Scholailica: Cap. III. 



ir$ 



provlmc vrbcm , vl)i ma-ximc docuit Cynicorum natio Hoc 

 ili) didum volunc i canc albo.Hercuh lacio : ,ilij a Phcrnici- 

 biis nonicu impolitum volunt Nam i-hirmiik airg apudSyios 

 cftoidinarc inltitutioiicm. GrsEcittuditionis locum ^indignik 

 taiftu ) in maledicUonis formulam tiaiiimutatunt vuli;ato 

 pioucrbio, f'f icKuo»af>4>. DurriLa , cft locus cxi.icitatioiium 

 & diiputationum- Oiiijfcalium , cft locus doc^rinx tradcnda:. 

 Domu.tTjel lc{Hf dtdrintyi^yxMBe:!^ tr^r.Jra iVu ot. i/Mi.a iulto 

 fcholarum vlu.Hfrrfc/cM;//,*!!) ab Heiculc Libyco diflum vo- 

 luntralij a ftatuaHcrculiscjua: antc gymnaliaponi lolcbar,vt 

 toitesclVcdoccrciitur , quituiiiiuc ad litct.>rum Hudiaaccede- 

 bancHinc Hcrculcs dicius tft jitoTO;^7j;f.Hctculcsautcm lu- 

 nioelt voxl'hn:nicia& Punica^cx Hcbrio -ayli quod (igni- 

 ficat vitum peditem , vias pedibus tcntantem. Hinc rhociuccs 

 &;Pa:niduxcrunt commuuc nomcn virotumomnium Ke^al, 

 &. Regl.r : cum vcio e.lrngii vocatunt, qui variis petcgiinatio- 

 iiibus petitiam tcrum //!'«T«e/ia< cotnparauerat. Atquchinc 

 fo^KKiii lunio putatur di^us:quem ali) lic appellatum volunt 

 quali -^ ij^f kA!®-> lummu^ioriiir)t.Htrm.iurn, i^ut/^oi , cft locus 

 eiuditionis faccr Mcrcuiio : quanquam ctiam hoc nominc 

 diafca fuit in Auguftali fcu pra:toiio Ca:faris , vtauthorcft 

 'Tianqui!lt;i ind uiiio^nf. Eftautcm Hermcs , Phccnicia oti- 

 ginc.idcm quod Hcrculcs : videl. avr.f TcPu-sjAa.^jI/Eif . vt Ho- 

 metusdc Vlyflc loquitur, id cft, vir varia& niulta percgiiiia- 

 tionc excultus.Atquc hinc Hcinics,liuc Mercuiius, tuil com- 

 muiic omnium gymwadoinm fignum : vnde piouerbium, j^pi- 

 >W £{«/)(. Idco liilliff lib. I. epiji.^.ad Attic ^'ed nd me , in- 

 quit , de Hermatheno fcriuis,fer mihi gr»rum. Ejl ornamenriiin 

 ^cader/iii frtpriurn mci : ^iiodf^ Htrmes commi<nc omriium , (';)• 

 Ulintrua finfiiUre efi infiftje eiusgyTr,na$tj. yithenkitm, olini di- 

 ccbatui gymnafium publicum , vbi ihetorcs & pocta: cxeice- 

 bantur palam : diclum ab aiaV.tiwJ.,-, id cli, Palladis : qualis 

 fuit Lugduni olim ad Rhodanu, vt luuenatu Saiyr. i. tcftatut. 

 t*iUa.t , Tt niidtf frefit ijui calcibtn angiiemy 

 Aut Ltigduninfem rhetor diBuriot ad arnm. 

 Tunio cft vox Phocnicia , (ignificans locum doftrinx , do- 

 ifltinauc cclcbrcm. Phcrniccs enini & Syridodum hominem 

 vocat Th.-n i vcl Thani a ttadendo. Atque ex co difta 'aB-Ii^u, 

 tt:Ha MiKirua & do£is\nx dca : & Athenjc , qiias dotftas Ouj- 

 aius vocat:vndc humanitas dodirina, rcligio,fruges, iura,le- 

 ges ortXjatque in omneis terras diftiibuti putantur,vt ait Ci- 

 ceroerar.frv fUcco. Ludum mctonymicc pro loco ludi litcrarij 

 dixcruntLatini. Hinc Afconius : 'mneni , 'mcyMX., fchol.tm tu- 

 <^KOTrfi.v^rtRsTO»»/:quia liberali ingenio lu<ius cll, cum literas 

 artcs,hiftotias, fcientiafque addifcit. Quamobrem clcganter 

 ludum difccndi,noh lufionis TuUius ad^Frarrem lib.^epift.^. 

 appcllauir.,W«/f/e»-/on, eft locusmeditationis , q.d. meditato- 

 t\axn.>>ittseum, vcl musium,vt Spattianus vocat,eft locus Mu- 

 farum priuatus.vcl publicus, didus a Mufis. Muf^e aarc didi 

 quafi ^il.TTtf , vel fc-j^mi , vel^Mi/itu^dira^ , vel i«» sraf : aliis ab 

 Hebrio AJofe! lunio ei Hebrao , & Phcenicio Alus , quodcft 

 perfcrutaii P//c(in //Je-WMfn, a Socratcpiimuin nomcn habuilTc 

 dicitur : cuius difcipuli appellabant ip^a>T!fKr , quod alij offi- 

 ' ciosc curarent alios ex humanilHmo Socratis inftituto. Aptif- 

 Cma fani^ uymnalioiuni colleg:atoium,vt vocant,dcnomina- 

 tio. Sehoia, ^oXHot , tranllatitium cft nomen , vt Aufoniuscic- 



gatitci docct : 



Grnfo fchola nomitie dicix ejl. 



' lulfa taherif rl- tribuaniur vt ctia Mfji.. 

 Alij ttcs adfctunt huius notationis caufas. i.qnod fchola 

 fuis fcflatoribus dct vacationem muiierum & oncrn ciuilium. 

 i.quod corpus ceffct a feruilibus negotiis. 5. quod in fchola 

 fitotium litciaiium fiue liberale .S/K«?iKwrccentibres perin- 

 foientcm quandam abufioncm dixerUnt fchobm. Gibhd , fiue 

 t.-.^h,ia , apud Hebra:os &Syroscollrm fignificat vel cditum 

 locum. Hoc autem nomine olim in populo Dei apellabatut 

 locus habendis cojiucntibus fcholafticis & ecdcfiafticis dcfti- 

 natus:quod plutimum ifta loca in editioribus eircnt collibus. 

 Atquchincprofeflaell vetus illa Gabiorum apud Volfcos in 

 finibus Latij appcllatio. I abra-ha vcl ielr^rhdn , .^gyptiis, 

 Afiis , & Avmcnis (quos Hcbr2Ei,& vicini Hebnorura Phc:- 

 niccs.docacrunt iiteras ) eft locus accliuis vcl dediuis , a La- 

 iara.quodillis cft dcfcf ndere,Et hinc Lahrd^tota ■nu^iK.ia, in 

 tiecliuitate pofita.& fubic6a fynagogjE fuac : Labrarhd, fyna- 

 goga; I db^rum , fiue Labirurr ,vtTi\\\\im facrum. A«o|i«igitur 

 «•ft tota parcici ^atque Ticinltas.qusE vno quafi coUe aut tliuo 

 difterminata eft , & ad conuentum Ecdefiae vnius pertinct. 

 Nam oppida , vt docct Epiphanius xj t ' A^eta/Acui-niy.o^nx 

 Chriftianam amplcftebantur religioncm , iti labras fucrunt 

 tliftributa , quas hodie vocama- pa.cecias; & fingulis labtis 

 prefbityter,omnibusautem archiepifcopus piscfuit. Tumple- 

 rumque infummo labti iftius loco fuit nbratha, fiuc lebra- 

 thd»,i.z. fynago^-a^Iocus conuentui ecclefiaflico & fcholaftico, 

 <licatus. Atque hi5c in lccfi farrdlisE conttibut2(vulg6 parochi. 

 exGrsECO WjjiifiilappellabantUt Lebra:heni<n,Cen Lebratkenl, 

 'lui corrupte difti funt Libertini. Hinc ctiam B^^rytus , vtbs 

 Vhiinicis , vbi iuridicam Academiam inftituit luftinianus : 

 iKtaThahor ,monsIuda:« : & Xfcoiwi , Vulgo Tauios raor-s, 

 Tom. III. 



difla funt. Mcnafterium , Grxca appellacionc cft plirontiftS- 

 tiuni monachotum ,qaoS ftgtn.ai &c. ffsia^aHac vocaiuiu , id 

 Gll.coruin ,qui folitanam vitam colcbaiit in Ecclclia vctcte, 

 vt , lcmotr a rclrquo mundo , in coiiteniplatiouereium facia- 

 tum lc occuparcnt.doncclcgicimc ad fairas luiiilioncs & mi- 

 nillciia apta vocaicntur. /'<r'/i.iCi>j,Lycci Iolus fy»ii'»Aij>-, vt 

 ab Arillotcle fxpc noininatur, fic diiitus cft, uoii quod rotun- 

 da circt ipfiusforma , fedapta ad ambulationcm , qua ttadc- 

 b,intur iyK-jKAinf, i c.attcs libciaks Solcbant cnim ibi ambu- 

 lare l'cripatctici,& dc tcbus philolophicis agcrc : Siniilitwr «u'- 

 «A^- & ty«u»Aiai.f»Vi)i , Latiiuscircus & citculi dituutur loca, 

 vbi huiulinodi ambulationcs inftituuntui. iVti« , «a , cogno- 

 mcntOToiinA);difla, ra:i://.Spattiaiio,idclt,varia :qu6d ibidc- 

 piili eircntfortes illi & pr.-cftautcs Yiii,qui in pugna Maratho- 

 niapro patriaoccubuctant. Gymnafium fuit Z,cndnis Stoico- 

 rumque, fitum ex aduerfo fcrmc iplius Academi.-e. Genciatim 

 vcro potticum ftrud^uramquc oblonga fignificat , qualia ple- 

 rumque funt bafilicarum & niagnificorum opcrum vcftibula: 

 vc /■'/.i.tn.^.xi.t.c lo.v.i 5. Amaiitjrd, (v^e AmaliheHm , tft gy- 

 mnafiam bibliothcca inftiuilinimu& confcitiirimum tquoi 

 luniusdcriuata Male,(\\ix vox Hebixis& Syris fignificat plc- 

 num. Vtitur hac vocc TuUius in cpiltolis ad Atticurob , hoc 

 ncinpe fcnfu , vt fcholain vocet Amaltheam. i.,ymnhpum, 

 proprienominabatur locus , in quo nudi athlet.e cxerceban- 

 tur. Dicicur veio )t5 irujuix,hi,Juj dc quolibct cxercitationis 

 loco , & ,(5i3-' iJo-epa;(r/a)'de ludo litctario & Academii. Nam 

 huius in acceflu erat gymnalium cxcrccndis luuenum corpo- 

 ribus inftitutum , nc obtorpcfccienc affidua ftadiotura tradta- 

 tionc,vt docec 1'aufjnias irt Atticu. Xyftnt, Jufof, lata porcicuf 

 & ampla diccbatur , vbi cxetcebantur athleti hybcrno tem- 

 porc:gymnaljum , inquara , tedum , veftibulum Acadcmix. 

 Hinc a/cf,' iruviKh)j;i ipfam quoque Academiam nonuuUi di- 

 xerunc Xyftuni. Sed ^Aiy i!>uoV. 



c A p V t iii, 



De MateriA fchoU. 

 P R .€ C E P T A. 



5lK(p E D I A, per qu£ obtinetur felicitas fcholaftica, 

 ^jg^ rcfpiciunt ftatum fchols integrum , vel afFe- 

 (ftum. Ibi eft Fundatio, ConfcruatiOj & Amplificatio; 

 hicCuratio(choli4 



Fundatio fchols eft , pcr' quam fciiola conftituiciJi: 

 cx materia&forma; feucx materiali& formali. 



Materia fcholae funt res& perfonaj fcholafticsc. 



Res fcholaftici funt reditus annui.locus commo- 

 dus, bibliotheca publica,& priuilcgia. 



Perfon^E lcholafticse funt priccptorcs 6c difcipuli. 



PrxceptorUm confideratur qiialitas & potcftas. 



Qrialitas eft tiiplex , Scicntia frugalis , Confcicntia 

 teneia, & Prudentia fumma. 



Potcftas eft ciuilis, non vero dcfpotica, 



In difcipulis requiritur Amor, Admiratio, & For- 

 titudo. 



R £ <5 V L .(£. 

 I. FmdutiflfchoU, vt & admlniftratio atchittSomca, 



diftinguenda cft ab cjjiciali. 



q; 



Officium 

 uiai^ittra* 

 tu, civcffi 

 Cchoia» 

 quo- 

 fnoito ^i* 



Vcmadmodumin omni focietatc , itaetia.'n in fcholafti- ftmiiitn- 



„ 1 n . r . dun» abor- 



ca,opoitet partes duas conlticuerc : quaium vna lit mU- ^^,0 ho- 



7i)c<, rejpiciens conftitutionem , alteia «1 antijrixi; , rrfficiens admi- minum ile 



niftrationem , focietatis.Rurfusopottet idquod cft architcdlo- 



nicum.diftingaere ab eo quod eft niiniftcriaic,fcu officiale,vr 



vocanc. Sic magiftiatus politici officiuni circa fcholaS fundail- 



das & admiuiftrandas eft architedonicum & principale , hot; 



modo. Magiftratus pius exctuct acdificia fcholaltica commo- 



da,imperticturrcbus& pcrfonis fcholafticis ptiuilcgiaampla, 



conferet ftipendia manu munifici , & cutabitea teinpeftiui 



diftribui , deniquc per fcholarchas curabit,ne quid tefp. Uho- 



lafticadecrimcnti capiat. Ptmdfib i.d ficia commoda idut , in 



quibus ea cernltur figura , vt & capacitate & diftiniftione fin- 



gula auditoria commcndcntur: & locus commodicatc , falu- 



britatc, amccnitacctraquillitateacincolarum humanitatc eft 



infignis. Eric autcm commodus locus , fi ftudiofi Cndique ad 



cum facile conuenire polTrnt , & inibi commoraii. Eiit falu- 



bris , fi non canturo aer natuia fic purus , fcd etiam mundities 



ciborum & domiciliorum rit^ procurctur. Erit amcfcnus , u 



non tantiim naturalitcr arboiibus hortis, fluuiis, & fimilibus, 



fed etiam aitifieiaiitet piduris ac ornatu conuenieti caftoqiie 



A» * sondeco 



