Scholaftics Cap. Vi. &VII. 281 



:l 



• 



Quintilijnus , qui faa ftudia eiudicniix iuuciituripcr lo. an- 

 nos fc irapcndillc tatctur , fcitc aic : Repetamns & tiadcinus: 

 & vc cibos nianfos dc propc liquctados iiimittinius,i]u6 laci- 

 lius digcrantut:iti lcdio non cruda.fcii niulta icciationc inol- 

 liti , Si vclut confc^ta mcinotiz imitationiquc tijdatur. Au- 

 ditor itaquc cum au Jit , limilis (it cdenci , cum vcio .ludita m 

 memoriam rcuocat,fit fiinilis concoqucnti cibum & runiinan 

 ti. 1. Rcpetitio fit paitim curfotiajqua raptim aiiquid repcti- 

 cur i partim fixa , i^ua minut.itim omnia & lingula itcr.intur. 

 Vttaquc dcbcc cllc lioraria , diurna, & licbdomadaiia. Prxcc- 

 ptor& difcipulus liic iinitciitur .Socratcm ,c]ui «uto cts< mv 

 ctt/rzj, diccndaellc moncbat : & pium illum Mclanchtlionem, 

 «juiin Etbiicis paulo antc obitum tiaditis ait :Non curo eo- 

 luiu rcprehcofioacs , cjui dicunt|, me fempci caneiceandcm 

 cantilcnam , & nihil uoui fcirc. Ei hic c!t DidnHuageneraln, 

 qaara t' olfr.in^ui Rjticliiui certisaphorifmis alhinxit, & So- 

 pbii!;iiti H.Tpiimrller 10. theorematis compleius ell. Summa 

 huc rcdic : In quoiibct ftudio vnus author clafficus, emenda- 

 ta: ac clc^antis editionis, diuifus in ccrtum immetum ledio- 

 num rcpctatur quam dihgentiirimc. Caput hoc nobis daudat 

 piduradifcipuliapud pLironem rioAir.5. Difcipulus debet cfTe 

 ^;A7<ttJif , ^iWiy^^ >i ^tj-mlin^! , id elt , cupidus difcendi , au- 

 diendi , & inceirogandi. Dc gratitudinc difcipuli nihil pi\E- 

 cipimus : c]uii hoc citethicum. Tribus tamcn vcrbis aiicjuid 

 dicamus. Difcipulipisceptoribus fuis dcbeut beneuolcntiam 

 & ii-iAi^ , iuxta illud Euripidis : lnjlum eji , labores dign* 

 Tnercede ccmpen!art: & iftud Ariltotelis , Wj tpiXmfiu^ y^ivn- 



Jfoi/'; , yj^ 7t?ot j9V«V 75 iyiih)^ifS/ji' , id clt , vettcnte Chycixo, 

 Prxccptoribus . c\m veram fapientiam nobis impcrtiunt , uon 

 potcd par honoranobis rcferri : fcdfortallis , vt erga Deum 

 & crea pjrcntes , fatis eft referie gratiam quantam quifque 

 poteft. Hoc fecit Alcxander M- qui fubinde faiTus elt, plus fc 

 dcbere Arillotcli prxceptoii, qu.im Phiiippogenitori : quod 

 ab hoc viucndi tantiam , ab illo etiam bene viuenditationem 

 acccperit. Ec Ifocratis crga pra;ceptorem Theramencm tanta 

 fuic gr.uitudD,vtcum a ttigintatytannis publicc inuadcretur, 

 omnibus confteruatis,non oratione folum,fcd etiam corpove 

 fuo foniter eum defenderit. Et M. Antonius Impp. vt refert 

 Capitolinus.magiflris fuis tantum honoris detulit , vt imagi- 

 nc$ corum aureas in tcmplo Ifirium haberct Pere^rintnio hlc 

 fub fe continct ablegationem liberorum ad fcholas octeras 

 ecrtas , vt ibi ptoficiant in literis humanioribus. Ea impiimit 

 pendet a cura parentum : idcoque peculiarlbus prxceptis non 

 cget. De peregtinatione , qux fufcipitut ab aduitis , infra 

 przcipicmus. 



C A P V T VI. 



De Scholis njerndculis. 



PR.<€CEPTA. 



^ip Dministratio& Nomoth?tica fcholarUitJ 

 \^^. in (pecie dicitur Didadlica rpcci.nlis,quaE cft alia 

 atquc alia in fcholis inlimis,mcdiis,& fuperioribus. 



In fcholis infimis , feu vcrnaculis, (iue fint pagana;, 

 fiue oppidani , fiue tnafculinac , fmc puellares , adhi- 

 beatur praeceptor paticntia ,tanquam lorica , pridi- 

 tus^huinilisitcm &prudcns :& ca ptoponantut,qu2 

 funt pietatis , bonorum morum > ledlionis & fcriptio- 

 his hnguae vetnaculr. 



R E O V L ^ 



I. Inf.holas "VsrnaculM mittantHr puellit i& iUi /hlitrn 

 putri, (jHi anibtci mechanicis ali^itando/e applicabunt: 

 dt piteri , ^ui ajpirant ex defiirmtione parentum ad 

 vheriorem ingenij cultUTam,non in vtrnacuiai,fed re£la 

 in LacitiOi dedncantur. 



RAtio Canonis cft i quia tempus.quod impendltur leflioni 

 & fcriptioni lingui vernacul» , meliiis collocatut in le- 

 ftijane & fcriptione lingus Latinx. Sed contra obiiciiitur ifta. 

 L S^penumero fit , vt ftudiis altioribui deputcntut ingenia 

 Jnepta. Quod li ergo illadiu hireant in fcholis Latinis , & 

 poftea illas defererc ncccfTe habeant , ignoiabunt vtiquc le- 

 ftionem & fcriptionem linguac maternz. 1. Multum fitum eft 

 in legitiraa Iingux vernaculz lcitione ac fcriptione.Re^.u/V i . 

 pelcAusingeniorum eft habendus:nc nobisaccidatquod eft 

 infjbulis. Lupusinfcholam miffus non potuitadduci vt di- 

 cetet a: rogatus caufam , diiit , fe idrecufate adeo.ne habcac 

 aecelTe dicere b. Idem iufTus fyllabizare fa Sc ter ,lc rogatus 

 <^U!dfaccient/,8c a, tefpondit//« : quid /,«,& r, refpandit ter. 



Sed lufTus coniungete /i* & r«r,dixit /t^ntn. Quo pcttin.-t 

 metettix.quxiuliacolligctc literas in voce cajlitti,, dixit xmo. 

 Kflp.adi. Saac multum hac in rc fitum cft. Sed ludcndo 

 quali , partim ex domcltica iuftitutionc , partim c.\ Latini 

 linguxconuciiicntia , hoc omncpoteft abuudc adJifci Dif- 

 fcntiat hic ,i]ui volct. Ego ptopoiio cani viani & rationcin, 

 quam tcri vclim ab iis.quos optiini iufticucus opccm. 



I I. In fcholis vemaculii pagMtf pueri apHeliis per clajfet 



diihnUM feparentHr : in vrbibnt difiinilx JintJcheU 

 pHerorum & pu:liarurn. 



NAm in pngis non cft ea liberorum frcquencia , vel fum- 

 tuum ratio, »tdiftinLtas fcholas apcdrc opottcat pro 

 pueris&pucllis. Neccfrc autcm cft , vt per clalics diftmflas 

 feparentur pueri Sc p'iells : qui.i fi promilcuc fcdeant , petu- 

 lantiam & lafciuiam arcebunc. Pono fcholij paganis pra:fici 

 poflunt aedicui , qui quidem huic pioamcix tunt p.Trc3. Ita 

 cnim ruiticinononcrabuntur pcifolutionedidadtri cuin adi- 

 tuus habeat ftipendium, cui qualecuuque auitatium cx bonij 

 ccclefiaflicis addi potelt, vt tcAt confulit f' ilhetmtti Z-ppertu 

 Itb.i.pUt.ecclef. cxp.j. Hucfpeftat decrctum concilij Con- 

 ftantinopolitani V I. vt prefbyteti ptaeceptotes in pagli vel 

 villisnihilptetij a dilcipuliseiigant. 



I I I. Pttellit ordinarii non addifctnt linguam Latinam. 



Hj^ccnimlinguaipfisnoneft vfui, fed magno potii'isin- 

 commodo.fiue fpedtes tempus , quod impendendo in 

 hancliaguam inutiliter coilocant , fiue varias occaConc<iac 

 illccebras peccandi, qui hinc oriri folenc. Extraordinaric ta- 

 men fcemina nobiles ac ptincipes hanc hnguam addifccre 

 polTunt .vtipfis fit otnamcnto. 



Scliolk 



vcrnjcul* 



pjglll« * 



ciiiic; quo. 

 muilo in. 

 Ituuendac f 



An pucU« 



lin^iidrh 



1-a in.ini 



ric eant 

 aililifctre? 



I V. Liberi quin^uennes mittantftr in fchclam 

 vernaculam. 



INtcIlige annum qulntum incipientcm. Kam quadrimatu 

 cxafto vtcunque cerebrum eft confirmatam, & rox atticu- 

 lata : qui duo rcquiruutuj: ad illa prsellanda,qus hic prsfcii- 

 bi folent. 



V. Injiittitionis rnodtu in fchola vtrnacula pendet 

 ab hfi legibus. 



»./~\MnCsdifcipu]ihabeantexemplatia elufciem editionii. 

 V_>' 1 Domi non legantur vUi libriptsEter eos ,qui expli- 

 cantut in fchola 3. Librum partiatur pra:ceptor in cettas lc- 

 «Siones, vtfciatdifcipulus, quam breuipoffit abfoluere pen- 

 fum. 4. Qua;libet ledio ( vt vocant ) clata vocc tecitetur a 

 pTiceptore. f. Intet repetendum rnus condifcipulus alrcium 

 corrigat. i. Praeceptot munufculis certis fibiconcilictanimos 

 nouiriorum. 7. Quatuot horas de die ( non amplius ) pucri 

 fcholam frcquentei)t!& hotis maCutlnis memoriam exerceanE 

 edifcendopattiraelemcnta teligionis Chriftlaus.partim difta 

 Scriptura illultria , & fententias moralcs , imprimis rhvth- 

 micas. Hotis autem pomCridianis difcant pingcrc , & redd.tn{ 

 rationem aftorum totius diei. 8. In pingendo ploponantur 

 omnium primo litercrx fundamentales, dc quibus fupriiiil 

 Grammat. Nam qui haslitteras rite potcft pingcre , reliquaj 

 facillim^ addifcet. Ou.x obferuatio in omnibus ommno lin-' 

 guis valde clt ncceffana. 



CAPVT ViL 



De Scholis cUficis. 



tttari tbc* 

 ti mittendi 

 in fchotdm 

 vemacuU? 



infhrutio 

 vernacula 

 debeatcflV 

 c€^arat«( 



P R 



^ C E P T A. 



Str^ N fcholis inccrmediis & fuperioribus eadetn 

 ^l^ eft inftitutiottisratio : fed priuilegiorum cft di- 

 uerfitas. Hic igitut communiter diccmus de inftitu-' 

 tione,qui ccrnitur in fcholis claflicis , & publicis. 



Scholx claflicse ( quibus prxeft Paedagogearcha, 

 feu Redlorpidagogei) funr,in quibus animi difcipu* 

 lorum imbuuntur plcna cognitione linguar Latinae Sc 

 Graec.-c , itemque Muficjc.ac Arithmetici, & guftum 

 pcrcipiunt Logics. 



In his fpe(3:anturcommunia , & fingdaria. 



Communia in omnibus clalTibus fpcftanda func 

 numero tria. i. Pietatis cxercitia. i. Stylus , faltem 

 inconficiendis diatiis. j. Rclaxatio animorum. 



Singulariafunc propria GUiuf<:|Ue cUflis^hoc axdine. 



