Politica; Cap. V I. & V 1 1. 185 



Dt poli- 



icum c 



luanior 



antibiis 



iiuricn- 



UH); 



GcomctiicS , fic vt mutti authorcs pronunticnt iii iuftitia dc- 

 bcve oblciuari proportioncni luimonicam.cuin pofitis tribus 

 tcrmiais , iicgkais ipCorum ditH-rcutiis &: inoporrionibus, 

 qucmadiiiodam maximus t>:rminus comparatur ad miiiimum, 

 Cc diftl-rcntia mc Ji| & maximi ad difcrcntiam mcdi j & mini- 

 mi:vti;.4.6- lcxadcria funt duplum : itaduo ad vnitatcm 

 funcduplum.Sic plus dcbct confcirc Giallus.iiuim Iruspro- 

 Jiortionc li.irmoiiica 5.4.6. cuin Cr.ilfus , vcl Grafus habcus 

 fc.d.ic 1. mcdiui liabcns^. dat lita fiunc j. >.ic cdconfonan- 

 tia mcdij contra inlimum. Idcm fcinic conticiturpropottio- 

 iic Gcomctrica. Et ob lianc proportionis harmonicx & s;co- 

 nK-tric.r conucnicnciam , facile poliunt conciiiaii pactoni lc- 

 cund.xac tcrcixfcnteiiti:c. Sic vidcasquofdam thcoiogos di- 

 cerc.in Ecclcfiaobfcruari ptopovtioncm Gcomctricam,iiuot- 

 dam haimonicam. Rc; cnim feie rcdic eodcm , v. gr. lofcph, 

 Dauid, &: lano in crucc funt diinmiles : fcd vt lofcph ad Da- 

 uidijm.ita liic ad lationcni in cruce .rcfpciflu fidci fc habct 

 proporcionc Gcomccrici vcl h.irmonicr Contra Placonico- 

 rum dcliiia vide pallim Echicam,OEconomicam,& Politicam_ 



1 1. Ini polltlcum colUgetiAttm ejl e /jU:Uuor principiii, 

 Natura , Rutiotie^Scriptwa , & Prudetiiia. 



IV'; cft vel natura: , vel diuinum , vcl gcntjum,vel ciuilc, vt 

 omncs policici ChrilHani ic&i cradunt. Diuerfa aucem iuris 

 naturo; &: iuiis gentium nomcnclatuia ci^ apud diuerfos,ini6 

 &apudeofdem : vci hmc indc in hacEncyclopedia videreli- 

 cct. Qjaa: rcs nc tvroni nebuUs ofFundat , breuiter adfcre- 

 niusconcili.uioncm. Principio itaque ius narurx fumitur la- 

 te , vel fttiiftil. Late ius nacur.-c diuiditur in primum & ortum. 

 Primum lubdiuiJitur in primaiium & fecundaiium. Illuddi- 

 citur ,qaod naturaomnes animantes docuit : FIoc,quodna- 

 tu.a omnes homines docuit ,quatcnus funt animalia ratio- 

 nalia. lus naturlortum eft, quodnatuiadocuit iionuncm vt 

 eft a11im.1l fociak : atque hoc eft ipfum ius gentium. Si etgo 

 late fumatur lus naturs , complcdlitur fub fc ius gcncium. 

 Scd llriftcius nacnra: funiicurduobus modis. Piimodiciturid, 

 quod iiacuia docuit omria animalia. Natura aucem ell potc- 

 Ilas fcu vis Dei , perquam docetanimalia, vt gencrcnt,fdque 

 & crencrata conferuent. Deinde ius natuts dicitur id , quod. 

 natura Jocuit hominera, vteftanimal tacionale. lus gentium 

 {imilitcraccipiturhtd &Oiide. Late ias gcntium eft , quo«t 

 racio intct hoaiincs conftituit. Eftque vel primxuum , quod 

 cum r;enere humano proditum eft : vcl fccundarium , quod 

 vfu ic humanis necefTitatibus exigentibus introduiflum elt. 

 Conftituit vcro ratio nnuralis inter homincs duo iura , amo- 

 tcm ergaDeum & homincm. Vnde iuris gentium eft femen 

 religionis erga Deum,& amor proximi. Hinc tx hoc iure orta 

 funt bella,fevuitutes, manumillioncs , difcret.^ gentes ,regna 

 condlta,dominiadiltln£la , agtis termini pofiti, idificia col- 

 locata , commer.:ia , cmptones , venditiones , conduftiones, 

 obligationes inftitutxi Striifle ius gentiumdicitut ,quod ra- 

 tiointcr homines conftituit, quacenns fuiit aniinalia focialia. 

 In politicis autem & quotidianis adlibus hxc fignificatio at- 

 tenditiir, vt ius naturae d.catur , quod natura docuit oninia 

 animslia : ius gentium , quod naturalis ratio inter hornines 

 conftituit. Porro ius diuinum r^lpicit obligationem legalem 

 vcleuangelicam. Ec lcx diuinacftmoralis ,iudicialis , vel ce- 

 remonialis. Lexmoralis clt arterua :quippe qu.xeft ipfa lex 

 natura: animata & vegctata per explicationem diuinam. Lex 

 iudicialis cft limplex , vcl mixta Illa eft perpetua .• quia con- 

 eernitpoliciam , qua politiaeft. Ha;c habet aliquid de iure 

 commurti , & aliquid dc iurc particulari quod concernic po- 

 litiam Mofaicam. Lcx ceremonialis eft certi temporis. Obli- 

 gatio euangelica refpicit ius redcaiptionis pcr Chrilium. Se- 

 quitur lus ciuile feu politicura quod fic dicitur, quod co pra:- 

 terius natura:ac gentium vtatur quKlibet ciuitas , addendo 

 vel dctrahcndoaliquid , quod falua manente fubftantia addi 

 & detrahi potcft. Ncc enini tocum a iute naturali & gencium 

 tecedit , nec per omnia ei fcruit. Additautemiuri communi, 

 cum id fupplctquod ad circumftar.tiam pctcinet ; idemque 

 dcclarat , ac certis folcnnitatibus iijformat. Detrahit,cum 

 indetcrminatum eius cuvfum coariflat, & certo limice dcfinic. 

 Qiiid veto , inquiat aliquis , an non ius naturne ac gentiuin 

 fatis eftad rempub. rite admiaiftrandum ?Huic bteuitet ta- 

 lem comparatam volo refponfionem. Si vna eademque popu- 

 lorumjiatura , fi mores lidem , fi vna cadcmquc omnium rc- 

 gionum ac locorum ellcc ratio, fi tcmporum & caufarum coa- 

 ucniencia', fi aliarum circunllantiarum conlenlus ; vtique 

 vnum & iJem ius vnineBTis ac fingulis conueniret , & res po- 

 licica eil('t in facili. Vcrumenim veiocum gcniusingeniinn- 

 que populorum ovbis fit varium , variaquc fint cosli clim.nta, 

 diucrfus locorum habitus,& veliquarum circumftantiarum 

 dKTidlum ; idcopto ratione cuiufque rcipub. difFcrente, diffe- 

 tens iu9 cft conltitucndiim : quod ideo ^ire r^; tt^iMcii; , dicitur 

 politicum.. Atquc hincfapenumero fit , vc quod hic a:quum 

 cll,alibi fitiniquum. Mutatis enim caufis & circunftantiis 

 niutatur ius. Ex Kvs colligct; cft , cut iacaiione dixcrimus. 



An magl- 

 tlr.i[i)5 

 hodtc rc- 

 |>ub. cx 

 lc^ibus 

 MuCiicu 

 iorilibut 

 rcgcre 

 dibcac } 



An I'ge» 



pcHiiivix 



obligenc 



conlcicn» 



tiam? 



lex eft 

 DotRia. 



ius politicum colligeudum clTc ^ quatuorptincipiis.in quibu» 

 ptudcntia politicaius naturx- , gentiuni , acdiuinmn pro va- 

 lictatc populoruiu , perfoiiarum, iocorum,cau!atuni,ac tcin- 

 porum fiijgulis rebufpub. conucuicnter adaptat. Hiciiicidic 

 qu,Brtio, /in Uges forciifts MofAtct. obli^int ChnJl-anOi oui Te- 

 jUmenri^ J Et, A/t t(!;e> joftlint, a mafillnfu l.yu,Ji rol/li<rjtorit 

 in eonfdentid ! i(.r;fon. Aii 1 . Lcgcs forenfcs Mofaica: fvint im- 

 mutabilcs , vcl mut.ibilcs. Poftcnoribus illis nullo moJo 

 Chrillianus magiftrntus ccnctvir: vtpotcqux mcrc funtciui* 

 Ics.id cft.populo ludai.o accommodatx la:pcquc ccremonivs 

 pcrmixta:. Cum cnim ift.i- lcgcs pro raCionc circuraftantia- 

 rum,loci,temporis ,populi pclfon.c.ac rci dcnique ipfius fint 

 confticuta: , uporcct vt fuMatis hifcc ciufis fubLtus <luoquc 

 fit cfteiftui>._ Si quis crgo iftas lcgcs hodic poiilivninio r.uoca- 

 re vellct,fimiliscHcciIIi, qui i"empiib. Venetam lcgibusvci- 

 pul». Bslgica: vellct conformaie , quo quid magis inf.ilfuni in 

 polici.acoinmitciponit,nullus vidco. Quod vcro attinctad 

 legesfoicnfcsfcuiudicialesiinmucabiles , quia inillis Jomi- 

 natur lcx naturje & .tquitas mor.ilis.omnlno Chcillijnusma- 

 giftratus illis obligacur. Mofes enim lcgem naturx,qux non- 

 nifi oblcuve & confus^ nobis clt nota , declarauit modo diui- 

 nillimo. Hinclcgesiltx Mofaicx, quas a:ternus pr ctor fan- 

 ciuit, vtfunt verba Hercsbachij, magisquam alix obliganc 

 conlcienciam. Coufiilc luniuw lie pelit)» ((i',(^ Ze^prrum dt 

 Ifgibm Mofaicis forenfib. qui dvib totam Iftam contfouerfiain 

 cictctminanthacdiftinftione:(|u.x in lcgibus forcnfibus funt 

 iuris communis feu lcgis viacurx , illa funt jecerna : qua iurij 

 particularis,t!-mporari.i.Kf/4.^». a.di.. Lcguspofitiuxfcu ciui- 

 lcs non obligant confcieiuiam , qua cluiles funt , id cft , latx 

 ab hominibus : led quatenus conucniunt cura leiiibus natur.r, 

 gentium,& Dci Opt. Max. Refpciftu nnmquc huius confcnfiis 

 iniis lucctmaieft.asDei ,qui folus habet dominium incon- 

 fcientiam. Ideo re<fle dicunt politici , lcges ciuilcs oblioarc 

 confcienciam indircifl^ ac mcdiatc, Icgcsiucurie,Dei acgen- 

 cium dirciftc ac immcJiate. 



III. Lex rfi normn iuflitia ir &(]uitMii. 



Hlnc lex dicitur magiftratus mutus,vinculum tcipub. ani- 

 ma&fpiritusciuitatis,fundaraentura policix,rauius iu- 

 ftitix.vicx cuftos & medicus,oculus reipublica:, rcgina retum 

 diuinarum & humanarum , regula iuftorum & iniuftorum. 

 Hicquxri folec , Vtrumre^uh. meliUs admint^retur nb optimo 

 re^e,iin verl ab ofimx lege .'Refpond.Opcima lci fine rege cft 

 fulmcn brutum : Opcimus auccm rcx.licct non habeat legem 

 fcripcam , habct tamen kgem naturx. Optimus cnim iioti 

 tiTet , fi banc normam non haberet. Ideo meliijs & efficacius 

 refpub. regicur ab opcimo rege,quim ab opcima lege. Impof- 

 fibilis aucL-ni eft hvpoihefis Mac!-.iauclliftarum , dum quae- 

 runt , Num rcx polTit rcgere fiae lcge ? 



I V. In legibtti ftnciendis Q}eElanda efl ipfarum tjuitM 

 & necejfita^ , qH£ continetur his regi.lis. 



i-T Egesnitantur ratione. Hxc enimeftanima Icgi^. Ra- 

 L^tio autem illa petcnd.i eft e fcripcuta, uacuia,& circum- 

 ftaiuiis.z.Lcgcs fiiic publicc vtlles. Hic cnim eft fints Isgum- 

 ?. Leges fint perfpicua: , &dccidant controuerfias fccundum 

 lineam leitam : ne fint plumbea re;jii!a & nafus cero.s. 4. 

 Leges fcribantur de praifticabilibus. Aliaserunt vota inania 

 & fubditos ad defpcracionem impcllenc. Non igitur fanguine 

 Draconis,fed ftylo Mofis fciibantur. j.Leges fint paucx. Vbi 

 eaim multx leges ,ibi multitudo interprctacionum cft ,qux 

 fempet noxia. 6. Leges fint conuenicntes confuetudini , mo- 

 ribus,locis,tcmporibus, &pcrronis. 7. Magifttatus nouas le- 

 gcs addac parce : rarilfime , nifi cx pr.-rgnantc caufa , refigat 

 Jatas. Contemcum cnim parit crebra & temerariamutatio. 

 Senfim tamen & prudenter lcges malx corrigi polluut ; quia 

 non funt leges , nifi xquiuoce. 



V. Sstn^ionem legis e.xcipiat promtilgAtio , iuxt4 

 has regutas. 



I.T Eges fcrantur & promulgencur ab iis qui habentiut 

 X_,pcincipale. Lex enim plurimum roboris ac firmitatis 

 accipit ab authoricate dantis. 1. Lcgcs pvomulgandx appro- 

 bencur ab iis,qui lcgibusceneri dcbent. 5. Lcges publice pro- 

 ponancur conuocatis ovdinibiis, & ita proponaiitur , vt caufs 

 exponantur cur latx finc , vt demonftretur illatum neceflv« 

 tas ac vtilitas, vt deniquc fuadcatar obferuationis facilitas, 

 adhibitis folcnnicatiUus. 4. Ciues fc obligenc ad obedientiam 

 przllandam legibus. 



V I. Ad legem ciuilem requiritur promulfaiio. An r* qui- 



" racurpro- 



LEx naturseac gentium quia cftiuris rniuerfalis (iu com- "jj^^J^i 

 muiiis,non requirir promulgationem. Secus rcs habct in 

 legc ciuili. Nam quia lila eft iuris patticularis, <juoii non om- 



sibu^ 



In leg|- 

 biis Taa- 

 cicndis 

 quid Cpi' 

 ^andumi 



Promul- 

 gavio lc- 

 gii .^i.o- 

 modo in- 

 fticucda? 



