2 o o Ency clopa^dice Lib. X X 1 1 1. 



QBTvitia 



remf>.pcr- 

 djnci' 



Progno- 

 Atca pcill- 

 tica quo- 

 modo 

 fanr? 



«yrannutn auferre debete ; ita tamen, vt inferiores fuam ope- 

 xain ipfis accommodcnt. Prius vcro quam ad cxtremum hoc 

 remcdium dcuciiiatut, verbis monendus eft & conucrten- 

 dus , prxcibus item ad Deuro fu(is irapediendi funt ipfius co- 

 natus. Quod fi oninia fint fruflia , tyrannijeftauertcnda , 8c 

 armis vtendum. Rcfiftant itaque primores, tytaano decla- 

 rato,frulha raonito , vltimo neceffitatis cafu ,cum maiori 

 rcipub. commodone fotcercfp. volens vitare Charybdim, in- 

 cidatin Scyllam. Kfj^cn.o-.j.Tyranno dcbetpopulus vniucr- 

 f us refiflere hoc fine , vt rcfpub in tuto collocetur , & ipfe ty- 

 rannusadfiuocm, fi vllafieii poffit ratione, perducatut Md ^. 

 Rcfiflcnduni cit tyranno pnrao ad cn\cndationem . deindc, 

 fi nulla affulgc.it eiasfpes , priuaciue, vt loquuntur, &eouf- 

 c]uc, quamdiu reipub. incolumitas id pati poteft. Sed quid, 

 /I optimares tyranno faueant , & ipfius tyrannidcm foueant? 

 Qnid tum faciendum infcrioiibus i Ad tempus benc longum 

 eftquiefcenduni , doncc paticntii fipius lifa abeat inimpa- 

 lientiam. Hic cciam cjuxritur , j4n tyranm ■vclens initlidere 

 remfiii. Jibi non corHniijfam , apriuxto pofjit priuenirifriuatione 

 1'its. , ne inuadat .'Refp. Voluntas faciendi pavtim prona, par- 

 tim per certas notas pnodiia , habctut pro opere. Hinc fcele- 

 raante cfFeiSiim opetis , vt e(lLvl-.jf./id IJul. dicunturperfe- 

 fta , qu6d'animus,non euentus fcelera diftin^uat. Si crgo cet- 

 to confter de voluntatc inuafoiis vt vocant , fatius eft priue- 

 nii e , cjuam pracueniri. 



Y l. Fc ordo confemat remp.Jic a. rx^iet i Ilam eucrtit. 



CErnitut autcm illa confufio partim in violatione prsce- 

 ptoruni Decalogi , partim in perturbatione cjuatuorfta- 

 tuum vitx humanac, Principioitaque vltia contra primam Ue- 

 calogi tabulam admilla, cucrtunc rempubputa epicurcilinus, 

 athcifmus, idololattia , magia,fuperftitio , hcsrefis , blafphe- 

 mia , apoftafia , multitiido religionum per incuriam conceiTa, 

 & profanatio Sabbati. Contra fecundam tabulam ilfa com- 

 mittuntur cum reip. pernicie: inobedientiaac iniuftitiapu- 

 blica & priuata , honicidia, authophonia , latrocinia,iniuri«, 

 inimicitia: , odium ,priuata vindicfla, audacia , imptecatio- 

 nes > libido , fcortatio , ebrietss , luxus , lafciux chorcae , lu- 

 panaria, lenocinia ; furta, rapins,prodig«iitas, auaritia ; do- 

 li,mendacia, calumnix, contumelia: ; conuicia, libelli fanvofi 

 aciniuriofi &c. quibus vitiis & flagitiis fumma impietas& 

 iniquitas aduerfus legem Dei & ius gentium in rempub. inue- 

 hitur,vnio ciuilis turbatur , & Deus ad iuftam pcenam inuita- 

 tur. Dcinde in fingulis ftatibus fiue ordinibus prxter commu- 

 niailla animi , corporis, ac fortunae mala,qus inpnceptis 

 commemorauimus . fingularia fubinde oriri folent ddifta, 

 vel pccns. Nam in flacu ceconomico eft paupertas & xs alic- 

 num , mulcitudo Talidoium mendicantium & mifcrabilium 

 perfonarum,icem infancum expoficitiorum,otphanorum , vi- 

 duarum, daudorum , mente captorum , fenum dccrepitoium, 

 item prodigorum teu deco(ftorum, militura vagabundorum, 

 Cigarorum, banditorum , agyrtarum , circuiatorum. Sunt 

 etiamhic rixse, adulteria,a»»^y/o!, ncgleftus|gricultura:,con- 

 tumacia libctorum, fa:uitia dominiorum, ccElibatus inducens 

 Contemtura coniBgiorum, &c. \n ftatu fcholaftico elt arfium 

 & ftudiorum defedus , pracceptcrum & difcipulorum igna- 

 uia & alix caufa:,qux barbatieni in rcnipub. inducunt In fta- 

 tu ecclefiaftico.fiue in politia facra eft Cmonia , hypocrifis.fa- 

 etilegium , profanatio rerum facrarum &c. In ftatu politico 

 crt principis impietas & improbitas ; magii>ratuum ctudditas, 

 lentitudo , indulgentia , impunitas ; iudicum affedlus & aibi- 

 trium ceiebrinum , vt loquicur Botnitius , id eft, eigenthofifch 

 recht vndwillrkohr ,si\iocatovum & piocuiatorum doli & 

 contortuplicata fophifmata ; confiliariotum pricipitantia & 

 i^a^^i^ttyia. , vt itaclicam i ducum & militum dclida militaria; 

 leges & confuetudines irrationabiks ; lcgum dcfeftus , dubic- 

 tas, obfcuiitas, confufio, multitudo, difTenfio ; prxmiorura & 

 posnarum dcfeflus vel abulus ; fcandala principis & magillra- 

 Tuum ; ciuium vitia, vt rebellio.crimen Ixfx maieftacis, defe- 

 flio,tumultus ; coniurationes,confpirationes,illicita collegia, 

 Llliciti & dolofi contraftus, priuaca monopolia.illicicx vfurx, 

 corrupcdi mcrciura , numraorum dcficicncia , xiaiij publici 

 inopia nimix concribucicnei, immcnfa vcdligalia &c. Omnes 

 autem iftosftatus afHiguntcalamitatcspublicx,vtbellum in- 

 teftinum fcu ciuile & externum , idquc vel vicinum, ve'l pere- 

 grinum ; lucs & intcritus-animantium,pelHs, contagia, incen- 

 dia.diluuia, pluuioficas , ariditas , fterilitas, nix immodciata, 

 grandincs,fulmiiia, tcrrxmotus, naufiagia,Iocuftarum copia, 

 cdacicas murium , vrfoium & luporum graffatio , frequcns 

 militum trartfitus,fxx hurainum, farailiarum intcgratum 

 oiors. 



VII. Prognojlkapolitlca pendent k diligenti reipuh. 

 txamine. 



EXamen illud duobus modis inftitui t^ebet. Primoenim 

 omnianegotia, con?TUS& animos principum ac populo- 

 xum extcrotum erplorare opoitet,inprimis Ticinotum, vtium. 



beneanmal^ in noftram rcmpub.ffnt afFefti.Defndeinquiien- 

 dum eft in reipub.defc(Sus,fcu vitia.Cognofcuntur autem ifta 

 vitia vcl apctt^.vd clam pcr proditorcs,fpeculatorcs,& cxplo- 

 ratorcs. Apcrtam inquifitionem plutimum iuuat piudcntia 

 hil^orica. Vide in&aHiftoiicam. 



VIII. Remidia politicA funt adhihendaprudenter 

 etc tempejiiue. 



OPoitet itaque illa applicaie tatione vel refta ,vel obli- 

 qua&occulta:ade6 , vt quando via rcifta procederc non 

 cft tucum , arte quadam & fophifmate ciuili vtamui. Deindc 

 medcndum cft malis ciuilibus appofite , cit6 , tuto , ac, quoad 

 cius fieri poteft. iucund^. Tertio lemouendum eft centrum 

 morbi,id eft,caura:ne corpus icip.patiacur recidiuam.Quarto 

 curatio inchoanda eft ab iis malis, qus cxteris funt periculo- 

 fiora Quintopluribusmalis concurrStibus,minusfueiittole- 

 randum , v t toUantur grauiora. Sexte extremis malis excrema 

 funt quxienda remedia : in morbis inueteratis eadcm reme- 

 dia fxpe fa:pequc repetenda:publicamaia prius curandaquam 

 piiuata : nouis moibis noua qua:rcuda antidota. Denique rc- 

 media prophyladica priiis tentanda quara therapeutica-cura 

 meliusfit praeuenire , quam poft vulncratam caufam rcmc- 

 dium quxrere Qupd fi malafintimmcdicabilia ,qualia funt 

 tenacia illa, inuctcrata & veluti hjereditaria vniuerforumpo- 

 pulorum vitia , qux fine intericu totius reipub. toUi non pof- 

 funt, cogitandum eft illud medicotum , Noli me tangere. Sci 

 vidcamus in fpecie quxdam remedia ciuilia morborum inci- 

 uilium. I. In bcllis,prxfeitira ciuilibus , qui ciues vei vrbes z 

 nobis noftrifcjue partibusdifTident, funt comitate acbcnigni- 

 tate ad nos icuocandx, vcl alliciendsc. i. Bclla ciuilia pcr eos 

 pocilTimura tum excitaniur , tum aluntur , qui plurimiim fub 

 eo ffatu,qui mutatut auc mutanduscft, auchoricate valuc- 

 runt. Quainobrem vt ifta bclla celTcnt , vel ne excitcntur, ifti 

 funt in noftras paites tiaducendi , vel nouis pnmiis , vel fpc 

 dignitatis fux letinendx. j.Bella ciuilia quamciciflime funt 

 piincipi cxtmguenda ,minime veio fouenda. 4. In Bellis ciui- 

 iibuspax,fcedus, & reconciliatio facile admittenda, modofit 

 tuta, Aj«y?«-/)(jix(a quoque feu <«/«»»>n'i» induccnda. ^.Bclloci- 

 ■uili compofito, caucndum nc pars vna alteram contemtui ha- 

 bcat. 6.Qui hoftes plutimiam nobis nocuerunt, iidcmfum- 

 mo ftudio nobis funt conciliandi. 7. Principem oportctad 

 multa conniucrc , ac fxpenuraero fimiljlare. Intellige fimula- 

 tionera,quxcft cffeiSumprudentiaE, non illara,qux eftmen- 

 dax deceptio. 8. Coniuratorumconfiiiatiosconiuratione ini- 

 ta, fibimagiftracus tnaxim^ conciliet. ^.SynCrctifmus eft tu- 

 tifnmum remedium aduerfus incendium bcUorum & ciui- 

 liura& exteinoiuin. 



Reitiedia 

 policica' 

 quomoda 

 adhibea» 



I X. Cau/k, ^uihui rejpuh. mntatHr , aut plane euertitHr,ab 

 alifi ita proponuntHKVt alit.jint diuini£,alia hnman£;& 

 hct rurfutjint inttrnt , vel externa. Ptrinde enim htc 

 eji, vt in corport humano, ^uod in/ejlatur a caufis mor' 

 hijicis internii , vel externii. 



CAufx inteinx funt communcs , vel proprias. Cotnmunet 

 funt quatuor. I. Enormiiim deiiHorum magnitudo : vt funt 

 inpiimis Epicuicus & Clyclopicus leligionis tanquam fabulx 

 contempcus : Hypociifis.qu* velo quodam rdigionis pclliat 

 pcccata : Supeiftitio.qux fibi fingit cultum : & pcrfccutio Ec- 

 clcfix. Hinc illud : Immutatavcraieligione, clades inuadic 

 rempublicam, i.e. illapedctentimruit.Nullaenim tampotens 

 refpub qux fe aduerfus Deum, (i cum ofFcnderit, lucii poflit. 

 1 1. Delinqnentium multitudo. III. Delirxjuendi confuetudc; 

 quando homincs faiftitant quandam peccandi artem , & pcc- 

 cataexcufant. IV . Atroeiutn deli^trutn publice concejfalieem- 

 tia ,atque imfumiai;<[ux confuctudinem vettitin impaden- 

 tiam & mentes in cfFienem labiem agit , vt inftai brutotuni 

 erubefcere ncqucant , & fcelera foelcribus anncdcre non de- 

 finant:donec eadem clamore filto nubcs pcnetiante iuftam 

 Dei vindi(2:am piouocent& concitent. Qua de le Bonauen- 

 tuta fic ait: Mali mala fua,quod malotum vltimum cft, amant» 

 tunc autemconfummatacftinfelicitas, vbi turpianon folum 

 dele(flant,fcd etiam placent : & dcfinit cffc rcmedio locus, vbi, 

 qus antea fuerunt vitia, morcs fiunt. Hoc vbi fit, ibi prxfen- 

 tiflima imminet reipub. petnicies , ita vthoc poflit effc pro- 

 gnofticon vniucrfale fiuc perpetuum omni aftrologico cer- 

 tius : vtipatebitconfideranti cap. 18. Deuteron , vbihabetar 

 certiflima aftrologia iudiciaria decuiufqua hominis (scono- 

 mise, rcipub & Ecdefix ftatu fato. £t hz funt caufx commu-* 

 nes in reiSon: fcilicet & populo. Cauft cerrumfentes remfubli- 

 cam , infrlniife ,funt quatuor. I. Tyrannii ,/iue crudelitas ; qn* 

 fecumtiahit violentiam, fraudcs, iniurias, vindiAz^upidita- 

 tem , negligentiam in tuendis legibus, infanam regn^ndi Hbi- 

 dincm,eipilationem fubditorum( quseeft flabellum rebcllio- 

 nis, quemadmodum exTacito vidcre licet, quirefert Gallof, 

 Frifios, & HifpanosfubimpcrioRomanorum rebcUaffe hanc 

 eb caufam ) U 4cnique fophifticiun , ittftii illud : ybifutiti», 



iH 



Qaomo- 

 do cinb\: 

 corrupca I 

 les rcmp, 

 ab aliis 

 proponi 

 (ur i 



31( 



/t 



P' 

 h 



/./ 



ftip 

 tit 



Cl 



ctl 



M« 

 Idll 



lai 



