1 9 4 Ency clop^di^ Lib. XXIII. 



An pacis 

 tempore 

 arnia cra. 



An pnn- 

 cipe bcl- 

 lis inter- 

 efle opor- 

 teac ? 



0^12 re- 

 <]uirancur 

 in ducc 

 bdli? 



Oun: in 

 irilite 



fjoajn- 

 da? 



Placuic enim Deo fanguinc fuuclare EcclcfiimN. T. nonar. 

 snis plantare , iam veio pcfttjuam Chriftianos habemus prin- 

 «ipcs , alia cft ratio. Prius tamcn iuris & pacis yia tentanda^ 

 quamad arma vcniamus : cjuia licct beilum fit iuftum,t]HO(| 

 «lefenfionis vcl vincJicationis cauragcritur,ftmpertasneninc, 

 uitabilia cjuaciam incommocHa ilkid ccmiianiur , vti funtc« 

 dcs multorum innoccntium , vaftitas agrorum ,ftupra virgi- 

 num & mationaium. 



1 1. Sfihdiii tempore facis exerceantur in re militeiri. 



ITa cnimcx ignauo ciue fortis,ex intcmperantemodevatus, 

 edcdtliofo fticnuus ,c luxuriofo tiugalis,e libidinofocou- 

 tinenscflicitur. Idco fapientidimus rcx Salomontcmpoic pa- 

 cis arma , cutrus , militcs , cquos , equitcs, lcgioncs pcditum, 

 ccrtis in oppidis dcfcripta habuit , & m mcdia pacc aima tta- 

 (flauit. £t lanc valdc neccflarium cft , vt pacis tcmporc cogi- 

 icmus de hofte. Dcniquc hac latiowe habebimus viros ido- 

 ncos, c]ui incidcntc ncctflitate manu «pcditi, piomti,& fcm- 

 per parati fint ad vim quamuis illatam armis propulfandam 

 & aucrtendam , vcl vim hofti armis infetcndam. I'ra:ftat au- 

 tcni ternie habcre militcs cmes , quam merccnarios : quia illi 

 potjusquam hi alacritcr hoftcm patiiae aggrediuutur, & pio 

 atis ac focis pugnant. 



1 1. Primeps potiiis praejfe , ^ukm intenfe prdtlie dehet^ 



RAtio prioris efl ; qviia prifentia principis in bello ma- 

 gnum adiumcntum ad vidloriam adfcit. Omniaetiam 

 maioti cum authoritatei geiuntur , fi piinceps (ummse rerum 

 prarfit. Hinc princcps dicinir cflc tanquam lumen exercitus, 

 ex quo milites fpiritum animofque fumant.Huc accedit.quod 

 ■valde peticulofum fit exercitum, pcncs quem eft robur re"ni, 

 dcmandare alij. Ratio pofterioris cft; quia fi piinceps prs- 

 lio fiue pugni fe mifceat , in piaLfentifTimo pcriculonon fo- 

 liim exercitus ,fcd ctiam patria verfatur. Facile enim acci- 

 dere potcft , vt princeps in difcrim?n vitae incidat. SufHci: 

 ciiim fi pct ductm tanquam vicarium fuum intcifit. Si tamen 

 falus populi rcquirat, vt princeps ipfe intcrfit puy;na:, noii 

 detrcdabit hancpiouinciam , fed cum Deo mtrnia trana- 

 lict & hoftilcs aciespcrfringet- 



I V. Jmperator,fe» dux heUi,pt vntts,Atatis media peritu^ 

 rei militarh,fnmiliajj/l(ndida , atftans patria. 



PRincipio fi pluics fint duccsbclli a:quales potcftate , vcl 

 nullumibi cfticgimen , vcl inccrtum. Poflunt auteni , & 

 vero dcbcnc , plures cllc duces lub lummo : quiabtllum vc 

 ordinc (jeratur , jncertas cI.Tfles didribui debec ,quibuspra:- 

 erunt pcculiares duccs. Dcinde dux ncque nimis fit fcncx, 

 ncquc nimis iuuenis , fcd statis viiilis , qux & aptior cft ad 

 labores militares pctfercndos , & ad diiciplinam militaiem 

 rccincndam magis idonea. Nec tamcn tam a:catis , quam 

 virtutis ratio habcnda. Tercio requiritur in duce pcritiarei 

 milicatis ,caque partim generaiis , p.irtim Ipccialis. Illa peti- 

 tut cx doftrina , lcftionc,& auditionc rtrum bcUicaium: 

 hxc vfu & propriaexperientiarcquiiitur. Ad pcritiam etiam 

 pcrtinet prudcntia militaris , qua imprimis ftratagemaca fiue 

 ibphifmata bcllica, vt vocanc , inucniuntur. Ncque e.niin 

 huiufmodi artificia funt piohibita :ciiin lofua , dux populi 

 Dci , ftratagcmatis vfusefle lcgatur , & quidam dolus fit bo- 

 nus , pi.xfcitim is , qui hoftis impudcnciam vtl ignauiam ca- 

 ftigat. Pr.ttcrcadux bciri lit pra:dicus fapicntia in confultan- 

 do , confilio in prouid^ndo , induftria ia aticndo , cclcrirate 

 jnconficitndo , promptitudinc in confilio capiendo.fagacita- 

 te in ftracagemacis , vigilancia in incertis, foititudine in pcri- 

 culis , patientia in laboribus , (cucritate in aiiimaduertcndo. 

 Ha:c fcicntia nutiic dimicandi fidentiam- Ncmoenim facere 

 liietuit , qu.e fe bcnc didiciflc nouit. Qus Ciccro nunc in fuo 

 rompc|o,nunc iu Cielare magnifite extollit. Qiiinio conful- 

 tiuscft.duccm bcllicxilluftiiquamcxobfcura familia, indi- 

 gcnam quam peicgiiuum ,eIoc]ucntcm quam impcditx lin- 

 gua:,cxtcris tamen paribus,cligere. Splcndor cnim famili.is 

 coniundus cum virtute bcllica , fulgore quodam maicftatis 

 pcrftringit animos militum. Ad excremuni nifi dux fic boni 

 p.itrix ftudiofus , in prcvfciniflimo pcticulo vcifatur non fo- 

 lum exevcitus, fed ipraetiam refp. Vno verbo : Dux prxdicus 

 fit virtuce impcracoria & morali. Ica enim authoritas &fcli- 

 citas ( quac duo in te milicaripluriraum pofl~unc_)ipfum non 

 dcfticuenc. 



V. Milites adhiheaniur feUni, fortes,& patriaaddi&i, 



AqDmilicis deleiflum pcrtincnci fta. Potius domeftici 

 rU.im extranci miiites cligantur : vctique fin' animo & 

 caipo e valcnccs : vtriulquc fint turta fyinbola : elcdi iureiu- 

 iicndo obligcntur, cjuod dicitur facramentum : plurcs fintpe- 

 dites,quam cquices , quia illorum vfus eft vbique , fecus ifto - 

 ^um :adhibcantui iiinulcatapht%kli&leuioiisatm4cai«mi-> 



lices ; limicanei in terra , clafliarij in matl conftlnianrur. For- 

 titudinis milicaiis cft animo ptomto & impettcrrito airi'rcdi 

 pcriculuni , flrcnuc in bello progrcdi & pcriculum fufi-en1*&, 

 liDcus bencdicatprslio , ita fe gcrerecrga viflos, vci viflof 

 cupit holfem fegercrcaduerfus ipUim,fi vidus ipfe cfl"cc. De- 

 nique tcquiritut in milite , vt fic addidus patiix , atque adco 

 illam impcnse amct : quia fi abfque hoc amore fic merum fri- 

 gus occupac milicis animum. 



V I. BeUum iuUe fufcipiatur,geratur , &finiattir. 



BElIum iufte fufcipicur , quod a principe , pacis causa gcti- 

 cur. Aprincipc dico-quia illefolus haber iui gladii,& tan- 

 quam vicarius Dci, rcmp non folum defcndcre clcbvc,fcd ccia 

 iniuriam publiccacccpcam publicc vindicare. Deindt bcllum 

 iufte fufceptum, iufte etiam eft gcrendum. Icaque publicitus 

 indiccndum, nifi aliquando expcdiat & honeftum fit clam "c- 

 lerc. Indiftum gericur prxdacionibus ex holtili agro,obfidio- 

 nibns ,&procliis : fedpiiEuiis confiliis parcim rtdis, partim 

 obIiquis,qua: dicuncur ftracagemaca. Bcllum iinicur duobus 

 modis, vidoria &pailione. Viiltorianon debet clTe crudelis, 

 fed lenis & modcraca , ne fortc obiiciacur illud vulgacum: 

 finc-re fdt Hitnnibal , viciori^itunefcii. Paiftio cft compofitio 

 belli fpontanea , qui quancum fieti poteft ineundaell: , fed 

 xquoiureacfitmicerincunda. Citctiim finito bello pismia 

 fua conftabunt militibus. Et omnibus quidcm, fi pctanc,den- 

 tur ceftimoniafiue licerxpublica, qua vocancur P^fz.pcrr. lis 

 aucem quifuam fidclitarem& forcicudincm pra: aliisproba- 

 lunt , conferatur giadus nobilitatis , vsl ctiam geneiofitatis. 

 Hicdcteltandus efl mos illc ,qui apud Pcrufinos & Florenti- 

 nos olim inualuerat. Apud illos fi quimilitare capiflcnt, 

 quampiimum cx ii;nobilibus efficitba cur nobiles . Aliter Ro- 

 maniconfertbanc gradum nobilicati bellicx. Si quis enim 

 cumSiccio Dentato innumera belli pcricula fuftinuiflct, titu- 

 lumnobilitatis magna cum laude ac gloiia coiifequcbacut. 

 IftiusDentari oratio aduerlus patritios extac apud Vluiar- , 

 ihuminGrticchtf,&CKc\wai zBodino Itb.yde rtp.c.i. p^g-^SJ- 

 vbi gloriatur lc annos quinquaginta pro patria ftipcndiafc- 

 cifle, centum& viginti priliis dimicafle , vulnera quinque & 

 quadraginta , vno die duodecim , omnia aducrfa , corpoic ex- 

 cepifleiquatuordccim coronas ciuicas.trcs cbfidiona!es,cor- 

 qucs aureos tres & odtoginta,brachialia aurea cctum & fexa- 

 ginta,haftasdecem , infignes phalcras quinque ac viginti tu- 

 lilfe. Scd paulo plcnius delincemus hanc Policices Parccj, qu.-e 

 dicirur Polemica Politica. i. Folemica politica efl frudentia bel- 

 lirei}): yerenrli i. Inbello -videniin fttnl jfeciei ^y partes. Spccies: 

 ita habent ; Bellum iuftum eft defenfiuum vcl ofFenliuum, 

 quod& vindicatoiium dicitur. Illud geiitur defenfionis cau- 

 ta,qua: lcmpcreft iuris naturalisiHoc ad iniuria: illati vltio- 

 ncm fufcipitu:;quK ipfa vltio quoque cft iuris naturat, fi pro- 

 ficifcaturnon a fcrmento priuatse vinditftx^fed ab ilio qui ha-* 

 bct iusgladij.Vtiumquc eft vel intcrnum , quod dicitur ciui- 

 le : vcl cxtcinum : Ec hoc tcrreftie , vej nauale : & vtiumque 

 eft politicuin vcl religiofum , quod facium dicitur. j. Fartes 

 Ltllifnnt ipjiin cc»ftitui!0,adminiftratio, ^ depofitio. Etco»ftitu- 

 tiorefpicit caiifiu,^ ftifceflionem. 4. Caufs. belii funt fufcipientts 

 tly imptUintei. Caufa fufciplens cft magiftratus , non ccclcfia- 

 fticus , fed politicus. Ratio piiotis eft ; quia ad bellum fufci- 

 piendum inhabilts funtqui faciis vacarc debcnt , ciim omnis 

 prouincia , impiimis aidua ( qualis profecfto cft Ecclefiaftica) 

 totum rcquiiat hominem. Ratio pofterioris eft;quiaDeus 

 magiftracumpolicicum srmauic gladio feculaii. Hic incidic 

 quxitio : Kum etixm iriftriormagi^ratv^^ foffit fufcipere bellum 

 infcio fufericrt >. Refpond. fupetior magiftracus habec ius indi- 

 cendi &gerendi bellum.inferior non habecregularitei. Regu- 

 lariter^ico : quiacxcipiuntur duo cafus : i. Si violentusinua- 

 for fic repellendus. Scmpcr enim pia func aima,quibus nulla, 

 nifi in aimis.fpesvics poficacft.Deinde, fi fupeiioimagiftra- 

 tus remp. in prxfentiflimum adducat difcrimcn & morbum 

 kihakin , per tyiannidem,Ycl alia ftagitia : ita vc piius omni- 

 bus mcdiis lcgicimis tcntatis nihil profeccrint in animo prin- 

 cipis a fciitatc ad clementiam craducendo. Natura enim do- 

 cet,potiorem cflc rcmp. cyranno, qui co ipfo , quod tyrannus 

 eft,definic cfle princcps.Neque camen hoc modo priuacis ape- 

 litur fencltra e medio tollendi tyrannos , quia vc bonum cftfv 

 opcimatcs intcrficianc cyrani\um , icamalum eftfipiiuaci fibi 

 fumant quod opcimatum eft. Vfque adco verum eft illud: 

 Duo cum faciunt idem , non eft idcm. Cxtcrum dcnuntiatio 

 belli dicitur claiigacio;cui opponicur diffidatio , die ahfa^iirig. 

 5 .Catifd bclli irr>pel]cntes funt defenfio (^ •vindicatio.Dtfet^ido cft, 

 CLiminiuua inrecacarepellitur. lure namq;natura: itacompa- 

 latum elt, vt forticudo tolcras habcac comicem forcicudinem 

 propulfantem. Ec Ytiniufte facic.qui prior vim infert,ita qui 

 virn illata non propulfat, vecercm fcrendo iniuriainiuitacno- 

 uam.Vindicatio c(t,ctim iniuria illata vindicatur.lniuriaaute 

 illa infercur vel Deo.vel hominibus. Dee quide.fi quis veram 

 icligionem extirpet ac tyrannide exerceat in confcientias.Ho- 

 minibus infenui iniutia.dii vel magiftratus a fubditis^vel fub- 



dici 



QtiiE i 

 hcllu fp« 



