicit 4. luri- 

 gentium aciommid <rijjima. Omnes enim geiites rcgibuspri- 

 miim parucrunt. Ec plerxque gciites monarchiam probant,vc 

 Gcrmani,Hirpani,Galli,Britanni,Taitari : & quondam,Chal- 

 dzi, Perfx , Romani. < . Niitur.tli incUnaticni aptijfima. Beftice 

 fiquidcm aliquod rcglminis monarchici veftigium habenr, 

 dum vnum piincipcm ac ducem agnofcunt & tequuntur,vt in 

 gruibus,ac imprimis in apibus viderc habemus.Sic inter lapi- 

 Ai% Adamas , oliua intet pIantas,leo inter quadrupcdes.aquila 

 inrtr aues,inter planetas SoI,i)iter orbes coeLeftcs coelum bea- 

 torum eminct. Hinc dicicur omncnaturalc regimcn ab vnc) 

 ^fTc. Sic ab vno corde.tanquam primo inobili^reliqua dcpen- 

 dent membta: ab vnaanima plures potentix procedunt : ab 

 vno Sole rcliqui (lcUx lumen mutuantur. 6. Rtip. propria (fy 

 domefiica. Ciim enim vnitas fit menluia raultitudinis , neccf- 

 sue(l,vtinomni omnis teip formaariftocratica & deraocra- 

 tica fit imago aliqua monatchlx. Hinc multi populi,qui reli- 

 fto hoc ftatu fpc commodioris viti in popularem, vcl atifto- 

 ticuin ftatum induifti iueruni;, tandem ad^piifiinum icgimci» 

 regrcdi funt coafti : quod inter alia cxcmplum ?^,omanorum 

 probat,rccenfente Tacitnlih.x.an>inl. in princ.j. Efiomnium 

 ferfeHiJfima: quippe mcnfura reliquorum ftatuum. Hinc refp. 

 dicitur genus cifwi», cuius praucipua fpecies fit monarchia.8. • 

 Finem fuMuifacilli/ne «ffe^uitur : fiue conClioium inucntioncm 

 & exccucionem , fiue imperantem.fiuc ipfam gubernationcin 

 fpcdcS j. libfolutiifma maxime^ue diuturna. Nam^quoquid 

 magis eft vnum.eoeft fiimius& diuturnius 'vt m Anglia.Hi- 

 fp3nia,& imptimisRomano Impcrio videic Wcti.^ o.Digreffio- 

 ni /fy abcrrationi non ita i<bnoxia,vt reliqus, formd. Nam facilius 

 vnus bonus inucnitur,qaam plures:& inuentus facilius obfer- 

 uatur,atque inofficio contiiictur,quam multi.n. Commadita^ 

 tibui citera' fcjrmm anieflai.K^x cnim a fe non diircntit^difTen- 

 tientcs coiifiliatios ad concordiam rcuocat:in votis colligen- 

 dis nulla vtirur mora : confilia habet fccrctiora : ofEcia reip. 

 ipfc curat : votacoirupcaiUibata.que feiuat. Facitad clc(ftio- 

 nem faciliotem & cct tiorem : qua in re latet foro^feditionis. 

 Tutius enim cllgitur vnus quam multi. 1 1. Efi flmplici0ma: 

 quia maiimaibi cernitur vnitas. I5. Apoliticiiprimt.cers, efi 

 approbata. Vide Arifiarelem ^.pol.c.^'Bodin.derep.lib.6.c.,^.Gre~ 

 ^or.l!b.^.c.i.Lipfiiifol.i..e.2..C.ifum fphsr.ciuit.lib.j.c^.Cafman- 

 ntm, -tthnfiiimyKeckerm. if^ Timfl.inpolitici^.la.m videamus al- Cur ai 

 tcram canonis noftri parrcm. Abfoluti; loqucndo vtraq; rcip. "ocrati 



forma.tam poIvarchia,quam monarchia, infe confiderata eft 



t I II- 1- ■,, ■ j- j 1 i_i- cratiam 



laudabilis ac vtihs.Vtracue ciiim tendit ad bonum publicum. narchia; 



Comparatiue autem fi vcniant in confideracionem,non xqua- fipe pr; 



libus laudum paffibus ambulabunt. Nam monarchia in idea fcrantu; 



propriaq;natura confidcrata,eft prxflantilTima regiminis for- 



ma : vt infuperabilis illc rationum modo allatarum ciercitus 



probat. Sed proptei ceitas cirainftantias,mucationcs,ac mor- 



bos,a quibus refp.vindicanda,f2pe polyarchia eft magis opta- 



biIis,fuauis,acIaudabilis.£o(/.'».<ifre;i./.*.f.4.fi.'«f*'''OT.}>'7?.;>o/f>. 



lib.i.e. I .Qr curfuphilof.dijp.i^ tbef.4 1 .probl.6. Hoenon.difii.pd.^. 



thef. 1 5. Hinc maiorum gcntium politici hoc loco oUfcruau- 



dam elTc monent illam celebrcm philofophi diftiii(Sioncni 



intcr TB i^a^v ti. Tv aiciTV' , fcu intei ivliiXUor v^ ■n «(jtTOTTgy», 



i.c.intetpriftantius &cIig!biIius.Sic v.g.aurumprxftatfcrto, 



fed hoc illi piifcrtur in vui armorum:& vinum prxftantius eft 



aqua , fcdhxceligibilior eft fcbricitanci. Sic Ariftocratia hu- 



manx iinbccillitati cftomniumaccomm,odati(Tima.Vide con- 



fultationem fcptem piincipum Perfarum de optimo gencrc 



imperij apud Pontan-tmprefym.i^ol.^.p.i.Cr Zepperumde vitiis 



acdegenetatione crium iffarumfotm3rum//i.5 ll.fore.tf. 



V II I. Democratia maxirne efl ohnoxia mutationi. 



Dem» 

 craciai 



iniuati 

 ni mal 



RAci6 i quia magna hic eft concraiietas opinionum,maxi- n-e cbr 

 infif<iucrccefrus ab vnicate. 



kia^ 



Hoc 





