27 5 



ENCYCLO P^DI^ 



L I B E R CLV A R T V S 



ET VIGESIMVS, 



TROPONENS 

 SCHOLASTICAM, 



fpe- 

 4( 



C A P V T I. 

 De Fine Schol^flicA^ 



PRj£GEPTA. 



Cholasti ca efl prudentia de 

 felicicate fcholaftica obtincnda ; ^uikHf- 

 dam dicitur Politia fcholaftica. 

 Eftquc geiicralis , vcl fpecialis. 

 Scholaftica generalis ttadit fuum fi- 

 nem , (ubKdum, & media, 



Finis Scholaftics cft intcrnus, vcl externus. 

 Finis intcrnus , eft traderc ^TrdiiS^Aii^M, adcoque 

 modum bene conftituendi & adminiftcandi fcho- 

 lam. 



Finis cxternus eft abfolutus , vel relatus. 

 Finis abfolutus confidcratur fimplicitcr,vel cam 

 gradu emincnti.-c .Ibi cft fclicitas fcholaftica, pofita in 

 vnione& communione bonorumanimi , adeoque in 

 fiiomipia. , TixvoTv^icf. , & y/po'n;t^>'<V : hic eft cxternus 

 fcholsfplcndor. 



Finis relatus cft confcruatio Ecclcfiae , Politias , & 

 OEconomia: per eruditioncm & morum rcditudi- 

 nem. 



R E G V L .«. 



I. SchoUJiica ejl pectdiaru difciplifia prttSicA y & e» 

 ^fiidem Politica pojierior, 



DE Schola infiniti trzQatus funt editii& alij quidcm fepa- 

 ratim , alij politicis libris inferti. Nos peculiare ciikipli- 

 na conllituimuSjCjui ptxcipiat dc fcholae c6rtitutione,&c5- 

 rtituta: arimiiiiftratione. Cum enim dctBr peculiare fubiedii, 

 & peculiaiis finis(c]u3C duo tequituntur ad fyftema difciplinae 

 peculiaritet conftitucndnm)opottet mateiias illas,quaB haftc - 

 nus de rcbus adfcholam pertinentibus tanquam >OTA<Ji; fue* 

 lut hinc inde fparfim traditi, ad certa figna rcuocaie , vt ratio 

 focietatis Scholafticje aeque conltare polfit atque OEconomi- 

 cas & Policicas. roflponimus autem Scholafticam Politicz: 

 uia tamctfi cx ftatu oeconomico libcri refta dcducuntui in 

 cholam ; Politica tamcn praecepta fuHtgeneraliora piaeceptis 

 fcholafticis , ciim \\xc fine illis intelligi nequeant. Schola fi- 

 quidem eft aliquid poftcrius poiitia .- & officium magiftratus 

 cft poteftate archiceiScnica fundaie & conferuare fcholara. 

 Vnde in politicis multa piaEcipiuntur de officio magiftiatus 

 citca fcholam:qu3: hic funt heterogenea.Hic enim ea tantum 

 traduntur, quac incumbunt hominibus,quos vocant.de fcho- 

 la.Hinc reAe dixetis, Scholafticam fubahernati Politicae. 



cho. 



1 1. Felicitai Scholu propojita eflpartim theore- 

 tica , partim prailica- 



fundamenta iaciantur vicse contemplatiui.aaiu*, ie. faftiua v 

 dicinonpoceft , felicitatem theoreticam folumptopofita efTc 

 fcholis.Docere fani in fcholis & difcerc funt partes officij, no 

 cantum thcorctici, fed etiam praitici. Vtrobique enim requi- 

 litur prudencia , quac elt habitus piadicus. Si dicas , praftica 

 Yocaii ea,pct quae aliquis redditur meiiorat in fcholis bonum 

 prxceptoiem, vel difcipulnm diligentcm.poffe moialiterelTe 

 maluin .' in piomptu eft refponfio. Pohtica eft difciplina pra- 

 ftica:quatcnus virtutem officij pr*fcribit,non autc viriutem 

 moralem cxplicat.Hanc enimpr.efupponit,&ex Ethicaiepe- 

 tic. De Schoiaftica idem iudicium. Poito quemadmodum 

 Policica fibi propofitam habet felicitacem theoreticam & pia- 

 «Sicara.vt bons litera:& boni mores vigeant : ita eundemad 

 fcopum coliimat bcholaftica.vt nempe in fcholis ea doceatur 

 & difcantur.pei qua: horoo fic melior iefpe(flu intelledlus, vo- 

 luntatis,& lingus.Hinc quilibet homo de fchoVa hanc trigam 

 fibi debet proponere , vt intelledum fcientia fiue cognitione 

 vcri, voluntatem aftione boni , linguam eloquentiaimbuat. 

 Potior autem bonoinm morum habenda eft latio, quam ciu- a„ n-oru* 

 ditionis. Tamecfienimeruditioeftoptimum viaticum.inpro- vel eru<n- 

 fperisornamentum,in afperisrefugium:tamenfiabfque bonis 'So? habs^ 

 moribus in aliquo confpiciatur , non habet gratiam, non lau- <l» r«>» f 

 dem. Eft enim inftarfaccari in cioaca, inftar vini in vcnenato 

 vafe,inftai gladij in manu furiofi. Quo pertinet fcuum illud: 

 'Eruditio in homine malo male habitat. Dicamus igicur vno 

 vcrbo , liimj[S^riM) debere fcholis cfle propofitam. ^virw,- 

 ^■^rU veronon eft,vbialiquisfacit diuortiij cognitionis veii 

 & aftionis boni,fed velut indiuiduo coniungit fcrdere ac ma- 

 ttimonio. Itaque E^uTmftT^pia» , id eft.ieiftam iuuentutis infti- 

 tutionem,facimus ttipaititam. Primo eft /3(oi7Tip(a,id eft,fapie- 

 tia ledi viuendi. Deinde z^TtxtioTiipi», hoc eft.fapientia exi- 

 ftcns ei recfla artiuraperccptione. Dcniqueeft ■y/ufsrtxtU , id 

 cft , artiura quz docentui, exetcitatio feu vfus Paulo alitei 

 Scholafticam difponit Theor!o'iti SchreuiLius in fuo taUmoae, 

 feum diatribtf fcholafiicii : hac nempe latione. 



^Antiqnitas & otigo. 

 f Lans&commen-\ Neceffitas. 



datio : vbi ^ f Ecclcfiam. 



^Vtilicas,eaquein<( Rempublicam. 

 l Vitaauq; moies. 

 OEco- f Naturam, fcu ^ur.ti^t Siuikf.ti;. 



3 



rt 



<u 

 <« 



"< 



nomia 

 & ium- 



Adqua 

 facit 

 inftita 

 tioiquf 

 rcqui- 

 tic ifla 

 Vtiia. 



£dncationem,feu a{raecudinem,quz eft altera 

 natura 



rRes, quxfub f Corpus, vt oiganum. 

 difciplinaca- | 



dunc, harum-<( Appetitum , vt animl 

 quatdam le- j facultatem. 

 fpiciunt LI^tionem,vt ducem. 



□ 



a 

 *■• 1.. 



C <^ 



s ^ 

 e S 



§3 



< 



Homi- 

 nesna- 

 turadi 

 fcipK- < 

 nabi- 

 les : vt 

 V.funt 



fDoce fPublici. 

 f Magiftrii | le | Priua- 

 quorum ■<( <( tim- 



oificium I Rcge- | Pr^miis. 

 l le. ^.Posnis. 



Difci- f Difceiejquoddili- 



FAlluntur,& bis falluntur,qui contendunt^SchoIasefle in- 

 ftieutas ad otiofam rcruni contemptationem , & in iis cfl» 

 ingeniorum metaphyficorum, vt vocant,fiue mcteorologico- 

 vum culturam , pia^icoium fepuituram.Cum cnim in fcboiie 



pulii 



quo- 



rum 



. offi- 



kcium 



A» 



gcntix. 



^ Paierej 

 I qiiodhi 

 Lmilicatis 



qiiodhu-*^ 

 i$:l 



f Spe pjs- 

 I mioiu. 



Meta 

 tpocnsc. 



CAPVT' 



II 



