Politica^ Cap. V 1 1 L 



191 



^ 



j. Kimiiietlerifit'. Nainconfiliacaliiiapiima fpecie funt lacta, 

 ira^atu dura.euentu tiirtia Huc peitinct piituia Couliliaiij: 

 Coiililiaiius haboat frontem apertain,auic<; oblongas.oculos 

 claufos,niaiius nullas, Iiiiguara3cclaufam &libcram. 61 Ad~ 

 hii/itio e<rrjiiif tjt tiui rum udmitlio, lutn z/jutpatio^iuxia hat re~ 

 Xuliu. I. trinctpi cenJiitHal tonfiliumjacrum , ciuilt , ucmilitA- 

 re. 1. i'i opuijit , ctniiocet comiila . j . Aii confultaTidumfriifonat 

 t» , quorumfcofus eft hmeflui ^ ■vsilii • qutque tbtineri pojjunt 

 frr media ltoiiejltt,commodn, ffr fofibilia. j. Prt/er ftn»tum lorrt- 

 munem hnbiat ftcretiorcm. 4. Cotifilia fejiin*ta non facH}froLet. 

 j . Oecreta fcmel roncefia nonfa.i.e muterjedex^cuiintmaniie', 

 eenjilium quiffe fine frefre nihil efl 6. Honfacili ■vmus tumiem 

 »ui alieriui aitaturconfdio , t^n<juam 'foUnn oraculo. 7. fcrr- 

 grinti »on adfcifcnt inter confiliariot.fi domifolfii le*lirt idcneo.-. 

 8. Confiiiarios diuirfarupi nafurarum inter fe veluti temtftt: 

 itauthabeatquofiiam niclancholicos, (anguincos , & cholc- 

 ticos. llli funt lcntiotis & cuni>anti6ris natuix,idL-oquc pcn- 

 liculatius & prcirius omiiiaexpendiint : iftifant acuti:hi .icres 

 & vetitatis iiudiofi.Phlrginatici feime funt inepti aJ confiUa. 

 y. Cotifiliariis finibiu adiungat iiiucnes. i o. ^l-gtt confitiarinm 

 magnanimum ,taci!urnum , qui norit fta-um reifubl. qui bine fit 

 affitHm ergcirernf.ijui f'iuata foHhabeat fublicis,qHijHe fii vxf- 

 fr.nafiit. 1 1. Anieafforitfui confiHar os nr-nfacile inutet. i i.Ma- 

 luri injliiuat corfultaticntm , ^fi ■valde fit momtn/ofa , ipfe in~ 

 ttrjit. ij. lUa fujfrA^ia funt omnium oftima , qud fy numero , (y 

 pondtre ■vincun'. 14. focmin 4 regulariter in ccnfilium nonve- 

 niant. ij. Imtrconfiliaricsfemferhjbeattates , qui oratorum (y 

 Itgatorum muneri fungi cumUudc fojfnt. i*. I iberam ^fa~ 

 rem dkenii faculta'em nmitib'" conctdur.ne fcil.confiliaiij cou- 

 «jueri poirmt, fuaiudiciavinda,8c vota ligata cire. 17. Excu- 

 li*t confida , ^ itidieif propria lanre ponderse , memcrij}itif Rab- 

 binici : Si tibi fucrint triginta confiliirij, nc defere confilium 

 auim* tui. Hk tamcn diligentcr virct «i;(ai*«^ ,c]ua fit vc 

 princcps in corde fuo volutet iftud no.xium axioma : rruKcps 

 ciplorat confiliaaliorum, nititur fuo. 18. ^■luditi^ ly lofidtrit- 

 Tu confitiit cerii aliqutd decernaf. Hic dus inciduiit cjusflio- 

 nes. I . An tolerabilior fit regni ftatHf , in qiio confiliari^ mii.li (y 

 friiicefs honuc , Vnlccntra > 1, /In confiliarius non -vccaiu* ■ueni- 

 Tiiebeat : ^ «n in con^iliumvinire Aeb< at ,qHando fcit traB.it um 

 iri , cuifalua cotfcitnria neqiieat affentiri f .'<*/?. nd ad j. Si pcr 

 malnm piincipem intelligatur fimplexac minus pruJens , fa- 

 lius eft habere principcm maliim.quara ceniiliarios. Vidcmus 

 cnim principesadhuc iaf .ntesbeneadminiftrarercmpubl pct 

 fuos confiliaiios. Si veio pcr malum principem intclligatur 

 jnalitiofus,tolerabilius cft habcre confiliarios takj,& princi- 

 pem bonum.Dcindc iii monarchialimitata,vbi princcps pcn • 

 jct aboptimatibus , tolcrabilior eft ftatus, fi piinireps fitma- 

 lus : contra in monarchiaabfoluta. ^eSpond. a^l i.S\ confilia- 

 riuspetfuafum habe.it, fe fuaproefentiaprodclTepoirc rcipub. 

 inuocatus etiam (e fiftet. Deinde etiamfi fciattraftatumiri, 

 cui bouaconfcientia non poflit airentiri : nihiloininus tamen 

 le firtct; quia ratio officij hoc ab ipfo exigit. Oe o§ciatibtts 

 fun' hi canones. i . Officiariorun videnda eft tnm ehliio, lum offi- 

 eium.i. tleB onit hic eftgenemiu lex : Cuitjiiemuneri trt/ieia- 

 tur ferfrnf honeftafjyafa. Honcftas rcquiritur : tjuia magi- 

 fttatus nofcitur ex roiniftris. Aptitudo prxter probitatcm eft 

 iiigcnij& virium. Ingenium enim fpeftar>dum , ne c|ui pro- 

 peodctadmalitiam pracficiatur ihoro. Vircs quocjue fpciflan- 

 ds, ne jEtnaiinponatur nano. ^.Officium cfficiaru rontinetur 

 c>uinju' refultf. 1. Sit obfequiofus. Quantoenim quifquc apud 

 fuura prineipem obf quio promptior,tanto maioribus hono- 

 libus & opibus eitollctur- z Sit vtibilis : ne ipfi obiici qucat 

 jilud :Nilnili numerus cs & pondus. r,. Sit modeftus : vtmc- 

 tiatur fe fua , non principis fonuna. Itaerit extva iaiflum in- 

 uidi.x. Hancmodeftiam patiet ctcbra cogitatio mifetianim 

 aulic.irum , de quibus loquuntur ifta didla : Au'.a par.idifus 

 vulpium , inftrnuslimplicium ,purgatorium diuitum. Item: 

 In aula eft vox lacobi , fcd manus Efau. Item : In aulis cft 

 fplendida mileria. Hucpcttinct querela quatuot fratrum de 

 gratitudineauljca: 



I . yitam; oferaf,animum , fumptM,impendimiu auU. 



1. Primia fro meritK qut. reirlbuta futm ? 



3 . Aula 'iedit nobts refcrifra norata faf yro. 



4. Erfine voce fonos , ffr fine corde mxn'^. 



4. Sit paticns : vt potcntiorum iniurias hilari vnltu , non pa- 

 tienter tantiim fcrat,vt ait Seneca : qui fcribit vetcranum au- 

 licum intcrrogatiim, quomodo rarillimam rem in aulaconfe- 

 CLituseflct, videlicet fcncftuterncrudam, rcfpondilTe^Iniuriai 

 ferendo . & gratias agendo. j.Sitextremecaiitiis Nam fr.ius 

 fublimi in regnat in aula : & voluntatcsprincipum , vt vche- 

 mentes fic mobiles : imofspe fibi aductf*.Talisc^ui noneft, 

 eum Senecaiic canat : 



Stet quicunque volet fotens 



AuU ctilmiise lubrico, 



Me dulcii fartiret quies, 



Ohfecnro frfitu.- loco 



I.eniperfruar ot'.o. 



4. A^'»?'7f'''»'«* nonfaeHf flura (ffififi, ,trifirtimnrin» imtonti, 

 Tm.lfi, 



"vni. Sic cnim cft,vt Bod^nti' .^.deref.caf.J^.M : Singulis fingu^a 

 muiicra tcftecurarc difficile cft , plura ntniopotcft. R.ulicul'i 

 igitut fuit inf.v.n^<k.{miriuiii Mctiochi , dc quo Aihcuicnfcs itA 

 iocabaiitut : Metiochus eiercitum ducit , Mctioclius vias cu- 

 rat, Mctiochus faiiaam ttaiftat , Mctiochus cunctis aliis pti- 

 ert. Mctiocl.us itaquc ploiabit. Flutareijut dt ref.aerenda. i>ci 

 hodicnnilti fuut Cwfjrcs ,pauciCatonc$ : multi fimilcii Mc- 

 liocho , pauci Fabio. 5. frinref" fruden:ir vtetur e.vploratori- 

 bui : & qiudeni idco,vt infidias cuitet, llatiimquc icipubl. pe- 

 nitius cpgiiofcat.Adhibcbit igituv huic rti viios giaues & piu- 

 dentcs.non fciuilcs, leucs,o[acurtas,& lubaulcuhatoies.qu'» 

 huiufruodi fcorpionos non bonis piintipibus ild fyrannis 

 fuiit ii) dcliciis. 6. DiJHniiti ofti/iariu iiiiiniaini/" Bet ■ ita 11 ali) 

 fint Noinophylaccs,qui legcs tuftpiiianii alii Sophsoiiillx, 

 qui nioribus iuucnum prifint ; ali) C7tt.T:cocofmi qui cnranc 

 gyn.cccum ali| Cenfoits,qui vitia notent ; alij Apodcftx fii» 

 quiftoiesialii Agaronomi.ali) Sitophylaccs.quotuin iUiiiuu- 

 dinationi , hi fiumentoptxfuni:. Oe turHdidione Junt lai taac- 

 nes. i. lnrifd:£lioriuili4 elf , qH.i mag!flra'iu f"bdirii ex efno (^ 

 b^no iui 'iici'. Quod airequetur fi iurifdiclionem lemperee 

 clementia &feueritate. Sapicntes eniiii iudicaiuur , qui qoa 

 (ingulaad filum redigunt. Etidco lex diuifa ab a:quitateeft 

 quafl corpus exaninic : quia taiuum ad qu,-crtionem infinitam 

 pcitinet. Sed necctfc cft , vt demcntia tcmperetui fcuctitatc, 

 ne illadegenctet in lcntitiidinem , qujc paiit impunitatcm Si 

 pcccandi licentiam. Idco Impeiator rcde ait :Nonclt inhu.» 

 •manitas fcd potius fumnia humanitas, cum multi paucorum 

 animadueilione faluaiitur. Et Plutatchus ait, non etl: fuauio- 

 rcm aut vtiliorcm havmon'am , quam feucritatcm cumclc- 

 nicntiaconiunctam. Hicobiicitar ex i. C"-,(;.Chriftianis uon 

 Jicere publica iudicia adirc £c exerccre i quod euertant lcgem 

 charitati.s & arguantpriuatam vindiflam.Refp Apoltolus noa 

 daninat ibi rem ipfam , fed modum illcgitimum & pruritum 

 litigandi. Deinde lex charitatis eft , vt amcmus pcifonam Sc 

 odio habcamus vitia. Tenio rcpcter<: vindi(fiam a inagiftratu 

 aliud crt.quiim fumete Yindiiaam.Pixterca quia Dcus,cieator 

 cocli & tcria:,iudicia ciuilia inftituit , eadcmque magiftratum 

 inftituere .ubet,vc Zepper lib. f . do leg. forenf cap. 1 .annotat, 

 ncmo non intelligit,Chriftiano licitum eiTe in foio agere , vt 

 fc & alios ab i;viuiiis defendcre ac vindicare pofTit. 1. Iunfdi- 

 Bicnis occurrunt fartes^ffecies : Et fnrtts qiiidi m dutfun!, vi- 

 delicet caufarum co^nitio,ir cognitarum dtcifio. ? . Cc^nitio cau- 

 farum conftaraudi.-ione (^ d fcufone f*Hexiiminatione,iuxta ha* 

 regiilas.t. Princeps inftituat iudicium ciuile ac criminale. 1'. 

 Habeat iudicium forcnfe ac cenforium 5 .A iudiciis forcnfibu» 

 cxcluduiiturthcorctica, vniuerfalia, infiiiita,impoffibi!ia,in- 

 ciedibilia , vana , leuia , & merc Ecdefi.iftica. 4- Non folutn 

 atlor , fed & teus audiatur : Qua de rc talis eft formala apud 

 vetPies : jtquuni me vtiique paiti pra;bcbo;ncutri paiti.pia:- 

 ter ius & fas addii-^lus cro : Q_i'6d fi hxc non obfei uauero,om- 

 nibus incommodis ero cxpolitus , tam hk quam in futuro fe- 

 culn,in hoircnco iudicio magni Domini Dci & faluatoiis no- 

 ftri^efuChrifti.habebuquep^^vitem cum Iuda,& lepram Hie.. 

 ii,&tremoiem Cain.Hoc nomine Plutaichuslaudat Akian- 

 drum Magnum , quod cum audirct accufationes altcra manu 

 obftvuxeiu alterutramaurem , vtillam puvam abfetiti fcrua- 

 let. ? . Caufa examinetur & logici^ & iuridice. Logica quidem 

 tribuit iudicij puritatem & piocelfus breuitatem.Iutifpvuden- 

 tia vcio aicem caufi inuadit colktionc fafta intcr legcsdiai-. 

 nas,natarales,& pofitiuas iuxta hxc axiomata : Prudcntia lea 

 fupicma efto : Lex humaiia cedit diuinac & natuvali : Tabula 

 fccunda ccdit priTia;:Lcx fpccialis dtf-rogac generali:Non .^Cti- 

 pturamlegis,fcdfeiuentiamoportctfcquirLegescrinibusnon 

 fuiit crahcndx, fed manu ducendx : Aliqui continetur in lege 

 vel totidcm vcibis & explicita , vcl analogice & implicite. 4. 

 Vecifio eft iutii fenfnrii tiimfoniintiatioJumexertttio.Pionun- 

 tiatio ma-no confilio regenda eftiquia ficnt canfa bona rnali 

 ageiido perditur.fic bona fencentia male pvofciendo mala red- 

 dltur. Exccutio non fiatpcr magiftratum ipfum,f.-d pcrmini- 

 ftros : in ouibus etiamfunt carnifices,qui & ipfi honefti lunc 

 ratione offici j fui , quatcnus cxequuntur iufta iudicum coatra 

 fceleratosmandata. j. Srecies iurlfliaionis funt ,quodal,aJie 

 e.vrraiudicialtf , al'a iuMcialts. 7 , lEid^trjiiidiciiilts eft , cummg,-, 

 giftratu'fine frorejf» iudiciario iti4 dicit ; idque vel immediate, 

 vel mediite fc fub:lelegates,qui dicitntur fubcommiffarij,q-aor,ifrt 

 munw eft caufm ex aquitate mngif , qu '» ex rigore fummt lurtt 

 componere.-; lurifHaio indtciixlu eft,ciim magiftrcHW IU4 dtcitiu 

 iuririoordinario4hitiU»dfi'fttmmt,m,kquonond,iSuraffeUtir,i,, 



vtifunt ?arUmen'a , fitieintermidium ,a quo datur affeUaluin 

 caHfajViUcet affeUabili. Siinr enimmulticat,fiin«penahi,ts,vtl 

 tninHtt,itemcrimen Uf* maieflatit liquidum. 8. Iniu-iieiootcur^ 

 rit primo ijfiiu conftirurio , tum exercitntio. Et conftitutio qutn 

 dem iuxta has regulas. i. ludex & alTefrores , iique tutn pnn- 

 cipalcs.tum minus pvincipales,fintpotius mnresquam .oemi- 

 nx.dofli quim indoai,fenesquamiuuenes fenfibfilquclania 

 priJici quim coed.furdi & muti, coEtcristamepaiibus Opor- 

 tet enim hic magis fpcftarc virtutem moralem , quam intel- 

 kauslsni : pi3«s h»a^ aDun;,ciuim coip<?ns ^^""''^f' 



4 



