Polidcs Cap. XII. 



199 



E licua f 



« 



pr. 

 lus? 





a dolus 

 hibi- 



cho- 

 lici- 



Rn iro- 

 ^omachii 

 'roLada * 



^nomnia 

 bphifjna- 

 adanna- 

 lla» 



jTanni5 

 cterrima 

 tip. la- 

 cs. 



ntyran- 

 " liccac 

 Mcte ? 



1 1 1. /« caujts rnjrhonm cimlium diUgemer caHtn- 

 dum, nefd/a caufa pro vera fuifjittutitur. 



Slcv.g. mulci vriii.im fimplicitcr daninant , &numcrantia 

 iis niorbis , qui rcipub.rmc prorlus cxitialcs , & vc vocant 

 dcIctcrii.Dcbcb.it boiiiilH viri.vclpotius non viri,flilHngue- 

 rc intcr vruramodiofini lcu luJ.iicani liuc rodcnccm , & nio- 

 dcraram fiuccompcnfatoiiam. Hac dc re placct adUriberc 

 iudicium fummi theojoc;! Ouilielmi Ferkiiiji , fii' <" exfiicnt. 

 decjl. aj pr<c. 8. hxc habct : Lcgcs ccrtc politica: non tan- 

 tiim rcfcindunt , fci cciam nc pcrmittunt quidcm iftam vfa- 

 ram , C]ua:lucrum niordensappcllari potcll: AttjuiEiitur, An- 

 iion licitu:Ti fit vllo tcivporcaliquid vltra fortem accipcre-Sa- 

 nc:at his obfcru.itis conditionibus: ' ..Si nihil rcquiratur,quani 

 quodbonis &; licitis confcqui potcd dcbitor nicdiis. i. Noii 

 vltra lucrum accipcrc dcbct, & quidcni illud non totum : quiu 

 iiiio ncc p.-irtem lucri , lifortuna: & res nuituo accipicntis 

 pcflbm itiira; (iut. 5. Nonnunquam ncc fummam poicct ^ncc 

 vfuiam , li iullis dc caufis ad inopiam rcdaiftus (it debitoi;,fi- 

 quc manifcllum f.cipfum, quantunuiis fummc laborauit.nul- 

 }um pceuni.T commodatx perccpifle hudlum. Caufa: vero, 

 cur eti.im intcrdum reditus accipcrc liccatvltra fortcm , hae 

 funt. Prini6,quod d.iie poteit dcbitor, vtpote qui de cohonc- 

 lluni fecit qua:lhim, ncc obfuit cuiqnam, idcm accipere etiam 

 licct cicditori. Deinde pai eft.cum ,qui muruatitia vtiturpe- 

 cunia , atque ex ca fiuftum capit , gratum lcfe cxhibeieerga 

 cum , cuius cx bonis fuit ditatus Dcniquc fatius cft pcrfaepe 

 exaiSore.li dcbitorum opcs fuas in luis rctincre manibus,quas 

 mutuodedit.Scdobiicis : Atquifterilis& infrugiferaeft pecu- 

 ria N5 igitur plus licet accipcre,qua.m comodauerimus.Rcfp. 

 Tainctfi pccuiiia in fcipsa llerilis fit &infiugil-'era : fertilif- 

 fim.itanic fitiufto & bonocius vfu,qui mutiiacus cft:quemad- 

 modum ncc ac;er fertihs , fit nifi perlaboicm .ngricolae. Idcm 

 plane iudicium cft de do!o:qucm nonnulli fimpliciter reiiciiic, 

 cum opusfit di tiniflionc incer dolum bonum&raalum. Ica 

 ctiam chorea: non fimpliciter func daninanda; , ac morbis ci- 

 uilibus accenfcndx : fed adhibenda eft diftindio inter cho- 

 rcas honeftas ac turpcs. Honcftas dicimus , qux omni turpi- 

 tudinccarcnt , ac proptcr rccreationem func inlUcutx. Tur- 

 pes dicimus , qu.r funt leuitatis indiciam, & occafioiiem prae- 

 lient ad coUoquia praua , icenique fcortationes & aduhcria. 

 Huius cl.THis efl monomachia : qux fi tempore belli confen- 

 fu ducis inftituacur, omnino eft probanda , qualis fuit mono- 

 machia Dauidis & Goliathi : ordinarie , ac tcrapore p.icis, 

 nonitem.Idem de fadis fimilibusiudicant ij , qui fciunt di- 

 ftinguere rcs indiffercntes ab iis qax fimpliciter funt bo- 

 nx vel malx. Sic , vt hoc vnumaddam, fophifmatalicita funt 

 inpolitia. Inteilige fophifmata non logica , qux nihll funt 

 aliudquam f:illaces fy!logifmi,fed politica.qux funt vcl ftra- 

 tagcmara niilitaria, ve! arcana renimpub. Vide Ariflotelcm 4. 

 Toliticcr cap.i-^. ^fiiietijfmiim eim in'erfre em Icl). Cafum 

 d.Hb. Quisd autem liccat huiufmodi fophifmata tum politi- 

 ca.tum polemica, ad bonuin ciuitacis aliquando exercere , fic 

 pacec. Sxpeiuimcro accidit . vt populus a praua fua confuetu- 

 dinc non podit vi auocari.Ncccfle igitur eft, vt prudcntia fuc- 

 currac , qux populum nihil tale cogitanteni ad aliam tradu- 

 cat confuetudincm. Vbi enim vis valcre non potefl , ibi ars 

 f rxualere dcbet. Deinde ftratagemata in faciis literis pro- 

 bantur, vt docct hiftoria lofux. Vt ei go (ophifmata polemica 

 feu militaria,id eft, ftratagemata, in beilo ad vidloriam ducis, 

 ita lophifmata politicaad quietem ciuitacis iulleaclcgicimc 

 pofTuntcxerceri. 



I V. Tjrmnii ejf deterrima reipuh. laies. 



ESt enim omnium adminiftrationum peflima ; quia perfo- 

 nagubernans aut vulpinam , aut leoninam aHumit. Se- 

 cundo miferrima ; quia populus , bafis rcip.opprimitur. Tertio 

 detcrrima^quiain illa vittus, cor reipextinguitur.Quarto fu- 

 nrftii-Timaiquiabonum publicumconueititur in priuatu.quae 

 cft ipfillmia reip.mors.Q^iintoperniciofillima;quia per omnia 

 opponitur monachix , quae eft Qptifna reip. conftitutio. 



V, Tyranno rejiftere poffitnt velfinguli , vel vninerfl 

 fiihditi. 



GRauiHima eftquiftio theologlco-politica de refiftcntia 

 tyranni :qux foluendacfthuiic in modum. Oportetin 

 hac quxfttoue diftindte confiderare ifta qnatuor. I -Qu is fit ty- 

 rannus ? 1. Qui poffint rcfiftere ? 5. Cur fit refiftendum? 

 4.Qu^amdiu fitrefiftendum ? Ad.i.^ i.Tyrannus cll velabf- 

 que ciculo,vcl cum cicuIo,quidicitur tvrannusexercitio.Ty- 

 lannusabfque tituloeft , qui rempub.fibi non commiiram,fi- 

 ne iufto vel elcflionis, vel fucccflionis titulo , inuadit , aut vi 

 aperta,aut malis artibus.De hoc nuUum eft dubium,quin cui- 

 libct,etiam priuato.liceatillume medio tollere;fiquidemhoc 

 faciat auchoritatc publica. Hic cnim ty rannus (_ qui alias dici- 

 tur peregrinus ) omnium vocibus cft infamis , nuUuquc iurc 

 fufTuUus inuadi: rcgnum , & ab optinjatibus dcdaratur hoftis 



pattiae. Gcntium quoquc iure quifquefincs,inprimispatri*, 

 aducrlus quofuis depopulatorcs dcfondcvc puiilf Dcnique 

 ciucs viiiueiC &finguli rcip. & patiix inqu.-» nati funt&cdu- 

 cati , obligautur , vc fi cam ab aliquo oppriuiivcl vaftjii feu- 

 tiaiit,vitani potiiis piopriam , omniaciuc bonaintnitc,quam 

 rcnip pLlIuin ire pati dtbcant : pt,t:fcrtini cum huiulUioiii ly- 

 xaniio quicil inuafor, nullojiiodo ob!ig4ntur Tyi.iwnus crtn 

 titiilo,quictiam natut.ilis dicitur authoritate puL)liea,,:lccfio* 

 ne lcilicct vcl fuccellionc, impeiiiim c(t adeptus, lcd llki a'>a- 

 titUr.Huius notac , in,licia . & characflcres luiit p.utim gcncia- 

 lcs,puta violarc lcgcsrcip f(uid.imetales,cne hollciii fubtiico- 

 rum, abuci iuribus uiaicftatis , tocis vinbus ftatiim leipub. ric- 

 lctuni iic : partim fpecialcs, vt ics tcip.in piiuaium vfuni con 

 ucr[crc,aut ctiani in pcinicicm publicam , bona icgni d llipa 

 tc,miiiucic, alienareiO('cs.fubditoium ad ic rapcte & ixhauti- 

 re,idq.vcl viapcrta, vcl pcr cuniculos bcIUiiutrhc,vi o.hail- 

 liantur fubditi . piimorcs regni fcu optimatcsvcl vi , v^l dr.lo 

 oppiimctcifaftionesaleiciiitct (ubdiios.aUcrutrip lui r..i;iio- 

 se fc adiungcrc.cum poffit vcvamque c/cicctc ; piolub-.rc lio- 

 neftos conucntus ; tollcie fcholas i fubmittcic aulcubatcrcs 

 qui fubditos per caluniniam dcfir.mt iinllita^rc dcn.qiic lu- 

 panaria, popinas , & ludos inhoiicftos , ad corrumpcudo! po- 

 puli mores.De hiiiufmodi tyranno vfitatc dicitur : Bvn.'-<'. frin-^ 

 cep> efi dtxtr,% Dei , njnlu j[i,ii(}ra. Itcm ■ t fi i i. H ■ eft u^io^ 

 iufia tamen efi palfe. De huc igitur longe diffi.;illimu.ii fuC- 

 rit difputarc ac fcribere , cum illt pofTit amputir> ac ptofcri- 

 bcre, vt loquuntur Dd politici. Hinc Liyfu^ Itb. 6 Veiitic.e.^. 

 aic , regcs a DeoefTe^ac proindc anceps cxde fe qualilcun* 

 quc principis crucntare. Etibidem : Quifquis cs , in:/«'/ , in- 

 tcr fubditos , fcurum tibi niagis quam gladiumcom.i.Kido, 

 Ferendatuncrcgum ingenia:non enim vluifunt cr^brx mu- 

 tationes. Veiumenim veroquia populus magis D<o&pa* 

 tris quam principi tyrannicc imperanti obligatai , falutcrf» 

 totius reipub- magis quam rnius hominis cutaic dcbct , in 

 dubio adhuc eft , Num talem , qui ea agic quae cum legi- 

 bus Dci ac naturx pugnant , fubditi feirc vel aufcirc de- 

 beant ! Nos icaftatuimus Piinccps tyrannus, fi fxpiufculi 

 admonitus non refipili:at fi rempubl.diruat , fi cxviiuueifis 

 prxdam agat , fi hdcm dritam violet , li religioncm hoftilitrr 

 oppugnct , exauthorandus eft ab ephoris qui dcdcruntipfi 

 authoiitatem. Qu^od fi hoc commod^ fieri non pofTit , atn.is 

 reprimendus eft , tanquam patiijehoftis, vt ptolixedifpucac 

 Iun:Uf Br:<fh itifindiciu cor^tm tyraancstag iji Rationes 

 momentofar , opinor , prohac fcntentia funt iftj. i.^ubditi 

 principibus fub condicionc obligantur, C fcilicct illi tcific im- 

 pcient Piinceps enim a populo per optimates conftituitur 

 VI fit patcr , fensator , pioteftor , defcnfor , paltor fubdito- 

 rum :ab iifdcm exauthoratur & bello rcprimitur , quia fub- 

 ditorum fuorum cft direptor , oppreflot , & dominator iiupto- 

 busiefl: veliiti lco ,vrfus,lapus, & vultur; cft malus nauta,qui 

 nauem , in qui ipfc nauigat ,hcc eft, rcmj>ubl. in qua viuit, 

 pcrforat , & confociationem vniucrfalcm , cui prxcll , quan- 

 . tum in ft eft,difloIuit ac cucrtit, fubl.icislegibus fundamen- 

 talibus & iuribus maieftatis tum ecckfiafticx , tum politicac. 

 Principi crgo obligrrntui fubditi intantum , in qnantum te&C 

 adminiftiat rcmpublicam Celfante autem conditione ceffac 

 obligatio. 1. Piincipes in feipfos ftatuunt ius refiftentix i quia 

 vel tacitc ,velcxprefse confentiunt inillamconditionem , vc 

 regni proceres contr-a ipfos inlurgant , fi fecus atque dccec 

 faxint. Quod autem ius aliquis in fe ftatuit , mcrito ratum 

 habetur. ej. Princcps concta paifta & fundamcntalia regni 

 agens , amifTa maieftatc inuiolabili , fit priuatus : cui refiftere 

 peimifTum. 4, Conftitutio regis non tollit defenfioncm Icgi- 

 timam contta v^m & iniuriam , quam ius naturale conccdie 

 cuilibet,inprimis populo mulcfianti principcm , qui cft tvran- 

 nus notorius. f. Legcs ciuiles lTa»c fententiam confirnianc» 

 quando fic pronuntiant : '^upra terminos trbntn fibi ii.rfdi- 

 iiionvs , velextra po'efiatemfihi datxm impergnti , ^ fincs de- 

 tnandati offtcij excedenti , impxne ncn pareatur. Sec enimreipu- 

 hlica principem confii.'uendo ,feipfam fui feruandifacidtaiefpo- 

 liauit , hancqiie illi diripicndam tradidit. Excmpla ecsum qui 

 reftiterunt fummomagiftrarui,occuriunt i.Se^um ii, vbi de- 

 cem cribus deficiunt a Rechabeam, i. Chrcn. 1 6. vbi fummti* 

 facerdosrcfiftitrcgiHutzix, & 1. Rrf.i t. vbi fummus facct- 

 dos lehoiada interficit reginam Athaliam. Barclaius obiicit 

 locum i.%/im.%. fcd illius confideiationcHi vide infra in poli- 

 tia ludaica. Csteium abfit vt dicamus cuilibet priuato lice- 

 re tyranum exercitio , vt vccant , ^ iviedio tollcre. Hoc eniciJ 

 fi quis defendat, bonos in principes innumerus futurus eft na- 

 mcrus tyrannorum. Ita fcneftrx, imo port.x homicidia re- 

 gnum quorumcunque apcrientut. Sic fides & iitramentura 

 violabltur : fic occalio rcbellaudi rcgifquepro ludibrio ha- 

 bendidabitur. Ad fummam , medicinaipfo morbo forctde- 

 terior , fi impunitas necandi principem authoritate propiia 

 priuato concedcretur. Cum vero tyranno cum in fincrn re- 

 fiftatur, vt publica faUis farta tefta maneat , conlequcnseft, 

 optimatcs ac tcgni ordines,qui funt rcipubl. compcnuium, 

 publica auclioiitace de xeginiine piiucipis iudicium feite , £( 



cyxaanu^ 



