Politic^Cap.V. &VI. 



183 



Vrbiiim y 1 1 f^rhes ortentem & feptentrionem verftu fmt falH- 

 itus Ulu- L -^ r - ■ r . r 



,tior brntsjit£ , quam <^m£ menaiem a»t occajum 



1«»? ' folis jfenant. 



'Am in oiicnte cft bcnignior coeli influcntia , fubtilitas 

 aerismaior , falubritas ventotuni infigniot & mclior 

 vfusatiuarum , quam in nictidic &: occidcntc. 



n: 



Suburbia 

 .um pat- 

 c« vrbii? 



permit- 

 wda? 



nnui rc- 

 tu<ncr- 

 tisreip. 



Jui di- 

 opti- 



V I n. SnbHrbiafunt partes vrbis , (fr nonfurtt. 



SVnt.fi noinen vtbis late accipiatur , idtmque fignlficet 

 quod ciuitas , qux c(l multitudo hominum fub ciufdem 

 inipcii) fumma potcftjte.Non funt,fi vtbs ftriift^ fumaturpro 

 loco feptis muroium tcvminato. 



I X. Afyl.i fermittrnd* funt irt ciuitate, non vt /tnt refu- 

 gia facinoroforttm , fedrigiiii iuris remedia. 



HOc eft,vt eo fc recipiant illi,qui per etrcrem & ignoran- 

 tiam alios inteifecerunt , non autcm illi, qui contuma- 

 citcr pcccatunt. 



X. .Annuiredittufunt nerims reipuh, 



IDco rcLl^ Lazarns 6'uuendius rogatus , quid primo fit no 

 celfiiium in rcp rcipondit.Pecuni.i.quid fecundo > dixit Pc- 

 cunia. quid tcttio J lepetiic , Pecunia. 



X I. Difin&io reipuh. cjuifit inffjttu & coUegiapotior 

 ejl illa , <jti£ fit in certa comilia 



FEdiricMt Tnrim de conciliis ^ confiliariis , hxc fummatim 

 habet. Conrilium principis eftcertaconcio vel congre- 

 Catio hominum felcifloiuin , ad confulendum ( vndc & qui- 

 Dufd.im diciuir confilium) vel pacis,vel bclli tempore : cuius 

 opcra pritcritorum meminit , pra:fcntia ccrnit, futura proui- 

 dct. Haiufmodi concilia nuracio feptem clebcnt efle principi. 

 TrirKum ejl qiiifloriitm , quod arrario & publicc pccunia: pn- 

 ficitur. Secundurttefi togatum, quod politicis ncgotiis deftina- 

 tur. rrw//wfy? CT»V/V;trf , quodpolemica curat. f^imrtumfrti- 

 Tneninrium , quod prouincia: profpicit de annona , & confti- 

 luit canoncm frumentarium. ^uintum eft legali' , quod dcbet 

 confiderare , quibus magiftratibus & reifloribus prouincia 

 cgeat Sextum eft criminaU , quod ad muldas & pccnas eft de- 

 ftinatum. Seprimum eftcenforium , quod inquirit in virtutes & 

 vitia fubditorum. Atquc hic funt feptem concilia ,qmad 

 gubeinationem regni funt neccflaria. Haec fi quis velit ad rei- 

 pub.diftiniftionem rcferre, abcirabir a tcopo Furij,qui ad lei- 

 pub. gubernationcmrefpexit. Commodirtima autem rcipub. 

 diftinftio fit in ftatus & collegia : de quibus hac duo qui- 

 runtuv.I. /InVnui iiomo polflt effe in flurihu^ ftntihM ? z./ln coU 

 Itgi» fint probaniia In epub. Bej^on.^d I. Vnusidemque homo 

 poteft in pluribns ftatibus bona confcientia habete locum, 

 qni fe inuicem non impediuntin funiftione. Tta vnus idcmque 

 poteft elfc patcrfamilias &paftor, patcrfamiiias& prxccptor, 

 patetfamilias & confiliarius vel magiftratus , doftor in fcho- 

 Ja&ecclefla. Sed vnusid6mque non potcft fimul in ftatu ec- 

 cleflaftico , doccre & in politico , velpolemico duccre. Vide 

 (wptzcnp.yre^.i^^.ijuift.f^. Refpon. ad z. CoWe^i] finiseftcom- 

 mune bonum, cuius promouendi , conferuandi, & augendi 

 caufa collegi congrcganruv. Hinc nihil ad rcfpub. continen- 

 das ftabilius,quam focictatcs,fodaIitia,& coUcgia tucri. Ideo 

 SoIon,& exemplo Solonis Numa , Lycurgus & alij , ciues fo- 

 dalitiis ac focietatibus deuinicrunt. 



XII. In popttlo confiderantur partes & ordines, ' 



PArtes populi funt vel fimplices , vt homines finguli , de 

 quoruni natuia traflat Phyfica:vcl compnfiti, ciquc tum 

 familii.dcquibus OEconomica pricipit, tumcoUcgia jquae 

 funt confidcrationis poIicicK. Hotum videbimus definitio- 

 ncm , partes , & fpecics. 



giu XIII. CoUegium ejl particuUrii fhcietM hominum eiuf- 

 aem conditionii , honi publici caufa communicantium 

 operihiu & oneribm certis. 



Dlcitiiraliis fodalitas,fynodus , conuentus , & elcgantcr 

 confraternitas : quia collegium conferuat amicitiam in- 

 ter ciues , fine qua Refpub. ftaie non poteft. Idco Lycurgus, 

 5oIon,& NumaPompilius coUcgia inftituerunt itemqueAu- 

 guftus poftliniinio rertituit coUegia a Cifare didatuvam ar- 

 ripicnte opprcfla: qcia vidcvunt , collegia impiiiiiis frang-ie 

 tvrannorum conlilia & molitiones. Hinc Tarquiniuj Super- 

 bus,IuliusC.xfar, Nero& Dionyfius Siculus , & multihomi- 

 ncsnobilitati tyrannide.coUegiadcftruetc conati funt. Cite- 

 tamperloni collegij debent elfc eiufdem conditionis , hoc 

 «U.eittidem vici , gcnetis,officij,aicis , ftudij , & profeffioijis: 



n vnuc 



mo 



dicefre 



pJuri- 



. ftati 



i? 



'colle- 

 teip. 



lia? 



T pnpu- 



] pcaa- 

 • duo. 



Tres W 



ciunt col' 

 lcgium. 



quodBodinusperperamnegaccontra finem collegij. Siyctd 

 coifant pluca collegia ia vnum , dicicur coipus. 



XIV. r attciores trihtu coUegium conslituere t^ 

 conferuare non pojfunt. 



RAtio eft : quia intct duos non inuenitut, qui dirtidia intet 

 ipfos orta compon.it. Tamctfi vcro ctiam duo, v.gr.pri- 

 ccptorcs , vcl paftorct dicantut collcgac, hoc tamcnnon fit 

 ptopter focictatcm collcgialcm.fcd pioptet officij potcftaccm 

 & paritatcm , vci fupra diximus. 



X V. PrafeaM collegi] maior eflfingulis coUegfi , minor VxzU&ui 

 vero vniuerfis. coiifgij 



RAtio eft , quia prxfes conftituitut ab vniuerfis , quotum ''"*"''"' 

 commodisinfcruit. Ab lis igitur depcndctur in clfcndo, 

 fic ctiain in paicndo. Ideo in hngulos,nou in vniuctfos colle- 

 gas habet potcftatcin. 



XVI. Bona collegij coRegio foluto redeunt ad fingulos pro Bon« col- 

 r^r^.r^ efl,proHt exigit ratiofingtilorum,qua pendct vel [um^rinf? 

 a dignitate , vel a tem^ore,vel a contributione. 



XVII. Maiorparsin collegio concludit. Qumnm 



Slfcilicecnihil dccernat contia honcftatem & vtilitatem- P"' '? 

 _ Inhocenimcafuvotanonnumcranda, fcdpondeianda. ^"ncfu" 



XVIII. CoUegia fiintfacra , vel ciuilia. 



dac? 



Collegi» 

 qiiotu- 



SAcra funtprim6fchoIaftica,qui func velut Amalchex f*'"** 

 cornu,quibusfubIatis non animi pabulum , fcd Augix 

 ftalHilum vi.x ab Herciile lepuigandum videbis. Secundo tc- 

 clcfiaftica .caque tum Canonicoium , tum Monafticorum. 

 Canonicoium munus antiquitus eiat Scripturam canonicam 

 intcrpretari , & e,x ea emcrgentes controueifias decidcrc , 8c 

 deniquc cuiare , vt doftrina pietatis & humanitads puie tia- 

 dcretur. In collegiis Monafticis piimitus iuueues a mundi 

 huius ftrcpicu ftgregaci & difciplinic aKSioii tradici rerum 

 diuinarum&philofophicarumftudiis commodius vacabant, 

 & libros dcfcribcbant. Collcgia ciuilia funt primo fuperio- 

 rum fiue magiftiatuum ,vt collcgia fenatoium , confulum, 

 duum vitorum , trium virorum , tkcem virorum , quindecim 

 virorum , centum viroium, &c. fecundo mferiorum fiue fub- 

 ditoium , vti funt collegia mevcatorum ,artificum , & com- 

 pagnorum , vbi cxcellunt collegia tiibunitia , in quibus prs. 

 fidesdicuntur magiftritiibuum & tribuni , reliqui sppellan- 

 tut tribules. 



XIX. t/£rarium reHe conHitHtum ejl reipub.nerum. 



An «ra» 

 rium ac 



Am fi refpub. habeat jErarium bene conftitutum.omnis 1"°'"°- 



ao con- 



X\ generis res , qui ad rempub. firmandam & amplifican- t" ,""' 

 am taciunt,i:acile poteft comparaie. Conftituitut autcm dumf ' 

 iiarium compendiis publicis & pciuacis : & vtrifque cum or- 

 dinaiiis , cum exciaotdinariis. Ordinatia publica tompcndia 

 fiuntex publicis bonis, puta agiis, venatione , folopublico, 

 mctalli fodinis, vfutis publicis , monte pietatis , vtvocant, 

 opificiispub!icis,mercaturi,monopoliispublicis,falinis : pri-, 

 uata funt vel fpontanca , vt collationes teftamencaiia:, hsic- 

 ditaces , donationes in rempub- & legaca ; vel impeiata , vt 

 funt vciftigalia , eaque nautica & veiftoiia , intranca & cxtta- 

 nea, puta portoria , ripatica , mulifti , compendia ex iure mi- 

 gl.itionis ciuicatis , vciftigal fundorum piiuatorum , idium, 

 inolendinotum, opificioium,collcgiorum,nicrcium , iumen- 

 torum. Oporcecaucem veiftigaliaex caufa efi"e necelfaria , ex 

 formamoderaca , ex fine vtilia , ex perfonis iqua,ne exi£;an- 

 tur a priuilegiatis. Nam immoderata vccftigalia pcfiundant 

 rempub.qaaliafuerunt ducis Albani in Bclgio ,qui vniusdiei 

 iiitcruallo ex rcbus promercalibus, qui venicrant , feptin- 

 genta ducatorum millia fibi comparalTe legitur. Non ctiam 

 dcbent efle (oidida:qualia fuerunt Vefpafiani lucrum captan- 

 tis cx lotio. Extraordinatia compendia funt capitatio , hofpi- 

 tatio , iugatio , adiratio feu taxatio patrimonij : de quibus 

 vide Kecherm.fyli.polil.il. cap.n. Debet autcm ex hifceom- 

 nibus confici irarium ttiplex : ciuile , militaie , & facrura, 

 idque partim fcholafticum , paitim ccclefiafticum. 



X X. CoRationis , feu contribwionis , occurrHnt 

 re^iiifita & Jpecits. 



CoHatio 

 in rep. 

 qualis Se, 

 quotu- 



REijutfita Cdnt 1 . caufa. i quibus in rcbus potiflimum in- pl«x? 

 dicarur. j.profeflrio illius & defciiptio. 4. adiiatio. C>i«- 

 /jj collationiseft euidensreipub. necelTitas& vtilitas. Res,ex 

 tjuium porilftmiim coHntioexigenda eft,funt I . qui minijs Boce- 

 re pauperibus pofiunt 1. rcs minuti.non veio graucs. j. qux 

 publici iuiisfunt, v.jr.agri publici , viiregi«, flumina naui- 



Q^ 4 gabilia. 



