1 84 Encyclop^di;^ Lib. XXIII. 



gabilia , pomts , 8:c- ^.qui minus nccelFarix Tunt, &quibHS 

 non vtimur ad quotidianum vidum. His , inquam,rebus,rc- 

 iaiu$& tucius collationis ncceintas imponitur. Prefeilio coUa- 

 //o»»eft , qua patrimouij , & nominis contcrcntis atque ero- 



anns apu^ magifttatum rcipiib.fit teftificatio & Jcnuntiatio. 



^efcriptio eft , qua finguiarum pcrfonarum confcrcntium , & 

 rerum collatarum nonicn,& collationis moeliis,in tabulis pu- 



l 



Tribiita 

 qtiomo lo 

 «igeda.* 



PriiJctia 

 in cxige- 

 dis rribu- 

 tis ccrni- 

 tiinii nio- 

 dcftia. 

 1. Mode- 

 di cqiia- 



Iitate. 



». Cohi- 

 bitione 

 miniftro. 

 rum cxi- 

 gentium. 



in ax ncccnitate rcipublica:. Spedei cvllifionti lequuntur. Eft 

 jtaque collatio ordinaiia , vel extraorilinaria. Ottl^iio otUinn- 

 r<«,feu rcciularis , clt penfio,vcl a^ftimatio. P«»/<ocft,quando 

 quis ex fundo , quem habet , magiftratui quotannis partcm 

 aliquamdatv.g.aliquot nioJios frumenti , aut dolia vini,auc 

 quantitatcm nietalli. Dicitur vulgo canon frumcntatius.mc- 

 taliicus.&c id cft imraatabilis pcnfio cx frumcnto , mctallo, 

 irc. /Efiimfiiio cft collatio , quam quis annuatim in numerata 

 pecunia,vel aliis tcbus mobilibus , pro sftimatione patrimo- 

 ni] & bonorum fuoruni pra;ftat. Prxcipuc fpccies huius col-1 

 lationis fuut l. fril/nttim ; quoJ condftit in auro,argcnto .-crc, 

 armis , equis , veftibus. i. -vefiiiral ifa^rgiciim ^ exat^ogicum, 

 id cft.pro rebusinuciflis vel euedis. «. colUiio anomala, vtcft 

 indicTio & fuperindidio in cafu neceflicatis . CoILitio extraor- 

 dinarla cft iJiit^xtio, cumqui plurapi.xdia pofTidct.plus con- 

 fcrt ad nccelTitates pubiicas incidcntes. i. Centrihntiofer is 

 0> tibrnm ■, qua: fit pro viribus patrimonij. 5. Capitatio , Gr.t- 

 cis fWK^^iaJvKiz; qux viritim in fnigula caplta , quae numeran- 

 tur ,noninfpe(£la'patrimoiiij quantitatc, conftituitur. .^ppel- 

 latut ctiam capitalis iUatio. 4. H"/^/V<t'ii' ; qu;e cft hofpicij 

 prsbitio.fnpcriienicntibus militibus.vel aliis pcrfonisfjAa.j, 

 Farafitn^t , angarla,/'^ perenrarit , hoc cft , cutlorum, cquo- 

 lum , nauiuTi , plauftroium.S: fimilium vlus. 



XXI. T>ibiita exigMtiir tujle & priidemer. Infle exi- 

 gwtur , qumdo ipfornrn rieccffitasfitadetur 



iri (renere & In jfede. ' 



CVm cnim afpcrrima in auribusvulgi vox (itTiibutum: 

 primoollcndcnduin eft,qu6d rributa lint ornainenrapa- 

 cis, & fubfiJia belli , & frudus quibus rcfp. augcatur : dcinde 

 fpecialis ncceflitas , qux incidit varia & valida, diligcntct in- 

 culcanda. Qjiod li m.igiftracus fnadcndo nilnl impctrct dic.it 

 cum Thcmiftodc : Duabus dcabus comitarus vcnio S v a d *. 

 ST VioLENTiA. Et fubditi hic cogircnt iiluJ Taciti :Sttafio 

 ab co qui iubcic potcft , vim necclftcacis adfcit. 



XXII. Pritdentia in exigendis trlintu cernitnrtn mode- 

 Jiia , ic^ualitate , exiaentium miriislrorum cohibitione, 

 &fideli exaUorurn tribiitormn di.ffenfationr. 



XXIII. Alodejla £atialitai exnEltonem atternperat ad 

 Jinguloruin fiicttltAtfs & obfcruat iflat reguUs. 



l.^V T E trihitaftnl nimis grandia , fed modica : ne maglftra- 

 J_X rus rcm auferat cuin puluifculo , vt Piautus loquitur: 

 &nea'rariuin illius (it fpolntium , vc lunc vcrba Plinii,& 

 crncntarnm pr.rdaium rcctfptacuium ; nc ita pcnnas incidat, 

 vc non rennfcantur:ne deniquc fic Roboanius fcd malic tondc- 

 xe pccus,quam dcgluberc.Qui cnim]nimis cjnungit,clicit fin» 

 guinem. t. Trwuta ne jin' fr,tiria ^y miigtfiratM:u.lign* Tur- 

 pe cnim eft lucrum cx omni occafionc odorari , & vt in pro- 

 ueibio eft , vcl a niorcuis aiif:rrc. Non igitur dicat piinc ^s 

 cum Velpadnno : Lucii oJor cx quauis ic bonus clic loKt. 

 Nonetiam llcct tributum cxigcre cx rcbus minimis & iiiho- 

 ncflis ,' vt ex Icnociniis & lupauaribus : non etiam a pcrfonis 

 piiuilcgiatis , putacccleliafticis nificxtraoidiiiaiic. ;. iributa 

 n' fi/it freijuentio. Lociini hic h.ibcat illLiJTaciii : Nc cxquiras 

 fubindc nouos finus, & vaiia pra:dandi vocabula , vt ccntefi- 

 nias quaJiagcfimas , quinquagclimas. &c. OJio eris fi ciebra 

 exeoctis. Et hcEC caufa pr.Tcipiiacft in iis ,qu.c Bclgicas pio- 

 uincias abalicnauetunt x Kcgc Hifp.niiai uni. .\.Tributa iqua- 

 li'er imionanrur finf Oiitj aui grntii teiprei'< : imponantur , in- 

 quani iis.qui noii funt imniuncs ab iftiufmodi oiicribus. Hic 

 locum h.ibeat ilUid : Mjgiftratus comnioda & incommoda 

 ciuium non diucll.it- Summa : Ma<;iilratus in cxigendis tiibu- 

 tis confi Jeiet ciicumllantias , quanJo , quantum , quomodo, 

 vnde , & cui. 



XXIV. Cohihitiomlniflrorumexigent!Hmefi,f]Uaeerum 

 auaritia tfratij, cr crhdilitoi refrenatur. 



SVntcuimfcrmc ifti hominesfelibus rapacioribus,& velu- 

 tiharpyi.-t & hiiudincs ,quibus ftuJium eft hominem ex- 

 coriarCjiirxJamquc in finum fuuni confcrrc. Hi funt homincs 

 cumrtnisnianibus, quos fi Argus fetuct, qai oculus totus 



fuit , is uunquam feruet , vti Plautus facetc, more fao,loqui- 

 tur. Huiufmodi homincs , qui piiuato luo conimoJo infcr- 

 uiunt.non adhibcbit inagiftratus, fcd rem iftam fpciftatillimo 

 cuique demandabic,& fallcnt^'s amoucbit , imb & expriinct 

 tanquam fpongias, poftquam affacim biberunt- Secus h taxit, 

 fubditi clamabunt fibi quoquc duos clle Jiuos , paupeitatcm 

 & impotcntiam. 



XXV". Diffenfnio exaEiorum tributoriim efl , qua in 

 reipub. comrnodurn tributa conuertumur, 



OPortet ncmpe vt fciat populus raagifttatum cuftodcm & 

 difpenfatoicmellc illoium , non vt[uorum,fcd vtconi- 

 luunium bonorum. 



3. Difpe 

 Utione 

 tiibuco- 

 rum «Jt»i 



C A P V, T VII. 



De NormA admmijlrationis. 



I^Si^^DMiNisTR ATio fiuc gubematio leipub. cft, 

 ^^»3 qui ciues in officio continentur. 



Eius occurrit norrna & forn)a. 



Norma adminiftrationis eft lcx , fiue ius^cuius 

 fpeftatur varietas & validitas , vc it.i dicam. 



Varictas efl , qu6ci ius fit coromunc vel proprium. 



lus commune eft vel niturx , vel gentium. 



Iiis pioprium, eit vel facruni,quo Chriftiani vtun- 

 tur : vel ciuile,quo peculiaritet vtitut quxlibct relp.Sc 

 dicirur iiis politicum. 



Eftque vel (Ancitum , quod fcribitur&publicatur: 

 vel coniuetudinatium , quod pendet a donfuctudine 

 rationabili. 



Vcrumque eft publicum , vcl priuatum. 



lus ciuile publicum eft rerum ^ perfonarum rum 

 politicarum , puta m.igiftratus , confiliariorum, lega- 

 torum , &c. tum ecclefial^carum &fcholafticatum, 

 tum militarium. 



Priu.uuin tfl rcrum & perfon3r»m osconomica- 

 rum : quo petcinet ius ciuium priuatorum & ius fa- 

 milias. 



Validitas cft,qualegi fcuiuriconciliatut vis: quod 

 fit cenfur3& excmplo. 



Cenfura refpicit prxmia & pocnas. 



Exemplum eft bon^ vita eorum qui praefunt. 



R E G V L ^. 



I. lus eji pricceptum £<jui ffuurn cui^ite tnbHens fectmdum lus q 

 proponiomm harmonicam. 



ACerriiiu intcr philofophos efl contentio, ^utnam prtpor- 

 tio in luBiriafit ohfernanda ? Platonici , qula vnitatcm & 

 conimunitaccm fuam defcndont ^nccelfc habcuc agnolccrc 

 propoitionem Arithmccicam , qua omnes differcncia: funt 

 xquales , icaut tancum fit in matfupio tuo ,quantum eftin 

 niarlupio Fuggeri : & vt tam bonam vinum b,bas,quam bibic 

 rufticus aliquis in Rhxcia Bornitius & alij exiftimant obfer- 

 iiandam clle proportioncm hatmonicam fiuc mnficam. lufti- 

 tia , inquiuut , fuum cuiquc tribuit fccundiim propoitionem 

 haimonicam , quscft compofira c Geomcttica & Arithmeti- 

 ca,iJ cft.ex r.ttionibus parium & fiinilium inrer fc rite tcmpc- 

 ratis.Quxcunque igicur prscepcafiuc iura ex aequo dcfinicn- 

 da fuetint quoad pctfonas' & ics , fecunJum proportioncm 

 haiinonicam conformanJa lunt : vt fuum cuique tiibuatut. 

 Contra, fi difponantur fccundum Aiithmeticam, omniaerunt 

 paria. Si iuxta Geomctricam cantum , nullaerunt paria,fed 

 omnia fimilia. Vcruinquc cum iniufticia coniunftum. Sic illi. 

 Dcnique func ,qul diftinfli Arithmsticam , & Geomccricam 

 proporcioncm confijerant : & illam in contiaiffibus , hanc 

 in pracmiis & pccnis obfcruandam cllc doc>;nt. Nos concilia- 

 mus fecundam & terriam fentcntiam , hoc niodo. In Dcmo- 

 cratia qu.iiitut iqualitas proportionc Arithmecica: vt pari- 

 tcr volunt admicti ad confulatum Paulus ;¥tnilius antccel- 

 lens generc & virture , & Tercnrius Varro laniiis. In Arifto- 

 ciatia quarritur a;qualitas proportionc Geomctrica , vt con- 

 uenientia ciibuantur idoncis Paulus j£milius fit conful & du- 

 ftor cxercirus , lanius cmet culinam. Similitcr in Monarchia. 

 Atque hic vcra funtje iuftitia Jiftributiua. Scd in iuftitia 

 commutatiua feiuanJa eft pioponio Arithmetica. Qiiia ve- 

 ro piopotcio hatmonica maxiniaiii habet conucnicnciam cum 



Gcomecricai 





