Politica^ Cap. XVIII. 



209 



Politia; paralleli feu contcmporanca; funt varia:: 

 videlicct vatia r»gna , principatus , comitatus , respu- 

 blica:. 



R 



E G V L it. 



I. pHartM monarchia apud Danielem cap. 1. confertHr 

 citrn ttbiuferreis, (*r ftdibus exferro ac luto permijHs; 

 dr cap.7. cHtn beflia terribili ac dwa , cni erant dentes 

 ferret : tjHAm Grafertu eleganter vocat Bibcftiam^rfl- 

 pter Imperium orientis & ocfidentis. 



PRincipio ficut ferrum robore ac duritie omnia metalla fu- 

 perat &comniiniiit . & vt beftia:robuftiores fuisdentibus 

 omnia conhingiint:ita ha:c monarchia fuperiores & fortitu- 

 dinc& iliuturnitatc longe vicit .aliaque tegnadeleuic. Den- 

 tcs autcm & Tugues ipfiuspra:cipui hifunt. '»l.Ceuini*i,^C. 

 T.ibriciu- Pyrrhum Epirotarum regem potcntirttmum fotcitec 

 teprefferuut. .■lf.Cl,iH!iim,Myal.MeJfaU, §)^Fab.U4, (yP.'cipig 

 Ajfricuniif .v.<«f r Punicabcllafortiterconfcccruntideque Poe- 

 nistriumpharunt. P. Scipio jffricanui .Vliwo»- Carthiginem in- 

 flammatamdelcuit.M.iVijirreflw Gallos, Infubrcs,& Getraa- 

 nos feh'citcr aditcere cctpit. t. JEmilim Paulm Gracciam , dc- 

 uiifto Pcrfto Macedonura rege vltimo , fubiugauit f.«e«'/«/, 

 Crajfus,(^ yompeim domuerunt Qrientem,& Pompefus Syriam 

 in piouinciam rcdegit. ^ufitu Ctfar quinquagies bis confcita 

 manu cum hoftibus conflixit, & occidentem armis fubcgit 

 Marit/^ Helvctios& Cimbros profligauit, & Afiicam, capto 

 rege lugurtha, occupauit. i4«f«y?»* denique,deuiflis Antonio 

 & Cleop.Ttra , aliifque gcntibus , qux rebcllabaiit , fuperatis, 

 impcrium orbis in pace obtinuit , ac proinde cuin offe facro 

 eleganter confertur , vtiCscfarcum oite enfiformi. Quod au- 

 tem harc beftia , iam fatura & lafciuiens,non potuit dciitibus 

 fuis dcuorare, pedibus conculcauit, & Rinditus deleuit.Exem- 

 plo fitexcidiumHierofolymitanum & Imperatorum,qui mc- 

 rctricem Babylonicam adoravunt, conatus tyrannici- Dcinde' 

 quemadmodumfcrrum ignobiliuscft Ere.argento, atque au- 

 ro:fic haec quarta monarchia morum bonitate fuit inferior fu- 

 perioribus : vt hiftoria: gentilium Impp Romanorum tcilan- 

 tur.Porro dui tibi.* notant diuifionem monarchia: in orientis , 

 &occidentis impcriura.IIlud aTurca. lupo crudeii, eucrfum: 

 iftud ab Heiulis , Gothis , Vandalls Hunnis , Longobardis in 

 Italia mifctabilitcr fuit vexatum , donec Carolus M. fublatis' 

 Longobardis illudin integrum reftituit,&<z^!wt<94 Impcriiad 

 Gctmanos tranftulit,ita tamen vt Antichriftus illc Romanus, 

 Papa, cancri inftar, tibiam iftam exedcre fit aggreflus. Dcni- 

 que Romana monarchia, duorifm pedum inftar, in decem re- 

 gna, tanquam digitos , fui: diaifa : yidel. in Germaniam , Ita- 

 liam ( fub qua regnuni Siclli.xac Neapolitanum ) Galliam, 

 Hifpaniam ( fub qua Lufitinia, Caftilia, Arragonia &c. ) An- 

 gliam ) cura Scotia , Dania , Noruvcgia , Suecia ) Sarmatiarn 

 ( fub qua Bohemia, Polonia, & Mofcovia ) Pannoniam cum 

 lilyrico, /Egvptum ( cui Affrica conjungitur ) Afiam & Gr.x- 

 ciam. Cxteriim ha:cmonarchia hodie confertur cum Aqui- 

 la , quam Maiiusprimus Romanorum pro vexillo gcTit. Et 

 hanc efTe aquilam , de qua ''>eiit. i^.-u. 49. multi exiftimant. 

 Pingitur autem ha-c aquila biceps , quia vnum caput in orien- 

 te , alterura in occidente habuit. E.liai Reufnertu hanc monar- 

 chiam confiderat vclut homincm,omnasque ejns astatcs per- 

 ccnfet , hunc in modum. I. A<]uilt. Romant inciinahula funt a 

 Coriti janigenis, vfqueadlanum Creufje filium.Coriti-Iani- 

 geni funt poftcri iani & Conti , qui ante Aborigtnes regna- 

 tunt Inter Aborigencs RomanelTus appclUtur $aturnHS,deus 

 Romanorum tutelavis,& lanus iunior dicitur Mars Italus (iuc 

 Latinus. Coriti-Ianigenae ex Berofo fic tecitantur. Gomer. an. 

 M.i73 9./<t;>«'.an.: 916. ^abatiu.^. an.i^jt. Deinceps Cranus, 

 fiue Coiitus, h e rex AurunHs;Malottages;Sicanus;Gigantes, 

 an.,VI. 1173 . oppviracntes Italiam ; Ofiris yEgyptius , qui gi- 

 gantes ( qui vocantur Enaki j Lycij 'expulit ex ItaIia:Leftrigo. 

 Hctcules Libyus:Thufcus: Alteus:Kitim,qui & Italus & Atlas. 

 an M. 1558. cujus filiafuit Roma a patre prima Aborigenum 

 regina creata an. M.n 3 ' qu.-e prima vrbis Roms fundamcn- 

 ta pofuit , qii.T: poftea a Romulo pcrfeda fuere. Sub Kithim 

 igitur diuifafuitdynaftia ita vt Abovigencs vfque ad /Encam 

 primum rcgem Latinnrumregnaucrint inltalia, Coriti lani- 

 gcnx autem loiiga ferie vfque adan. M. j 6 6. in Thufcia re- 

 gnum renuerint. II. Infnniia eftfub regibusRomanis, nume- 

 ro feptem. III. -i/^.lef-eitia eft a L. lunio Bruto &P. Valcrio 

 Poplicola , primis Coff. vfque ad App. Claudium Caudicem 

 & M. Fuliiium Flaccum , fiuc bellum Punicum primum. Hoc 

 enim tempore popvilus Romanusrobuftusac juucnis, domita 

 jam fubaftaque Italia, orbi terrarumin potel^atem redigendo 

 par effepotuit :& alpes confccndens , fretumque nauigans, 

 Afticam, Europam , & Afiam bellis viftoriifque fuis per- 

 agrauit , & illuftrauit. I V. luuentm eft a bello Punico 

 primo vfque ad Ncroncm. Augufti fuccefTorcm. Hoc enim 

 leroporisintcruallo fopulus Romanusin iuucncro ac virmn 



erc<aus , ex omiii rotius otbi plagarcpottauit ttiumphos^. to- 

 tumque orbcm pacauit. V. Jttat imrauefenf viX i Ncrono 

 ylqucad Alcxandium Scucruminclufiuc Nam hactcmporis 

 jntctcapediiic populus Romanus ad fcnium vergc.is, crcbrif- 

 quebcllis, partimcxtcrni$,paicim ciuilibus,Jcfatig.itus , folo 

 duntaxat nomine vicilfc fcribitur. VI. S-»..?/«'r(.ft ab Alcxan- 

 dro Scuerocxclufiuc vfqucadOdoaaura Hcrulum , piimutn 

 Italii rcgem. Nam hoc tempore populus Romanus, Impp. 

 •nertiatotuscnetuatus , non folum vaiiis populis corpic cflc 

 dcfpeaui:fed & ipfa vrbs ab cxteiis gentibus aliquoties capta, 

 totquc tuinisac cudcribus palfim dcformata fuit:vi lam non 

 amphils lapldca aut marmorca ( qualem fe olim Auguftus 

 C.-£fav rclidlutum gloriatus cft ) fcd [etrca& latetitia lurfus 

 elTo incipiat ; ncque mirum videri dcbcat , fi quis Romam in 

 ipfa Romarequirat VII. 'emipl-xi.t ell ab Odoacio H(;rulQ, 

 primobarbato Itali.x tcge vfquc ad Hcraclium& Mahome-. 

 tem. Hoc enim tempore imperium populi Rom. in ocidentc 

 penitusoccidit,barbaris ac p.vcgrinis populis Italix ipfiquc 

 Ttbi dominantibus. VIlI Aquila' Romana fub Hcraclio con- 

 ualffcere C(cph a fq.a hcmipkxia. Hic itaquc rurfus oportec 

 gradus certos attcndcre : infantiam videl. pu ritiam , adolcf- 

 centiam,&c hoc mofUi. 1 hifm ia aquila: Rom conuale- 

 fcentis eit ab Heraclio vfque ad Iuftnii..num Imper. Hoc 

 aruo natus cft Mahomet , Hcrpes & canccr illc oiicntalis, 

 qui ex hoc tcmporc ad noftiam vfque xtatcm imperium 

 Oiiearis afBijjit. 1. Pueriti» eft a lufliniano vfque ad Ca- 

 rolum M. j. •'«/('/«•/^^«■jV a Carolo M. vfque ad Othonem. 

 III quicollcgii fepterauiialis fundamenta iecic. i^. luuenttu, 

 abOthone III. vfquead Otlionel V.Saxone. ^.^ttifgrauior, 

 ab Othone IV. vfquc ad Rupertura Palatinum : quod tempus 

 difcordiis Impp. eIe<flionibus ac intcrregnis fuic pleiiam.6. 

 SeneBtti herriipUBica, a Ruperto Palatino ad noftta vfque tem- 

 pora.Si vclis^eJtJVicaW^K diuilionem , fic procedc. In aquilj 

 Romana confiderantur I. Incunabula fub Coriti- lanigenis, 

 Aboriginibus,& jtneadis II. Valetudo eaque vel integra,tem- 

 pore infantix,adoicfcenti£,iuuenturis,a'tatis ingvaucfcentis, 

 & feneaut>i;vel afflida , vbi eft Heniiplexia & Hetpes : vCj 

 rccupcrata.vbieft iiifantia,adoIcfccntia,aetas grauioi,& fenc- 

 dus. III. Capuc, Yt eft imperator. IV. Mcmbra,vc funt regej, 

 principcs,comitet,ciuitates. Atque hx funt periodi multiplices 

 Romani impeni ,quoddurabit ad finem vfque mundi , iuxta 

 prophctiam ->»'>/. t;. 44. 4 ^ vbi pcr lapidem , qui comminuet 

 hoc tegnum , intclligitur Christvs , venturus ad iudicium. 



1 1. Aiagnitudo Romaaa colligituY partim e potentia,p>ir- 

 tirn e virtme Romanorum.Potentia cernttur in arnpLtH- 

 dinffinium.frmitate imperij,m<4£nitudi/ie opftm,tc rna- 

 gnificentia opeyum.Virttu cernitur paftim irt viru,par- 

 tim in difiincHone virtuiis Romanti. ' 



FVse hac dc te fcripCt 7«/?«« tipjitu in m/ignitudme Heman^: 

 quem librum. Adamta Liehigius feptemt.ibuln adumbrauit. 

 Nos theatrura F..omanae magnitudinis partim cx Lipfio , par- 

 tim ex aliis boni commatis auchoribKiscxhibemus. Principio 

 iti(\ae amp[itti:io fi/iiumCf e£iicut quantum ad fines ipfos,&ea 

 qu2 intra fines. Finei fub Augufto erantab Oriente Euphra- 

 tes;a MeiidiecataraftxNiIi,deferta Africac, & mons Atlas:ab 

 Occidente Oceanus:a Septentrione Danubius & Rhenus.Ni- 

 mirum Auguftus bono confilio inftituit claudere imperium 

 natuvx aliquibus liinitlbus. Sub pofteris Augufti fines fuet 

 runt maiores.Illi enim intra tcrminos , regna aliquot, defun- 

 dis aut cijerfis tegibus fociis imperio fuo adjecciunt : & yltr^ 

 terminos noua qusfiucrunt , vt Claudius Bvitannias, Traja- 

 nus Arabiam,Armeniam,Mefopotamiam , & Daciam fubegit. 

 intta fin''t erant ytoxiincix lautilfimae, latillima:,ac laetiflimae; 

 vtin AfiaColchis.Ibcria, Albania,Pontus, Bofphorus,Cappa- 

 docia,Ga!atia,Bithynia,Armenia,Syria,Arabia, Palatftina, Ci- 

 licia, Pamphylia.Lydia & Afia minot:in Africa,j€gyptus,Cy- 

 renaica,Marmarica,Gitulia,Afvica propria, Numidia, Mauri- 

 tania, aliasque minores : in Europa Italia , HifpanisE , Gallix, 

 InaIpini,Rh?tia,Noricum,Illyricum,Macedonia,Epirus,GraE- 

 cia.Thracia, Mcefia,Dacia, Pannonia. Firmitat S.omani imperij 

 cernitut in munitionibus per copias & colonias. Copii in vni- 

 ucrfum erant fupra quadringenta millia ordinariorum mili- 

 lum. Nam in prouinciis copii non minus fuerunt legionum, 

 cohortium , & alatum , ducentis quinquaginta millibus aut 

 circa ; in vrbe fuerunt ad i6.milliamilitum,& poft Seueium 

 vel ad fexagena:in clalTibus haud miniis centum millibus 

 militum ac remigum. Fuerunt autcm copi.-E duplices , terre- 

 ftres & claffici. Terreftres erant prouincialcs , v.el vrban.E. 

 Prouinciales ferme difponebantur in locis longinquis & limi- 

 taneis , vt railes fubditis etfet minimo oneri , in hoftes maxi- 

 mo vfui. Paucae difponebantui in locis intcrioribus : in oppi- 

 dis videl. magnis aut validis , & ideo motui aut rebellioni 

 obnoxiis. Alias pleraeque prouinciarum mediarum erant fine 

 milite, acarmis.fub Augufto&Tiberio erant legiones pro^ 

 uiMcialcs xy fub Ttajano & Hadriano 30. & fupr». Vrbin^ 



Copi« 



AmpTitu- 



do nniuitl 

 Romaiii 

 populi 

 t\azi 



Flrmita» 

 iDipcri] 

 ROT.ani 

 quanta? 



