278 Encyclop^di;^ Lib. XXIV. 



tnus litcras iiitulit, apud Grecos Kademiae fiue Acadcmia: vo- 

 catae fuiit. Quancjuam , fi liteiaturam, quam vocant.ciccpe- 

 tis.gymnafianuUa intota Graccia cxtitctunt, vbi ttaciitus 

 fuerit linguaium vfus. Romani fcicntiam exteram haufluri, 

 aliundc Pixccptorcs & intcrpictes linguarum habcriin Rep. 

 fui cutaucrunt. Prunum cnim religionum fuarum causa 

 Ofcam , liuc Hettufcam linguam , a Pncrnicibus ortam , qua 

 inSibyllinis.Pompilianis , Saliatibus, & Auguralibus hbris 

 vtebantur , deinde vcro longo poft intetuallo Gra:cam vifum 

 eft edifcere. Quapropter Catouem illum feiiem pro rairaculo 

 hibeb,it Ennius , quod elfct homo tiilinguis , cunique tria 

 corda habcre diccbat , quia lcicbat Latine , Okc , ac Gric^. 

 Sccundum gcnus, ri Aoytx.!}-; , floiuit Athenis, fuitquc cclebte: 

 primum cjuidcm in Academia, deinde veio in Lyceum & Sto- 

 am fiiit deriuatum. Q_uanc]uam hoc fero cjuoquc in vrbcm eil: 

 ingrcilum : & vbi ingrelTum efl, perdiu iacuir, nec ita magno 

 in pretio.Namrhctoruni turba refcrtafuerunt omnia, inquic 

 T«-Uim 1. ojfic. mcrces vciodialcdicorumminima fuit habita, 

 doncc fucccdetcGrammaticorumgrcge aada eft dialcdlico- 

 rum authoritas. Idcm cnim Romanis olim primo videbatur, 

 ac curdam apud AchcniCum , qui medico.s omnium tururos 

 fuilfc mileniniosaffirraabat, niu manipuli Grammaticotuni 

 fxtitiflent. Tandem vcib iftuddodlrinaium genus in prctio 

 fuit , vt eft apud Suctonium. Tcrtia gymnafiorum fpecies 

 (pt\»7^(piiLi) , ptimiim concordiftudio in Acadcmia AthenicnU 

 culta fuit & confcruata pofteavetoa Lycco,Stoa Cynofargc, 

 alliifr]uc (uisftttibus ( vt de Cadmca progcnic fabulati lunc 

 pocti') oppuwnacacft Academia, fcilla & diuexaca,ambiciofis 

 mulcorum contcntionibus. Tantuscnim pliilofophorum '7t%ot 

 ncf.iio\}y\a* iC /^xiKi;-mi.'icui x^VLsimt in fuis dogniatis profun- 

 4eiidis & peiuicaciter alfercndis, vt nationum , (iue feftaruni 

 fitme trcccntarum , cxamcn in ifto gencrc ad niemoiiam 

 vfcjue fuam Themiftius fcripfcrit extitiirc. Quarra vcto 

 gymaafiorum fpccics apud Grxcos, Romaiu)^ ,& alios gcn- 

 tiles fuit adipodum m.inca. Nain vcra tiicologia intcr ilos 

 non fuic lurifprudentiac corpus Athcnis dcccni t^bulis con- 

 tinebatur , rario pencs pragm.iticos , iudicium pcnes Atco- 

 pagitas , Piytaneas , Hcliaftas erat : Romx vcro xi i. tabulis 

 coniprehcnfum, a luiiftonfultis per rcfponfa cxpofitum,(iiie 

 coipotcjfincordinepetdiuiacuit vtTullius in libris dc orato- 

 re &delegibus coiK^ueritur.Mcdicina deniqueab Hippocrace 

 primura Athenis inclaruit , tcmpore pcftilentia: : poftca vero 

 fimul acqucemetfcrat,intrcsprxcipuas vclutifamilias mifcr^ 

 di(le£la,vii randem in vnum corpus antcalicjuot fcculac|ua- 

 fi adftriflaeft , & in vnam docendi viam Vera itaque pro- 

 euldubio fuit olim Acadcmia in populo D i Hicrololymis 

 inftitutaqu* poft reucrfioneme Babylonia fuit reftituta cx 

 mandaro Aitax,crxis regis , authoiitate publica , f.flr. 7. vt 

 in ca conrtarct doftrina cctra dc rcbus non foiiim thcoIoi;icis, 

 veriim etiam po'itici>. , & ad ius ciuilc pcrtin^ncibus. Poflca 

 veroimaginem potius & fpecicm Academix habucriic ludxi, 

 quam rci vcritatem , cx quo labi ccEpit rcfp donec Chriftu':, 

 almus Saluator,inftitucic fcholam illam hihHsfjro^^Xo-i , vt fic 

 dicam , qua:po(tca longc I.neque fuit fparfa , adco quidcm, 

 *t poflquam Romanoum Impctium didicic fafccs Chiiflo 

 Domino & Regi ictetno fubmicccre , varia fcholar in variis 

 prouiuciis fuerinta Chriftianifliir.is Principibus inftirutae : vt 

 Bononienfis a Thcodofio iuniotc.Coiiftantinopoiitana ab eo- 

 dcm.Beiytienfis a luftiniano, Parifienfi-; & Papicnfis a Carolo 

 Maguo .abaliis alix. Porro fcholaediuidunturin obfcuras & 

 claras:in publicas & priuatas: paganas & oppidanas:vniuer(a- 

 Ics & particulares , priuilegiatas & non-ptiuilegiatas : triuia- 

 les & fublimiores. Noj complcxuri omnes illas diuifioncj 

 eonfticuimus trcs fcholarum gradus , ita vt alix intermedii, 

 aliar fuperiores ,quaE ita (ibi affincs & coniunfts funt , vt cs 

 infimis admcdias , ex mediis ad fummas ccrtis quibuldam 

 giadibus tianfitus & ptogielTus fiat. Scholae infimaE funt ver- 

 caculi, quas non tantilm in vibibus , fcd cciam in pagis con- 

 ^\tm^xxc\^'\tcttnon.(, Conc-Cvjlantinopotham VI. qua dc re vi- 

 Atx^ii^l^ihelmHm ZepperumVb.-[.pol!t.erclef.ciip.-j. (jp Brnhar- 

 dumTextorem lib.z.obferu.it.prallic.Scholx inteimcdlaE vocan- 

 tur tiiuiales ,a tiiuio , i, e a tiibus inr.iumentalibus, Gram- 

 niatica,Rhctorica& LogicJ:qu6d illac impiimis ibicxcrccan. 

 tut. QJuanquam hodic cctti dantu: gradus fcholarum triuia- 

 liiim : ita qnidcm , vt ali.x fint paedagogica; & claflica: t.in- 

 tum , aliac infuper publicx ,qu,-e peculiari nomine dicuntur 

 illuftrcs. Scholac (uperioresdicuntur Vniucifirares & Acadc- 

 mii Quamuis enira ( vt cx fuperioribus conftat ) Academiae 

 «omen fuerit olim commune omnibus fcholis : vfus t-imcn 

 hoc tempore obtinet , vt qu,T huiuGiiodi pr.rfidio & autho- 

 ritate fuerunt ftabilitae , vt ibi conferantui gradus honorarii 

 in fingulis facultatibus , ejc fingulari quodani iure & con- 

 fenfione publica nomen fibi vendicent Acadcmia:. 



C A P V T V. 



De Adminijlr/itione fcholarum ingernre- 



Pk^cepta. 



1^^ V I T fcholarum fundatio : fcquitur earum 

 g^^ conferuatio , quie pcndct a legicima admini- 

 Itr.itione & dcfenfione. 



Legitima adminiftracioeft parrim Didadic2,parcim 

 Nomochetica , & vtraque fpcdatui in geneic &(. in 

 fpecie. 



Adminiftratio fcholarum in gcnere pendet nb of- 

 ficiis communibus , qOcE reqununrur ab omnibus 

 priEceptoribus , & fimiliter ab omnibusdifcipulis, Ec 

 hxc dicitur Didatftica & NomocheiicagcncraUs. 



Officia communia pi;rtcptorum confiderantur 

 fub iditiuin, progredum , & hncm funftionis. 



Subinitium prxcepcor fibi conciliabit authotita- 

 teni dcbitam. 



Sub progrcirum fungerur offiao fuo fidehter: 

 qux fidehtas confiftit in dodrina & dilcipUna • cui 

 vctique accidit relaxacio. 



Sub fincmaccurate examin.ibit, num quid eorum 

 fic priccrmiirum , qux difcipulo crant tradeiida. 



Officia communia difcipulorum funt triazvideli- 

 cet pr.-cftituere fibi certum ftudioruin finem , amoli- 

 ri ftudioruni impedimenca , & adhiberc media ad 

 fcopum pcrducentia. 



R £ G V L j€. 



I. Ptiiceptor ntji authoritate fit armatw , rernpnb. 

 Uterariam pejfnrtdalrit. 



QVcmadmodum fundatio fcholarum eft politica vcl 

 (cholaftica: ica3c earundem conf ruatio ,ampliticatio, 

 & curatio. Nos hic agimus de fcholaftica, i. e. ea, qux pro- 

 ficifci pocclt , cdebet , a prxceptoribus & difcipulis Illo um 

 autem , vc & iftorum, officia fpecljntur communiter & iin- 

 gulaiiret Primumprxceptoris cuiufque officiumcft , ("ub Ini- 

 tiumlux tuncSionis dilpicere, quam maxiniafieri p. teft cum 

 circumfpciflione , vt dcbitam libi conciliet aurhoriracem^ 

 quod fit teligiofo dininx auihoritatis confciuanda: rtudio , 8c 

 iuiis dati cuftodia.humanitatc fcilicct.fed non 1 imia : & mo- 

 lum gtauitate , (ed non camcn ad (upcrbiam afTuisentc. Abl- 

 quehacauthotitate fit,ptxceptor idcrit infchola.quodlai- 

 ua &: truncus- 



Q.uon| 



pr^te 



fiul C 



liire 



1 1. Admimftratio fihoU dtiohtti cnn'i>ietur, 

 didafcalia, & nomethifia fihoinJlUa. 



ki ■ 



ftrJli 

 klu.1 I 

 dujbl 

 conii ' 



DldafcitliafcholajHcx coniiftit in comrounicatione doflri- rcbui 

 nx , qux fit pet compendiofam infticutionem , fidelem 

 repcticionem & pateinam relaxationem. Nornethijl.^fchoia- 

 flii.' confiftic in morum gubernatioiie , qux continentut lc- 

 nitatc pa:erna , difcrerione dilcipulorum diligentium ab 

 indiligcnti^us , & morigcrorum ab immorigcris dcnique 

 in Kguiij fcholafticarum promulgacione , famSione , at- 

 que executionc. Leges iftx funt gencrales , vel fpeciales: 

 riccpcorum , vel dilc:puloruin : de difcencia , vcl demo- 

 libus. Quod accinet ad leges difcenti.t in claffibus, illa- 

 lum capita elegantcr conftltuta hxc funt apud Ventanutrt 

 Velumine t. pregymnafriatum linQin Latintt. 



I. Saplentiam a numine afliciuiffime cfflagitanto , interim 

 ita laboiioscdifcunto.vt fi a fedibus xthsreisnihil cxpedcnt. 



z. Doiftorem nou fecus quam parenccm coluiito 



}. In ludum ,quoad fieri poterit, feriiis ue ingiediuntor: 

 ante tempus d potTint adfunto. 



4 In gyinnafio modcft^ confu{ento, idque tantiim agunto 

 & cogitanto jCuius causa locum petefrunc. 



5. Ne dormiunto , ne fabulantor , ne nugantor, ne con- 

 tcndunto, ne vlla ratione doiflorem perturbanco. 



6 Quocidianam Magiftri aurcultationem priuato ftudio 

 anteponunto : ac nifi fumma ncceffitate , ne feincl ab- 

 funto. 



7. Veibis ac fermene cim Magiftrum, tum fcriptores 

 optimos , qui explanantur , cffingerc fludento. 



8. Si quid haud probi percepetint, aut fi dcquodubiraue- 

 rint , Magiftrum adeunto , inccuoganco^ coafulunto , pudo- 

 rcni luilicum cxuunto. 



9 Qi'« 



