196 Encyclop^di^ Lib. XXIII. 



£quidem nccefTariae fint & commodx. Alias bellum meiito 

 piaefertut induciis. 



An miini- VII. Munithnes in repuhl.dehcnt tjfent duum 

 "°«f '' "r generum : videl neceffarix & vtiles. 



rVnitionesfuncquibus rcfpub.aduerfus impctum hofti- 

 _ _l,lem dcfendicuv. Suutque vcl neceirariac, vel vtiies.Mu- 

 nitiones neceflarii funtfiuc quibus icfp.defendlncquit.Et hs 

 in confinio hoftium funt poncuds , vt interea corpus reipub. 

 procul a periculo & incurfu hoftium fit rutum. Munimenta 

 ifta vfitaie dicuntur arccs & caftra. Munitioncs vtiles funt, 

 cjuipopulofam defcnduut ciuitatera,aut in perfugium popu- 

 ]o profunt. Vtisquc minus profuut , fi non inftruanturan- 

 nona , apparatu , & ptxfidio miiitaii, & dcniquc prxfide , qui 

 vittute, fide ac experieiitia valeat, cui arx tuto credatur. 



m; 



ARiicKi.ii 

 quomodo 

 muniac 



fcrrpub. 



: VIII. ^e^Hb, valde mmitnr mutua amicitia 

 aliaruin rertmpub. 



bus ten6- 

 dum ? 



E7 St autem ifta amicitia ineunda partim cum vicinis rebuC- 

 ^pub partim cum diflltis. Cum illis quidcnv, quia vt malus 

 vicinus in occonomia magnum malum , ita in politia malus 

 vicinus fonticum malum. Cum iftis.iutcm,quialiccr pr^fcn- 

 tes auxiliari ncqueant , abfentcs tamcnpoflunt cohibere ho- 

 flem communem , aut vias pracdudcre , nc noftram rcmp. in- 

 uadant ,pecunia denique pofllmt nobis fuccurere. Confiftit 

 autcm iiuiusamicitiaMuscommune incommerciisS; hofpitio. 

 Qu.3e cum ita fint,magillratui fedulo profpiciendum,vt omnis 

 fimultatis fufpicio auertatur , &c vicinorumfauor noftiatura 

 bcneuoientia , tum beneficentia , alatur. 



tedcri-' ^ ^' ^"^**^^' maxime JlabiUtHr fcedcre ,cum nempe ami- 

 citia tublica firmatur pecuitari paHo. 



OPcttctauteminfrederepolicico fpcdare caufas &quali- 

 tates Caufj cfficicns cft princcps, cui fummum ius. f or- 

 ma confiftit in publica amicitia; conuentionc , finc vlla m.iic- 

 ftacis diminutione. Finis eft aniiciria, pax , defcnfio nolhi , & 

 ofFcnfio hoftium.Q_ualitates fccdcris depcdent a paftis & con- 

 ditionibus leciprocis, vt fcilicct vtrinque illibata maneat ma- 

 icftas & libcrtas : iteraquc a circumftantia tcmporis & pcrfo- 

 nx. Nam ratione tcmporisfocdaseflpcrpctuum.vcl tempora- 

 rium.Ratione pcrfonatum foedus eft xquum, vcl non xquum. 

 tojdus xquum, feu aiquiparantix cft inter squales : idque fit 

 1 . Cum amicis , qui fccdcre amicabili & fociali ad percnnem 

 amiciciam adihinguntur. 1. Cum hoftibus, quando pares bel- 

 lo in pacem redeunt. 3 . Cum neutns,id cft iis.qui neque ami- 

 ci funt , nequc hoftcs. Foedus non- asquum , fcu difquiparan- 

 ti.Te eft inter inxqualcs , quando vnus altcrius maieftatcm co- 

 mitci obferuai e tcnctui:cftque vel clientcla?,vel venerationis. 

 ToEdus clientelsE eft , cum maglftratus impotcntiot fefe in al- 

 tcrius clicntelam & quafi tutclam tiadit:eftquc vcl gratuitum, 

 cum clientcs funt ab omni pcnfione immuncs ; vcl remunera- 

 torium,quando tiibutum indiftum dependitur.Fo:;dus vcnera- 

 tionis eft,cum magiilracus iuic foedus cum eo.qucm quodam- 

 modo fupcriore agnofcic & vencratur , finc fubiccflione clien- 

 tclari Acquc hae func qual'taccs fccderis.partimgencralcs.par- 

 tim fpeciales qua; quanidiu mancnt,f(rdcri conftat fua firmi- 

 tas. Fofdus it.aque firmum manet , donec dcfinat vel violctur. 

 Definit veldiflcnfu vtriufquep3rtis,vclrenuntiationecx iufta 

 causa , velmoitealcerucrius. Violatur , quando fides fccdcris 

 frangitur. Flicduo vcniunt inquxftioncm. i. Anfmderacum 

 paganif Q- i.jfidelibiti pitngendaix Anfocdpra ctim hofte ferunndxl 

 Ad primam qua:ftionem refpondimus (upra in fyji. ethic. vbi 

 An fcrde- vidctc poteris. 'iefj/or/.ad.i.Si cuiquam, vc Badinf.A ait f.derr,^>. 

 racii ho- fijem fiang-^re fas eft, darccertc ncfascft. Sin fidcdarciuseft, 

 y- '"j'j datam (cruare oportct. Hic enim ipfa fibi funt confcquentia. 

 ■ Quarc lofua Ifraiilitarum imperator , vt ait idem d. l. focdcre 

 cum Gabaouitis , dxmouum cultoribus , initio,tametfi fraude 

 circumuentus elfct , ncf vlla iunhurandi religionc obligari 

 potuilfc cum cxteri duces contcndcr;nt , niiiilominus fan- 

 ftiffirausimpcrator fidcm feruari oportcre dccrcuit;ne,inquit, 

 prxpotencis Dei, quem focdcris tcllcm ^ppcllauimus, iracun- 

 diam ac furorcm cicre vidcamur. Et Tholofintf.< Uh.Z.de rep r.S. 

 rcdc aic priiicipis i/crba ad firmitatcm propcmodum diuinam 

 accedcvc dcbcrc.Qj,iod obfcruauit Sigifnuidus Impcrator , qui 

 ci\m vcccrano milici cxigenti promlfla dixiflct , Immodcraca 

 fuit pcticio cuaiis autem rcfpondiflet, potcras negare cirm pc- 

 tfiem , nancline turpitiuliiic, quodpromilTum eft ,rcfcindcre 

 non potcris:addidic, fi cx duobus alterum mc faccrc oportcat, 

 facilusrerumquamfamxiarturam fubibo. Et fanc fi princeps 

 ilfimopinionem dc fc concitaucrit , quiid velic pro libicu fi- 

 dcmviolare, nemo legnros acccptabit, ncmo ampLius eiusli- 

 tcris & figillis ciedet.ncmo fosdus aut paila iulbic : quod (i in- 

 hicrit , codem modo dccipcre & fallerc ftudcbic , rnde & toci 

 rcip.& ipfi principi graue imminet periculum. E concrario tan- 



ciuium inter fe , nec iJlta reip. pars finc fidc conftare potefh 

 Nec vlla,vt ait Tullius,vehementiiis rcsremp.qui cx tot di- 

 ueifis ae variis propeiiiodum conflata eft hominum gencri- 

 buSjitaftabilcm tcddit vt fidcs. Ec Ariftoceles priclate ait, 

 Infirmatis violacjfque padis tollitur inter homincm com- 

 merciorum vfus :hisautem fublatis, dilfoluiturrcip. corpus 

 vniuctlum.Dcnique nihil in principe tam iefulget,quam fides, 

 qua Deum ipfum imitatur,qui pafta cum fuo populo inita fci- 

 uat conftantiflime. Q^uod fi vcro piinccps fiaude aliqua circu- 

 uctus,pafta aut fasdcra cum aliquo firraauerit,qux cum rcip. 

 cxitio & fuo ipfius intcritu coniuntfla fint, vcl ctiam fi vicoa- 

 dlusaliquid talc , quod verbo Dei & piiblicx vcilitatircpu- 

 gnct,promifcrlt,a fidc fimul .ncperiuriolibcratui. Intcntionc 

 fiquidem ac propofito pcccata difccrnuntur. 



C A P V T X. 



De catifis J^ecialibus remf. conferuantihas. 

 Pr^cepta. 



1^^ ./£ c de caufis genciaiibus rcmp. conferu,inti- 

 It^ bus: fequunrnrfpeciales.qusE vni poriusquam 

 akeri fonns ac gubemationi conueniunc : alias di- 

 cuncur pcculiares,ac proprix. 



Hic itaque conueniunt vcl monarchia:, vel arifto- 

 cratia;, vel democratiac. 



R E C V L .i£. 



I. Democraticum Jiatum euertunt arces (^ pr^fidia in Arces cui 



medithUio eoUocata : fed monarchici flatM funt orna- rcp-ft»- 

 , _ •* •* tui coue- 



menta & jirmamenta. 



ARijlotelesj.folit. Platonem arguit, quod peculiarescau- 

 fas,quxrcmp.conferuant, prxcericrit.Ec id quidem me- 

 rito. Hxc cnim res magnum habcc momencum. Sicin'ftatii 

 dcmocracico arces & prxfidia,fi qux in e.t gubernatione extra 

 vicinam hoftium cxtruuntur , quam primum funt euertenda: 

 quemadmodum & Ariftetehs d.l. docet , & res ipfa tuin Athe- 

 nis in Pifiltratarum tyrannidc docuir,tum alibi quoque , vt in 

 Heluctia &in Valefiagcntcilli viciua.fuperiorifeculo proba- 

 uit. At veio exdem illx arces funt monarchici ftatus non tan- 

 tum ornamcnta , veru n ctiam firmamenta. Quamobrem & 

 a Dauidc,& a Salomonc, regibus, optimis , funt diligenter ex- 

 xdificatx , atque tetcntx ftudios^ prxfidiis. i.S.jw. ^.wr/^.i. 

 Reg.^.i^.^feqq. 



I I. Ciuium potentiorum & vlrtute priccelientinm conti- 

 tinnata in ^erendis honoribiu authoritai efi monarchi* 

 Z^ arisiocratii (alm : democratitt peflts. 



RAtio potius eft;quia in vtranaque hanc politiam magnx 

 labes inuehuntur, ciim agricolx, opifices, naucx,merca- 

 tores fimiliiquc generis homincs ad magnoshouorcs, quan- 

 quam duntaxat id fiat ad tcmpus, euehuntur, vt irift.j.poiit. 

 c^. rradit. Ratio pofterioris elli quia in dcmociatia populus 

 ipfe timeri vult, vulc ipfe monarcha videri,& eam fuam fum- 

 mam libertatcm elfc putat faccre prxcipereque quidquid velit 

 & lubct. Icaque ollracifmus Achenis propccrca fiiit inftitutus, 

 vt fi qui niraia inter cxceros ciues auchoricatc pollercnc, eii- 

 ccrcncur,vt iTadiz Plntarchm in Wr;/7ii/e. Oftvacifmus iftc fuic An oftr*- 

 gcnus exilij ,ab Athenienfibus inuentum.,quo per integrum cifmus 

 dccennium viri virtuie dignitatcquc emincntcs , pu,blice fe- proban- 

 dibns patriis pcUcbantur , collcifiis teftis , in quibus cxuluin "^ ' 

 noraina infcripta crant. Non debct autcm hoc cxilij genus 

 iu rcpubl. bene conftituta locum habere:qaia viri cxccllcntes 

 ac infignitcr boni funt quafi norma & Itwc virtutis , Sc fuo 

 exemplo tanquam cyuofura reliquorum aclioncs diriguoit, 

 aliilquc Innumeris modis ciuitati profunt , ita vt cos releg.a- 

 rc non fit piincipis boni , fed plebis furiofx. Redc igituv di- 

 xic Anacharfis , ci ^/.^jxgjsTij: Myxiri f^ m az^i\ , xg/lmiri JV 

 o( cty^Hfi' , 1/1 democrit'ico ft.itn ccnJiUum dant quidem faplen- 

 te! , -vcriim imptriti dc eo indicant. Verum in monarchia & 

 ariftocracia populus eam cflc fummam libercatcm fuam cen- 

 lct,fi xquc minimcque dura fibi prxcipiantur ab us , qui im- 

 pcrant:& fi dum opprimuntur, paceat fibi libcr & facilis ad 

 fuos illos magilfratus aditus , iiifgue ab illis dicatur aK^uum. 

 Eius rci pulcherrimum exemplum extat j , 'J^wKf/. 1 4. rbi po- 

 pulus iniquum Saulis imperium de lonathane trucidando 

 damnat. Paret aucem eidcm Sauli iioftias &prxdas omnes 

 adducerc ad fe prxcipicnci. ^ 



III. Injiatu democratico tria maxime funt obferttanda, Qp* . «n- 

 ^til conferuetur,fn<jMt tutw,. con7e'rucc 



Honcres 

 potentio- 

 ciii 

 lla- 

 tui con- 

 ueniani? 



tum 

 reip 



ta vis cft fidei, vc vna complciflatur oinnes vitx human.x par- T) 

 tcs.tcftePetioMartyre.Namnecmatiimouia, nsccontraiSus X 



Rimiam,vt viciflitudo fit inter ciues vitx priuatx & honor 5"" j"* 



ra:x,iJ cft,parcadi & imperanJi. Secunduai, vt magiftra- 



tus 



tiamr 



