2 04 Encyclop^dia^ Lib. XXIII. 



ladc porio corpus iurURbmanicxtiaftum cfl , hunc in mo- 

 dum. Cumluftinianus vidcrct, ius conltarc legibus X 1 1. ta- 

 bularum plct)i:licis , fcnatufconfuitis, pritotum edidis.pru- 

 dcntiumiefponiis & priiicipumconlHtutionibusatquercfcri- 

 pris,atqus ita dilpi.ifum efle, vtvix mentc compiehendi pof- 

 let ccita luris ciuilis idea , anno Impcrij i, hoc ncgotij dedlt 

 Trcboniano , Doroth.-o , Thcophilo , & aliis lCtis,vt ex tri- 

 bus Codicibus.Grsgo ijno,Theodofiano, & Hermogcniano, 

 qui Impp. conllitutiones,coium vei6 maximc , qui ab Ha. 

 driano & Antonino Pio vfque ad ipfius tempota gubcinatio- 

 ris fuminam continebant, Codicem priorem coiiigerent. An- 

 no dcinde quarto Imperii , ex omni vctcri iure,lcgibus videl. 

 X 1 1. tabul. prortoruai edidis.Senatufconfultis , plebifcitis,& 

 prud.iitium refponfvs , Pandeftas per Trebonianum coUigi 

 mandauit. Deinde vt tyronibus confulerct , fummam iuris 

 comprehcndit breuibus Inftitutionibus. Anno porro Impe- 

 lij 8. nouum Codicem , priori antiquato edidit, Nouellas dc- 

 niqucpromulgauit qua:in authenticis,vel iure luftiniani no- 

 TuJicis uiffimo continentur. Kiy^V;.* Heb aeorum erant eccledaftica 

 h brfo- & politica In ccclcfiafti:o iudicio nonniiires facras diiudica- 

 tum q«a- jj oportebat fcd ex confufione.quac poft Maccabaeoium tcm- 

 pota poIit"am Mofaicam inuafit^faftum cftvt fynedrium ec- 

 ckdaftcum forcnfium quoque contiouerfiarum cognitio- 

 nem & diiadicationem,imocapitaliactiain iudiciafibi vcndi- 

 Caueiit luaicia politicacian! concioncs, fcnatus , &iudicia 

 fpeci.uim dicla. Cli»..« erat populi congrcgatio • alias ecckfia 

 & fynai;o^a , eaquc vcl vniusrfalis totius populi,vel tribulis 

 fcu familiaris , vel vrbana& particularis. if'*»»'«?quoque tri- 

 picx fuit , qui tnplici concioni elcgantct refpondcbat. Nara 

 erat fcnatus popu.aris x. x x- feniorum, fiue maioris fynedriji 

 feri3tus familiatis conftans fenatoribus fingulatum tcibuunii 

 & fenatus vibicus, in quem conucnicbat feniotes fingularum 

 vrbium, Concionibusiftis& fenatui ;!<(^'V'» fpeciatim ficdi- 

 fta , hunc in modum refpondcbant- Erant iudicia duo ; fum- 

 nium,& fubalternum. Illud vniueifale , hoc patticnl.ue, IHud 

 rel'pondcbatroncioni& fcnatui,tum populi.tum tiibuum.hoc 

 concioni & fcnatui vrbium. Ulud communiter maius fync- 

 drion.hocminus fyncdrion vocatur. Synedrlon magnum an- 

 tecaptiuit.itcm Babylonicaminiutrunt tex,duodecim princi- 

 pes populi feu tribuum , l x x. feniorcs , pontifex , principes 

 facerdotum & fcribx , ftu legis doftores. Poft captiuitatcm 

 ctiam faccrdotes in illud concilium cooptati fuerunt. Vbi 

 fumma retum ad Romanos dcnenit huic concilio tantum re- 

 lidla cft condemnario,animaduerfio autcm ercpta,& ptocura- 

 Magiftn- tori Rom.ino commifTa. •la^iftr^ttt, Iriebixoiam crant to- 

 tus He- I gati.vcl fagati. Togati crant i. vniucrfi populi , vt primo iu- 

 brsorum Jijes , poftea reges & principes. i. fingularum tribuum . vt 

 erant ii phylargi. j.principcs fingularum familiarum,qui di- 

 CHnrurpatiiatchs. 4, fingularum ciuitatum ,qui vocabantur 

 principcsciuitacum,iiquccbiliarchi,centurioncs,quinquage- 

 natij & decuiioncs fcu dccani. Sagati erant i. princtps mili- 

 xix 1. duces infcriores. vt chiliarchi,centuriones,quinquagc- 

 natij &dccuriones. ?. prifcdus exercitui feu prifidio tcm- 

 pli.GefTerunt aucem variab'lla fub Mofe , lofua.reliquis iu- 

 dicibus , Saule.Dauidc , & poftca varia partim ciui'ia , p^tim 

 extcrnajCumrcglbus jigypiorum.Syris AlTyriorum ,Pcrfis, 

 Maccdonibus , & deniquc Romanis. Hjc oritur grauiffiraa 

 «Juaeftio de iure legis , quod defctibitur i. '^.im. 8. quomodo 

 nimirum illud conciliari polfit cum iure rcgis , quod defcri- 

 bitur D H . 7. Antilogiailla apparcns huncin modumcxpe- 

 ditur MoLs defctibit iu regis vcrum & gcnuinum : Sarauel 

 partim verum paitim vlurpatum feu fadi. Ft ruvfus ius ve- 

 rum eft vel mite ,vel durum & onerofum. Vfurpatum eft, 

 ^uod repugnat piincipis veri iuris. Vide Zeppe--um t,.le!'. fnr. 

 cap ^. (^^ nremandumde Ei-rT,h rg .Urfgn: Otl^fliiiis. Hic&il- 

 ludquiritur, annon iftaduo pugnent,qu6d rcgcm Ifracli- 

 lis Oiomifit Deus, ^:i.ii.v.6 :a . 9.". lo.Detit. y.&populus 

 lamen,tegem pctendo, Dcum ofFcndit adeo vt in ira fua ipfis 

 rcgem dederit , .',/. ^t. 1 i.Refp. Poilularu.n populi fuit bo- 

 num , f;d modus poftiilaci malus. Primum enimhiceftatt- 

 dacia & f^meritas qua pisuciiiunt Dcum. Deindc peccant 

 difRd-ntiai quia plus pr.Efidij ponunt inrcge ,quam in Deo 

 Pofttemo ins^ratitudiuepcccant in Samuelem, optiro^deipfis 

 mcritom , & f?nem emeritum , quem tantopcie contemnunt, 

 vtmottem ciuscxpcflarc nonqucant. 



quoru- 

 plices{ 



Rtligio 

 in pohtia 

 Iiidiica 

 qualis ? 



I V. Rellgio iHdiorum contlnebcitur legihtu rnoraUhtu 

 & ceremomnUym : iterntjue lege fidei,feH Euangelio. 



LF.X mnrxlii eft ipfa lcx natura!,defcript« per Mofen,pr!Eci- 

 picns honefta,& prohibens turpia,ijblig nis omnes homi- 

 ncs. In^ctipta enim cftcordibus omniura mortalium ,& eft 

 voxDei forinnsiu homine quolibet. Realiter itaquclexna- 

 turs non diff-rr a lcge morali Mofis, fed modo tantum i quia 

 per Mofen diftindiiisacplenius cftcnarrata. Ltx reremsnia- 

 /Kcftdoftrina dcexternis a(flionibus,quJc populum Dei con- 

 tinetedebebant in officio. Fuanelinm e'i lcx fidci , fcudo- 

 £liinade ctcdendis ,qucn)3dinodum lex eft dodrina de fa- 



ciendis , vndc dicitur lex operum. Porro ceremonialia V. T, 

 funt duplicis generis , alia typica , idtoque propric talia , alia 

 ordinis. Typicafuerunt aut terum prxtetitatum rccordatio- 

 nes , vt Pafcha , manna , fcrpens «encus : aut fututarum prsfi- 

 gnificationes ,vt factiflcia , lotiones, & fimilia. Ordinis fue- 

 iunt,qu.x tenipus , locum , perfonas , aftiones,modum,& cir- 

 cumftantiaspolitisE ecclefiafticae definierunt. Deceremonia- 

 jibusptimi generis ccrta eft fcholafticoiumregula: Legesce- 

 moniales in .V. /. fune nerriu ^ mortifersi. Dc ccrcmonialibus 

 fecundi geueris hxcefttegula: f» ctremoniiilibm ordi/iem con- 

 (ermniibue jpecier^feu iMfarliculare^i^uodadlud&Oifrofriefer- 

 tinuii ,fuhlatum eft , mantnte genere , id eft ,iure commiini ^ 

 'vmuerjlfti ,tjuod adecclefii N. T. ordinem feu poLitiam txter- 

 n'm peninet. Leges igitur ceremonialcs refpiciunt loca , tem- 

 pora , litus , & petfonas facras. Lbcsi, facra erant continentia 

 & contcnta. Contincntia crant duo. 1. Silo inSamaiia , vbi 

 primitus fuit tabernaculum. 1. lerufalcm , quse fita efl in nie- 

 dio Eutopse , Afia: , & AfricsE ,qu« trcs parccs conftituunt 

 trifolium,£uius cot cft vrbs ilia fanfta. Eius topothcfiam 

 vidcfupri inin Geographicis. Contentafuerunt tabcinacu- 

 Ium,& templum Salomonis, quod ludaei ex Babylonia teuerfi 

 ex cincribusexcitatum resedificaiunt. Sed Herodcs templum 

 illud fccundum euettit , & nouum in iifdem fundamentis ex- 

 tiuxit. Et \\xc quidem duo loca Dcus prjEcepcrar confecia- 

 ri, Prater hsc duo ereda faerunt duo alia , vidclicet excclfa 

 non idololatrica & fynagogi. In illis Deus facrificare pcrmi- 

 fit , vc videmus ludic.6. In his Iuda;prim6 conuencrunt tem- 

 pore , vt vidctur,captiuitatis BabylonicE, vt eirent loco tem- 

 pli. Vero templo oppofita fuerunt duo alia, vnum in Samaria, 

 altcium in j^gypto. Tcrapluin Samaris extrmSum fuit hac 

 occafionc. Manaffes fratcr laddi pontificis duxerat vxorcm 

 alienigcnam, filiam Sanaballath prxfedVi regis Darij. Hanc 

 ciam per legem Dei non polfet retinere , confiigit ad foce- 

 lum , & ab ilio impetrauit , vt templum permifTu Alexandri 

 M. qui vicerat Darium,in nnonte Garizim poirptcondcre. 

 Hoc gitur in loco ManafTcsiile faiflns cft ponrifc^x Samari- 

 tanorum , qui e ant reliquiae deccm tribuum in AfTyriam ab- 

 duiilarum , & lcgem Dei multis fuperftitionibus foedatam ha- 

 bebant. Atque hinccontentio & capital; odium interIuda:os 

 & Samaritanos de praeiogatiua templi.Tcmplum jtgypti c6- 

 ditum fuitin Heliopolitanapracfcftuiaab OniaOnis ponti- 

 ficisfilio ,quifeditioneorta Hierofolymis,terapore Antiochi 

 Epiplianis , ad regem Ptolemaeum Antiochi hoftem profu- 

 git:quieo lo i fuit pontifei inter ludasos, qui ob feditio- 

 nerp vrbe pulfi in ^Ec^yptum concefTerant T--rrrporafacrj crant 

 fcfla hidiorum , eaqucftata, vel conceptiua. Fcfta ftataab 

 ipfoDco pei Molcn inftituta & prjecepta fucrunt:& erant 

 vcl hchdomadaria , vt fabbatum ; vcl menftrua,vt neorae- 

 nije ; vcl annua , vt Pafcha , Pcntccofte , Fcftum tabernacu- 

 lorum , & Annus lubilseus ,cuius pars quoca crat annus fe- 

 ptimus, fiue fabbatarius. Fcfta conccptiuaapopulo Deipoffc 

 Mofcn, cx pia dcuotione inftituta fuerunt , in mcmoiiam 

 infignium quorundara bencficiorum Dci.vtfeftum Purim 

 (cu fortiura , & Enciniorum feu Renoualiorum. In illo rc- 

 uocabant fibiin memoriani libcrationera ab extcrminio illo, 

 quod intentatat Haman : in hoc recolehant memoriara teno- 

 uationis rempli , quod Antiochus Epiphanes profanaueist 

 collocaco louis Olyrapi) idolo in tcraplo Hoc fcftum infti- 

 tuit ludasMaccabsus , i. Macc.^b. 4. & Chiiftus fua prx- 

 fentiaatquc Icrmonibus facris cohoneftauit ««a.io.f ti ij. 

 Ritm ftcri etznt facrificia , confcffioncs ,munera , & iciunia. 

 Sacrificia erant communia , vcl propria. Illa ad omnesatti- 

 ncbant ,erantque alia i,\a?j.{9», vt holocauftum feu pljcato- 

 tium , facrificium pro pcccato inuoluntario , & facrificium 

 ptodiliifto feu peccato voluntario •alia !u' «g/(,i-«, vt oblatio 

 cx frugibus tertae , ho'i:ia pacificorum fcu facrificium pacis, 

 & facrificiura laudis. ^':cnfeifio>'ese[int formulae folennes,qui^ 

 bus Dci bonitatatem infacrificiisextollcbant. Hucpcrtinsnt 

 tria muficorum gcncra apud Hebrxos: videl. -^ctXmi , quL 

 tnufica pulfabant|inftrumenta , Mtht , qui canebant afsa vo- 

 ce, alias ^t aeh); & i,^«ATTiT/)Vi,qui rauficara vocalcm & iu- 

 ftruracntalem coniungebant. Sactificia propria erant ccrta- 

 rum pctfonarum : vt facrificium mundationis & cxpiationis. 

 Alune -« facra ofFcrcbantur vel ex lege, vt priraitia;,dccimx,& 

 pecuniafacra : vel ex toto,qualeerat votumNazira:orum,vcl 

 expura \o\nntite.Iei'<n!a facra e:3.nt ftaca& imperata a Dco, 

 vel conceptiua. Perfnm ficnetMt 1. Pon-if^x iina^^ao notabis 

 vcftimenta,confecrationem,rcquifita,ele(ftioncm, & officium. 

 i. Saf/^j^dffj i quorum munus erat orare& facrificarc. 5. Le- 

 uin ;quibus curatabernaculi , templi , & vaforum facrorum 

 eratcommlfTa, 4. Ctin'ore- ; inftituti a Dauide. j. Linitores. 6, 

 Harhtnxi, c^at Leuitis miniftrabant.ficut Leuita: facetdotibus. 

 7. NiJtiVe/ ; iique vcl iinpetati , vc Slmfon , votiui. 8. Profhe- 

 rt; qui fucrunt doftores cxtra ordincm a Deo vocati , vc 

 coirigcfnt negligcntiam faceidotum.9. Scribt ; quorum mu- 

 nus erat lcgcm lesjerc , & , fi opus cfTet , exponere. Hi fcribx 

 tandem in diuerfas opiniones abicrunt , & fcptcm feiftas ho c 

 ordinc pepeteronc. Piimi fuut Sadductii i qui nullos credebant 



angelos. 



