Politic^ Cap. X I. &XIL 197 



Quid ma- 

 linii co- 

 ftruet 



afiftocr»- 

 liam? 



tus omncs ex omnlbus ciuibiis , id cfl: , cx quouis ciuium or- 

 dinc , polliiu crcati. Tcuiuin , v rumma dclibeiationum fi^ 

 p£n>.s popalum. 



I V. In Ariftocratko Jl/ttu mitxlme virtnt impt' 

 rantiumjpenatnr. 



Nlfi in ftaru ariftociatico vittutis imperanrium potior, 

 quam uobilitatis,gcneiis,opuin,acccnfus innuyiftiati- 

 busdemanci.iutiishabeatut ratio, vcl nifi conftantct viitus & 

 «cjuitas fcructur , ftatim labafcit illa rcipubl. forma , Sc vel m 

 cligatchiam ilcgencrat , vcl in monaichiam commutatur. Sic 

 ptoptcr filiotum Samuclis imptobitatem atiftocratia Ifraeiiti- 

 cainiegnum conucrfaert, i.S<in».8.Denique ncquaipam nu- 

 mero aut multitHiiinc ciuium confeiuaturarillocr.itia,qucm- 

 aJmodum tamcn numerofitate Itant firmiorcfque fiunt mo- 

 natchia & Jcmocratia: Preu.i^.v.zS. Ariji.S.poHr.c.&.De his 

 & fimiiibus modis conferuandipolyarchise prolix^ ac erudi- 

 cc diircrit HaneniM tiis}.folst. 10. 



C A P V T XL 



Dc Antplific/itione reipublicie. 

 R E G V L ^. 



If^t Onservationem rcip. fequitur am- 

 ^^P^ plihcatio, fcu .impliatio , qua relp.redditur ma- 

 gna & poreni; id cft, populola &i locuples,fcu nume- 

 tofa & nummofa : voii k^gut gcU-reich. 



Eftque fupernaturalis,vel.ucifici!ilis feu indufttialis. 



Supernacuralis pendet a benedidlione Dei. 



Artificialis eft inteina,vcl extcrna. 



Ampliatio intcrna eft , qna populus augetur fami- 

 liarum incremento,& res incrementum capiunt indu- 

 ftria agricultur3E , pecuaria: , opificiorum. 



Ampliatio reip. externa eft , qui pendct \ mediis 

 cxternis : eftque fpontanea , vel violenta. 



Ampliatio fpontanea feu voluntavi.i eft , cum 

 alieni fcu peregrini fe fuaijuc reip. aggreganc oblatio- 

 ne vel inuitatione. 



Eftqucvel fubieftionis , vcltuitionis. Illaeft , qua 

 ciues funt fubiefti : Hic qua amici , focij, 2c confce- 

 derati. 



Ampliatio violenta feu coafta , eft vel ex dcditio- 

 n&, vel ex bellicacxpugnatione. 



R 



E G V L ^. 



■ete<r«- 

 »a 8t ho- 



waria 



rep. 

 ■lomo.lo 



fcctne- 



I? 



,1 



I. Jn retp. conjlitutione & adminiftratione ea , ejuttfmt 

 necejfariay pr»be dipemendafunt ab henorariis. 



REd^ monet -«lAuisTsiip iUe Damtts lih. i.tioli/.c. r.iUiia 

 inprimisdmifioncm tenendam efle , quod qua^dam rcip. 

 cuilibct fint neccfTaria^cjuatdam decora tantiim & ornamenta. 

 lUa funt ncccflaria , finc quibus refpubl.fubfiftere vel confer- 

 uari nequit : ifta honotaria , qux decus & fplendorem reipub. 

 adferunt «juamuis eadem fa:pc vtilitatem quoque habcnt,qux 

 tum priuatim, tum publiciexiis pcrcipitur. Quemadmodum 

 enim in coiporis huniani conftitutionc fanguis , vens, nerui, 

 arterix, ofla Sc citera his fimilia , funt omuino neceflaria : ve- 

 nuftasautem membrorum , agilitascorporis , color virilis , & 

 aptaorisconformatiopulchritudinem eidcm corpori addunt: 

 fic in omni rcpubl. vidus , arma, iudicia, &c fimilia funt planc 

 neceflaria : idificiorum autem publicorum & priuatotum 

 fplendor& maieftas, Scaliahis affinia ornamentum relp.con- 

 fcrunt. Atquehoc eft quod PUto in poli'Uo(ao redtiirimc di- 

 xit , earum rcrum , quae ad rcipub. conftitutionem pcrtincn:, 

 aliasefleaiTisf , aliass-uoofTjW , & has dicitpertlnere «esV r^f 

 ■^riMas ti^irusi , ad ciuitatii omatum. Arifto-cUs j.potit.c. S.fex 

 generaconftituit earumrerum ,quxtcipub. fintomninone- 

 cc(rari£E:videlicet viftum, artificia, iuftvuraenta , arma, curam 

 diuini cultus & iudicia publica Damfts d.l.c.i. fcptcm rccen- 

 fet : vidclicet mctropolin,metcaturam, monctam, vias publi- 

 cas , archiua , a:dificia & opera publica, & denique artificia. Et 

 d.l. c. ;. ait , rempub. ditiorem ac amp!iorcm reddi per colo- 

 nias, nauigationes, fcholas & nundinas : oinatiotcm ac fplen- 

 didiorem pet fplendidaciuium priuatorum idificia , pcrpri- 

 uilegia.publicas parafangas fiue poftas, & plateas vvbis diftin- 

 ftas. Nos ea , quze fimpliciter funt necefl"aria in repub. haifte- 

 nus tradidimus : iam TCtramui in Us, ^ux amplio;cm reddunt 

 candem. 



diicien.p* 

 populu- 

 1*111 * 



I I. Rcfj.redditur popttlofi propngationtfmiliarHmy 



& perigrinorum adfiriptione. 



AMplificatio tcip. peadct vcl ab augmento populi S.:re- 

 ium,vcl a dilatatione teiitori), vt ftij^fiKumiQ^di.rri-itu 

 M i.fnriit fOii .docct. l'opulusauiJ;ctur & copioiior tedditut, 

 vel ex fcfe , vel aliundc. Hmc mcdium populi au^cndi intci- 

 nam,S:cxternum.Iiitusaugctui familiarum iiicii:mciita,cuius 

 caufa cftbcncdiclio diuina, & procuvatio atquc dcfcnfio con- 

 iugioruiii lcgitimoium. Qmdain addunt intlucnciam calc- 

 ftem.Extcrnum mcduimcll, quo cxtcti tecipiuutut 111 numc- 

 ram ciuiuni Debcnt autcm allici pace pubiici & pi iaasa, vcto 

 Dci cultu.lcholaium tundatioiK-,agiicultura, opificiis.oppot- 

 tunitatc mcicaturiiloci f.ilubntatc.fitus amocnitate,volupta- 

 tcac iucunditatc honclta, &dcaiquc vcnatiouum, pifcationu, 

 aucupioium occafionc. Hxccnun dcccra vbi fuut , ibi iicmo 

 noncupit viucre. Adcxtcuium illud mcdium etiam pcttiixet 

 dcduclio coloniarum, qua: olun fuit vlitatifliraa. 



III. Angmentum rerum pendet a compen£ie incieaiJ^ 



oeconomicis. «""' \^^% 



Pin polui» 

 Rsecipuaiftacompendia funtinduftriaagriculturas,pecua- vaUe i 

 ria:,metallari2,opificiorum,& meicatuijE.Itcm cnbunalia 

 famma,academii,principium aula: , fedcs prmcipum & nobi- 

 llum peregrinationes, nundin.x, ludi. fpciftacula monumenta 

 «*(o^f«7Ktherma:, acidali,& alia fingularia inuitamentaqui- 

 busexteri vel adhabitandum, vel ad contemplandum, vel ad 

 vtendumfruendumalliciuntur, plurimum conducuntad reip, 

 amplificationem. In famma:Iifdcm mcjiis abuudau;ia le- 

 lum , quibus fufficicntia , compatatur» 



I V. Territorij acfimum dUatatio fit vel fintvl^ 

 vel cum vi. 



Tetrito- 

 nu quo- 

 Tnodo di- 



Slnc , vi bifatiam : viielicct vd fpontanea voluntate , ciim UKtut 8| ' 

 populi,vrbes,prouincix,fe fponte fubiiciunt: vel contradu 

 quodam & titulo ciuili accedunt teipub. vtemtionc , do- 

 te , donatione. Vis confiftit in bello legitimo , quo tegioucs, 

 ptouincii, iegna,vtbes , oppida, pagi acquivuntut , & veipub. 

 fubiugantur. Hic incidit grauilfima quxftip , 'n mnj^ijirafui 

 licea, barhar» hellum ttiferr, jRefpoud. Barbati vcl nobis facef- 

 funt negotium,vel non. Si illud, fan^ licet illos adoiiri hoftili 

 manu. Si hoc, vel nobis funtmetucndi,vel non. Simetuendi, 

 oportct alas ipfis incidere. Si non , lez humanitatis iubet illos 

 ad humanitatem traducete amica conuetfatione , & commer- 

 ciofum vfu teciproco. Vtinam hoc obfetuaflent Hifpani ia 

 India occidentali ! Sedillimote fuo faEuieiDurin mifctrimos 

 homincs,aJe6 vt quidamHifpanus gloriatus fit,millemiHio- 

 ncs Indorum occidentaliumttucidatos efle : qui tajnen homi- 

 nes infigni quietc.vitac iivnocentia,& hofpitalitate in aduenas 

 fuifle cclebrantur,nec a liteiis St religione initio abhoituiflc, 

 tolanui in Dtmiel fol.^-^^.-^ 5 5. Qjiis hicnonexclamc:: 

 Auri facra fama , j(«V non mcrt.ilia csgii 



feciora i ■ 



Qu^is non dicat cum pio quodam viio ; In IndiA cpus tfi doHa* 

 ribm , non tortcrihm. 



C A P V T. XII. 



DeCuratione reip , 



Pr^cepta. 



V R A T I o rcip.fupcreft, qua fanantur morbi 

 ciuiles, qui male afficiunt rcmp. 

 ' Morborum ciuiliu cofideratur vatietas & cura.' 



Varietas cft , quod morbi ciuiles fmt vniuetfales, 

 vel particulares. 



■Vniuerfales funt , qui totara reippub. infcftant : vt 

 funt mala animi , corporis , & fortun^. 



In malisanimi eft Diiunio hom.inis a Dcoper fal- 

 fam religionem,Bcllum,Iniuftitia, & Barbaries. 



In malis corporis eft inualetudo ciuium : quoper- 

 tinenc lepra , peftis , lues venerea, & alij morbi conta-; 

 giofi , cpidemici , & fontici. 



In malis fottunae cft famcs, fitis, mendicitas. 



Morbi particulares funt , qui partem aliquam rei- 

 publ. infeftant : funtquc vcl in magiftratu , vcl in 

 populo. 



In magiftratu cft tyrannis , oligarchia ( fub qu* 

 timocratia ) & ochlocratia.lUa opponitur monarchis, 

 ifta ariftocrati» , bset democrati». Huc pertincc 



