x$z Encyclopa^dias Lib. XXIII. 



Canlilit 

 roflra nc 

 -pateanc. 



*tcr exet- 



«ritusiriter- 

 ceptum. 



Hodis vi- 

 Te**le 6on- 



VijE publi- 



vincirjr 



^oftis. 



-Cdem. 



tdcm. 



K6noie» 



«riKutiplc 

 ^:i£S. 



Militiun 

 tlsftrscio> 



"• i 



Coloni* 



<f^--acfltidz 

 qiio ? 



R<gio 

 ignoia. 



tnCiIiz. 



viaeris 

 ftoiea. 



tn acif 

 vquitum 



VUiS, 



leg« d« 

 fuppliciis. 



Barliari 

 locum ad 

 hahitanda 

 petcntes. 



Incanrii 

 agendum 

 ^uid > 



Imperia 

 ctcrcunt 

 quibus ar- 

 cibus. 



Viftariz 

 rrodeft. 

 Buccs sii- 

 sii in fum- 

 mi^ pcri- 

 calis. 

 Xtinera vt 

 cxplorada. 



Siibditire- 

 fcellanc fa- 

 . tilt!. 

 ^uinam in 

 locictatcm 

 «^rcifcendi. 



Vrbs ex. 

 pugnatur 

 quaaito i 



Przdi 

 enerac. 



yiciniseo- 

 iurantibas 

 in nos oc- 



turredum. 



Vi^orquis 

 cenreatur > 



Acies vt 

 ^scnda. 



}j Intertepta a nobis itiiiera nc quis noftri con(ilij aiit 

 cocpti ad holles itimor peiuadat , eos valde & teiict,& incci- 

 tOSCOnfiUj {ick.SicHe nici perturhant kommos. 



36 Intetclufi.obfcptis itineiibus,commeatus,Kofl:i fugam 

 autdeditioncm luadcnt. 



37 Ne hoftisconiungat fuas vires ,eft caucndum.iliiquc 

 pTsefertim incompofitoagniine venienticft occuricndum. Sic 

 Samnitei occnrrimt Aiariio Cof. 



1% Vla:8iropcrapublicapcrmagift;ramsreficienda:& pu- 

 blic^ propterea locanda. S'> Romipebat a Cenfiriim. 



3 <f Fuiiditur facik hoftis quem iam laflum & defcflum in- 

 terrrx copia: adoiiuntut. Sic Samniies ■vicii a Vofthumio. 



40 (.i_uaf gcns defueuit iampiidem arma fetrc, facilc vin- 

 citux. Sic .+,/(«' viHi. 



41 Facile viricunturii ,qui omiffa cura communium,& 

 publici cxetcicus habcndi , ad rcfpciflum rerum qulfque fua- 

 rum auertiiiitur , & ad tucndas fuas quifquc vrbes difcedunc 

 Sic /Equiv^Hi. 



41 Qjribus in locis & regnis hainilcs homines , forensif- 

 que fai3::o, & (cribaruni turma inualefcit,& honorcs affequi- 

 tur , ibi omniaflatim corrumpi folent. Sic Remteuinit ,poJl- 

 qu.im Apf!ti4 Ce»tori(li Ij^mintim f^e' eri hmores tribuit. 



4 ; In beuc conflitutis rcbufpub fcmel in anno equites pc- 

 ditefqueciucs tr.mfuehi & rccognofcifcu lufliati,idquecerto 

 tcmpore.folent & debent. Sic tiomt ex injfituto tahij Maximi. 



EXLIBRO DECIMO 



DECADIS PRIMj€ 

 T I T I L 1 V I 1. 



t 'TJ' St optimi Principis,regionem & itinera a latrociniis pur- 

 J_2/gare. i«V Homani in Vmbria. 



1 Colonis in populos viflos deduccr.dx, vt tutius illi re- 

 tineanrur , & obfcrucntur. iic Uomani. 



5 Qui nauibus in regionem igiiotam delati fijnt.ne lariiis 

 iu ca vagcntut,pr2datumve eant, cedit enim ca res illi vcplu- 

 limum peirimc. SicClecnymo Laconi cefftt. 



4 Non temer^ in pecora nobis in hoftico obieiSa irrucn- 

 dum. Nam ibi fjcpc latcnt infidi*. 



5 Alacris militum pugnam expetentium Scadeam valcn- 

 tium animus plutimum hofles tctrct,& ad viftoriam prodeft. 

 Contra vero hnguidus eorundcm animus, nihil boni omina- 

 tur. S'C Conf. cUmorem milirum expeHahant. 



6 Equitibus ad piocurrendum in hoftem ^reHnqucndviin 

 eft a nobis in ccitamine fpatium. Sic Romani. 



7 Ltges decapitalibus luppliciis &prouocatione funtea- 

 ftidimc & rciigiofi/Timc fetuandi. Sic a M. Valerio Cof. re- 

 notiati. 



8 Barbari populi pahem agti noftri ad confidendum pe- 

 tentet, non admittendiqaacunque ex caufa,fed vel vi vcl pe- 

 cuniadimittcndi. Facilc cnim iidcmpoftca totamrcgioncm 

 occupant. SU Hetrufci Gallos rlimitfun', 



9 In caftris milcsexerccri debct. Sir Romant. 



I o Magna imperia vt crcfcant.facile in focietatcm popu- 

 los affliftos admittunt. S"" Romani. 



I I In hoftcm , quem domarc velij,eft igni,Jncendio ,ra- 

 pina, & ca;dibus in homines & vicos graflandum. SicScipio in 

 Hetrufeos. 



IL In maximis pcriculis & bellis Duces ftrenuiflimi & 

 optimiquique, viitutis.non opum habitarationc,deligcndi. 

 S;V Romani ^ Cojf. ^ Diciatores eligebant. 



ij Popalationibus & pradationibus itinera tuta esplo- 

 randa. Sic Fahiut in Samnitio. 



14 Facil^ rebellant quibus in pace conditio & fcruitus 

 grauior , qaam in bello eft. Sie Samniies. 



15 lUi populipoti(rimAm& facillime in focictatem afci- 

 fcendi, quiaimis , vitis , &pecuniavalent , suntque in bellis 

 eiercif ati. Sic Samnites qus.runt focietaiem Hetrufcerum. 



16 Vbi nullus eft uobis qni fubdftatcjccrcitus anxilium- 

 ve fcrat,facil^ ab hoftc viiflorc oppi.k noftra etiam mu» 

 nitiffima cipugnantur. Sic Murgantia SamnitumaVccioe.x- 

 pu^nata. 



17 Nimia prxda oneratus exercirus non facil^fequltur, 

 cxpcditeve cxpugnat. Itaque ea vcl vcndeiicla , vcl ce rto loco 

 conftitucndapiofeifturo vel obfidionem paranti excrcitui. Sic 

 Rnmfini iuffi a P. D'c!o in Stmnitio. 



I 8 Vicinis in nos coniurantibus maturc oftcntandus excr- 

 citus,& in cos ducendus,vt eofdem fpedantes ad arma mctus 

 cxercitus noftii opprimat. Sic Romani Hetrufcos. 



19 Pencscumeft laus&dccus viiftori.T , pcnes qucm cft 

 eiufdem lucrum, & fortima. Ncc cnim.vbi qnis vicit,quaeti- 

 tut ,qusconfilia vifti fucrint ;fcd fpcftaturqui fit fortuna 

 viiSoris cxcrcitus. ShTrihuniin "xercitu 'if>f>ij Claut^ij. 



10 Quum acie dimicandum cft, oprirni quique & ftrenuif- 

 fimi duces in exerciturctincndi ,vel ad eum vocandi. Sicyo- 

 i»m»ifn ttiam iamto AJpie Titmtus /tb txercitt*. 



II Vt vifti hoftespcnitus fpcm fuicolligetidi aroictant, 

 funt.quantum quidem lieri poteft,eodem temporc pcrtertiti, 

 cifttis exuendi , & impedimcntis. Sic Rrmjsi femfer. 



11 Excrcitus pra;da onuftus facilc vincitur. SicSatrmitet k 

 I. Volnmnio. 



15 Captiuorum.fi modopluresfunt, inexercitu din»ican- 

 vc vel dimicaturo atfta cuftodia facieda eft, nc lu medio con- 

 fliLlufoluantfc vinculis ,& ianos pugnantes a tergo itruant 

 Sic Samnitcs •viiii a L. l'olumnio ad ^^uiturnum fltimen. 



14 Pridacx hoftibasrccepta acecrfenditura noftri , tum 

 focij,vt quifquc quod fuum erit , recognofcat & tollat : qua- 

 rum vcro rerum domini non extabunt, ijlse militi cedaut. Sic 

 Homani foliti. Aiioqui nos ipfi pridoncs nofttorum & foclft- 

 rum fumus , fi przdam retincmus. 



1 ( In cxetcitu, in Magiftratu nihil bono & ftrenuo colle- 

 gaconcordifirmius ad Rempubl. tuendam. Fahi/ Maximidi- 

 iium. Nihil difcordi collcga pcriculofius adcandcm Rcmp 

 euertendam. 



16 Duces inbello feii optimi.qui nati militix,fa(3isma- 

 gni , ad verhorum & lingua: certamina rudcs , & ingenio ho- 

 ncfta niagnaquc appctentes funt. 



17 luri dicundo optimi , qui cailidi fblertefque ingCnio, 

 iuris & cloqncntiae confulti popularem lutbam regere pof- 

 fuiic. 



1 8 Exercitus antea trepidus,itineiibus dcuiis,& mutatio' 

 ne locoium tum cxcicctur, & confirmatur ; tum ctiamnobi- 

 liot & falubrior fic. fiitj Verrucojjidicitim. 



1 9 Hoftium nota confilia etiam prudentilTima fiunt imiti- 

 lia Itaque cxploratoribus,qui ca vcr^ refcrunt,magna prsmfci 

 funt danda. Sic Fxhius exfUratoribtu Clujinis. 



jo In ccrtaminc cum co hofte , qui iiiptimoprzlio fero- 

 cilTimus eft , lcnte primiim pugnandum eft , vt hofte fatigato 

 vircs noftrcs fint intcgra6:ac pioindc facili vincatur.SfVS*»)»»- 

 tes * Fahio •viiii. 



3 1 Nouum genusarmorum hoftibusobicitum , cosfaci- 

 lc tc:i£i,Si f\l'?.,it. Sic effeda terrent Romanos ar.tea i^nota. 



31 Plurimilm ad viflotiarapoteft, in medio certamiBeper 

 circamueflos cx noftris hoftem a tergo aggrcdi. Sic Rorna- 

 nifoltti. 



3 3 Re fcliciter gefta, extra ordinem railitibus danda ptx- 

 mia , qu6 fmt ad eofdem laborcs icerum fufcipiendos ala- 

 criorcs. 



3 4 Pcr caliginem die & oppida capi , & caftra inuadi faci- 

 lius folcnt. Sic cajlra RamanorumaSamaitiitis epfugnataM. 

 Attilio Cof. 



i j- Non temer^ oppida hoftium ingredienda,etiam in qui- 

 bus folitudo & filentium apparct:polfunt enim fa:pe latcre in- 

 fidix. iic fcflhumiiti exploratum prim Ferentinum , ah hofte dc 

 fertum , ingrtditur. 



3 6 Cum obftinato hofte obftinatejf ugnandum Sic Koma- 

 tii contra Samnites. 



37 Acie nunquam, nifi piius inuocato Dei nomine , cer- 

 tandum. 



38 Qunm acie confllgcndumeft, vlcini exercitusnobi$& 

 noftri moncndi , vt vel adfint , vel fupcrueniant , vel hoftem 

 impcdiant , quantum polfunt. Sic fafyritis denuntiat colie^i 

 Caruilio. 



5 6 Milcs qul inuitus & c*iiftus pugnat,facile vincitut. Sic 

 Samnites a fapyrio 'uiffi. 



40 Sspc ignauo^s milites cogit fttcnue pugnarc, quum ali- 

 qui funt difpofitiexipforura numcro ,quieo$ fugientesexci- 

 piant &. occidant.Sic Samnites pu^nantcum Papyrio. 



4 1 Quum praElium committendum clt , nuUa , fi ficti po- 

 tcft, copiarum pars auocari alio dcbet. ' 



41 Vbi hoftisobftinati nullus iam fupcreft exercituspro- 

 pter elades ab eo acceptas , bellum eft ftacim circa illius op- 

 pida circumfcrendum, eaque & capicnda, & diripienda, & cx- 

 fcindenda , qub perdomatur tandero.S<V Papyrius (y Caruilius 

 Coff. a^unt in Samnites. 



43 Sociitprimo quoque tempore fcrendum auxiliam,v: 

 5n fide maneanrralioqui, tanquam nimia noftra cunftatione 

 defctti , facile adhoftesdefcifcunt. Sic Falifci ad Hetrufcosi 

 Romanis deficiunt. 



44 Ad focios & amicos populoipars praeds vi£toria;que 

 mittcnda cft , vt ea fit celebrior. Sic tapyrius vicinorum templa 

 cmat Jpoliis hoflium. 



4j Sa:pe feliciffimas vifloriasnoftras temperat Deus ma- 

 gnadomeftica clade,vti famc.pefte, fedicione, quo magis dc- 

 iiciantur viiftorum animi , & ab co vnopendeant; ircmquc 

 inagiftratus difcanc nonvni tantum inRcpub. rci a«t parti, 

 fcd omnibus matur^ piofpicere. Sic Komtpofl Samnites viUis 

 feftilewiagrauijfima acciiiit. ■* 



Finis Decadis prima;. '' 



^«« exfeeundd Vecade excetpi .iphorifmi Folitici potertlm, 

 fcre rxVolybioiam anohis defcrSpti funt. 



g«« item ex Vecade tertid , flane eum fuferisrihus etnui-' 

 niunt.Jtaqut hac opera tantum inprimd Dec«4* difunHi > oinm~ 

 iitts «huwte gffefatiffadufit txftimtttrtm, 



SLORl 



Tnjco 

 buOis. 



Idem. 



Captioi. 



,Pr»da 



holMt.UJ 



rcu^pia. 





ilratibu: 

 coarcnl' 



Duces I 

 inliii fu< 

 im; |)Ci 

 ciili: 



MigiB 

 cus lurii 

 4Ui<> pci 



fcWTci 



cuiiHra 

 cur. 



Cow 

 hoUiua 

 Rota. I 



CerYM 



d«. 



Honi 



*et nOL 

 armoru 

 genus. 

 V(Ao» 

 >u«<c. 



Prtmia 

 cra or^t 



vrb» c 



turpcT 

 lifincn 



InCdts 



Ccrti 



obliin. 



<JU3Dd 



in 1 

 Deusi 

 cetur. 

 Confli 



Milet 



au>. 



Miles 



tus. 





Cert; 



nc mi 

 exerci 

 Hoftis 



SociiY 

 xitiunv 

 tini f< 

 Uum, 



li vt 



tempe 

 Deuxi 



\hj 



