2 84 Ency clop^di^ Lib. XXIV. 



adduntut.funt fubftantiiu , ecfati/ .,<iominfn , atfi^m. Haec dum 

 miiltis cxcmphs tiadautut , etfi pctpetuo loquare Latinc, 

 puer tamcn pcr fc vcrnaculam linguani imaginatur , & colJi- 

 git , quid xiiieihaiim , i^aiAjiiblij,nti:ium. 



Adieiiiua. in m dndinaMnr , vt dommu!. 

 jlditmciiua in a , vt mnfa. 

 ^dieiiiua iti um, vt iempium. 



Demdspcnii (^- adicitiua in r.r, 

 A<ier afper.t ajperum. 

 Frt>lper frcfpera frofptriim. 

 Ncckbolo,vtaJiuii(fl:iuum cum fubflantiuo dcclinet,prx- 

 fertim fi liabeaiit diueilos exitus,quale fotet bcnu^puer ; nam 

 turbanfjr in re non ncccfTana- Sed patce Valaee ,quod tam 

 «iiu lim intcr pafcafios Scanalphabeticos , quali tuhicigno- 

 res. Sedquia lic voluifli , ineptiui potius quamnihii fcnbc- 

 lem. Muto ad te Giammaticam vnam jtthiopicam,iam olim 

 a coquo meo inccptam& defcriptam ex Hbeilo meo queni 

 eis tradebam. Non cft imegra , fed indc licebit conicdluram 

 faccrc. Aufim polliceri, fi tu eam fic rudi figura pcrfeceris , & 

 bono ordiiie lem oculis etiam obicccris , fore vt intra trimc- 

 ftieh'cdifcipulus optime declinet & couiugct. Intereadum 

 hxcdifcit , fiiigulis di^bus , vt diii , exerceat fe pingendo. Et 

 nullusdics pistermittatui , quin vocabula aliquacondifcat, 

 partcs hominis,rcs culinarias , & quac in douio, foto, tcmplo, 

 agroque fun: ohuia, hoc elf quotidiana ilta. Ea credo nouerit 

 antcmenlcm vnum Nam fingulis diebusdiflindis horisnunc 

 legat , nunc pingat , nunc ledtionem & vocabula cantillct , Sc 

 iocusdt , non labor. 



Vbi hxc quotidiana vocabulaconfcripta fuerint ,& iuftus 

 iam vidcatut numerut , in codem libcllo pergamus ad ora- 

 titinculas quotidianas. 



Heiu SehaHiane. ijuidplacet , domine ; 

 Vbi efl \UrliKeif luit aqtiatum. 

 ^^idagit Nigrinm ? Siudet , fcribit , faratfocHm, 

 Ejtne Culielmut domi ! Son , domine. 

 ^uonam abijt ? hiit aiforum. 

 Sluid co ? Emptumpifcei. 

 Mxcpaucispiimum conftcnt verbis , & legant mod6,vfu 

 difccnt & diccnt mcmoritct. Qu^anquam omnino confultum 

 ert,vt fimulatque ficfatislegere noriut , fiugulisdicbus exer- 

 ccant memoiiam in huiufraodi dialogulis , qui contineant 

 quamuis materiam domcfticam &. puerilcm. Ciaai tibi tam 

 multi fint vtcunque proueifli difcipuli , curabis , vt tu his ru- 

 dimentariis modo ftudiorum rationem pra:fctibas , & vnara 

 tantum horam , qua; alioqui tibi periict,eis impendas Prouc- 

 ftiorcs aurem tres aut quatuor quotidie in orbera cum illis 

 paerulisludant , &audiant eos dedinantes , ficut quod alij 

 faccrcqueantjtu ne fubeas. Id maioribus.quoque lucro erit, 

 vt rationem docendi condifcant. Cztcrum cura,vt vfu potius 

 difcant quam rarione. Verbi gratia , in tertia dedinatione fic 

 dico : a,atii,neu rum. Declina, Carbo,Dogma , Dogma dogmatu, 

 dogmati,i^c. femper ipfe eis dico genitiuum, nec tento an iam 

 fciat:verum ade6crcbr6dcclinabut,vt tandem imptudctesin 

 genitiuum incidant. Itaque de accufatiuo in im , ablatiuo iu e 

 &/,genitiuo plurali in nm & ium , non cos volo torqueii , fcd 

 ipfe intcrdedinandumfuccurro. Vbibiennium fuerint verfa- 

 ti in literis latinis , tum demum fuopte ftudio lcwcnt grandcs 

 iftos grammaticos,aut certe eis opus uon habebunt.ipfi cnim 

 canones fibi ex vfu auftorum formabunt. In dialogis mulia 

 «biter difcontut , vt vetbi gtatia , numeri. 

 ^juota efl hora ? 

 frima ,fecunda , teriia , ^c. 

 ^uot fbifunt hominei ? 

 Decem , vlginti , triginta. 

 In vetbis primac coniugationis , praeter ea qui regula vni- 

 uerfali comprehenduntui,fcmpct addo omnia conipofita,hoc 

 pado. 



Stt),^eti,flatim. 

 Adflo , adftiti , adflitum. 

 Confio , reflo , pr^fto , profto , difto , infto. 

 Sic intertii& qnattaconiugatione & fccunda , vbi certus 

 eft numerus , nec pr.-tccptum cfl: generalc- 



NuUumenim pra:ceptum pono in tertiaconiugatione, fcd 

 hoc pa^o pono terminationes. 



Cio. 

 Tacio ,feei , faHum. 

 Confeio , confeci , confeBum. 

 Afficio , perficio. 

 Quare pracpofitiones pono ftatim poft nomina. 

 XXX. Accnfatittum regunt. 

 X y. abtatiuum. 

 1 V. 'vtrumtjue cafum. 



lam fciunt diccndum : Gutielmus iuit adforum,<\\i\i ad tegit 

 aecu(atiuum. Ncc dum fciunt , quid fit comparatiuus , tamen 

 in nominibus in or pofui compatatiua or oris, doftior.melior, 

 vt declinent. Sic & verbalia in io , vt audlio , natib,faiftio,&c. 

 Poftea eos titulos intelligent. Mei iam multis nienfibut a me 

 ncgliguntut , eo petdu^i func , vt intcUiganc domiuum ; ncc 



multum iam curo , fui aliis occupatior, quam vt cos multuih 

 relpiceiem. Perucncraut vfquc ad tcrtiam couiugationcm, 

 tortc aliquid iict Biaccaiac. 



Tu nihil dc palfiuis verbis tradas , nifi omnibus abfolutis 

 couiugatiouibus , tuin de pafliuis agendum fimul & deponca- 

 tibus lu or. 



Poft vcrba tradenda pronomina ncc fciunt quid primiti- 

 uum , quid dcriuatiuum, Demoftlhatiuum &c. tautum decli- 

 «ent. 



Aduerbia, coniuncflionefque vfu difcant. 



Scquitur fyntaxis, cuius caput primum dc adiediuo &;fub- 

 ftantiuo trado ftatim poll fccundam Dcdiiiationem. De vet- 

 bo aftiuo cum acculatiuo intelligcnt, vbi fcicnt imperfcdium. 

 elfe comede , nid adiis fanem , carnes , &c. 



Cotnparatiuui abiatiuum regif.fuperUtiutis genitiutim. Duo~ 

 rum fuhftaniittorum alierumjemferfu genitiuui , ducrum verbc- 

 rum alierum infitiiituus. 



Hac paucafufficiant Nam qus adicitiua genitiuo gaude- 

 ant ,qus ablatiuo , indialogis obiter difccnt, vbi co pcrdudti 

 fuerint , vt ipfi obfcruare incipiant verba & nomina,qua; 

 Catholicispiaeceptisnon continentur.alia alios poftulatc ca- 

 fus , vt vefcor , fruor , vtor , ablatiuo &c. 



Si hoe pado pneium inftituas, ante fex menfes communia 

 nouerit capita totius Grammaticae Et inteiim in dialogis 

 cum profettum habuerit , vt multa norit garrire Latinc. 



Scquituranni parspofterior ,quo putaiem illi nihil peri- 

 rc , filedtioni publicx Tcrentianx intercffet, uon quod to- 

 tam aifcqucretur , fed dum tc audirtt copiose dilfercntem, 

 Vos ifthic tK'ro auferis , multa , crcdo , intelligeret. Sinio pa- 

 tei familias fcruos aftaotes alloquitur ,iacebant pio foribus 

 aut ligna , au nefcio qux farcinx , aut onera , iratus dominus 

 Si ftomacholiot in pigros , defidcs & negligcntes fomnolcn- 

 tofque fcruos , oj inquit , ferui quid ifta fic relinquitis pro 

 foribus & ante oftium ? A::fer;e , hoc cft, afportats, Intrc, hoc 

 eil:, in domum , ifthtt, hoc eft, ifta onera. Puer fex menfibus 

 in tamilia tua verfatus, nihil huius enairarionis allequcictur? 

 Pcrge. .'^/./i-rr*, imperatiuus ab .■/«/iro , regit accufatiuum: 

 Ifthac dicunt poetx pro ift^intro aducrbium locale &c. Alia 

 qua: adferes auditoribns , non aflcquctur Quid tum ? adhuc 

 tcncllus eft , & dies diem docebit. Quam mirabantur , quod 

 D Ludouico enarrarem Liuium ! Et tamcn res procelht pul- 

 cheirimc. Tibi quoque dextra crunt omnia, fi modo Saimati- 

 cenfium mores caueris, qui fi difficilis locus occurrat,ibi ncr- 

 uos cxplicarc ftudent , & fui miraculuro apud plcbeculam fa- 

 ccre. Tu pueri mododicito ,non potes iain oflcqui. 



Interea tamen hic pucrdomi habcbit fuaftudiainDialogis 

 legendis & pingendis. Quos C adhibita etiam cura confcrip- 

 fcris, fieri qucat, vt nnUafit vox Latina, quin antcfinempri- 

 mi anni ab hoc pueio fit faspius leifia , fcripta , audita , & be- 

 nedetrita. Quomodo , quifo ? Principio nomina poetica, 

 fluminum, herbarum , monrium &c omitto , & antiqua pt£E- 

 terea vocabula. Dcinde in his dialogis ,etfi arguaienta etunt 

 aliarum rerum potes tamen fubinde Grammaticum fimul 

 agere, & Dialogi rem agere. Vcibi gratia, Foite concludituE 

 Dialogus , hoc eft , pagina vnafnam nolo tc fplendidc tic la- 

 boiare) Diaiogos voco confabulationcs quauis de re , & funt 

 fingulx paginz quandoque Dialogi, vt res feflTtulerit , fem- 

 per pofitis in frontifpicio perlonis difcipulorum tuorum, non 

 coruiTi modo qui haec difcanr , fed quorvjnilibet , quicquid 

 noui vel tibi vel Cxfari ipfi contigent , inde fiat collo- 

 quium paruulum ( fi modo captum difcipulorum nonexce- 

 dat. ) Efto ergo , fit finis dialogi ifta.j Faciam qniccjnid lufferis. 

 Ingredere hic occafioncm vt difcant compofita verbi Facio, 

 & fic digere , vt alter nominet ipfum compofitum, altei ora'. 

 tionem ci eo dcfcriptam reddat, 



Carbo. Nigrintu. 

 flacetne exclttere compofita verbi Tacio ? 

 ferplacet, tu frSLito. ftihjeruiam egofro viTili, 

 Afficie. 

 Rex meafffcit fummo honort. 

 Si i d commi ferU , afficiertt maximo dedecore. 



Expende fic omnia compofita & dialogos fic confcripcos 

 faltem cteberrimclegaat, haudaliter atque no» horascano- 

 nicas. 



lam vero volo.vtetiam data opera cerra quxdam verba 

 cum fuis compofitis deligas , & fic cum vno atque altcto ex- 

 emplo fcribas:tandem minuetur kxicon, & pauca rclinquen- 

 tur.qus tuus nonceperitdifcipulus. Deinde hoc padoquan- 

 doquc,vt facit cotnucopix,nominaado omnia<iux a thema- 

 te deducuntur- 



Michael. Sehaftianiu. 

 ^uid gignit amo} 



Amo , amans, fimalurtii,amahilis, amandtu, amor,amicitia, 

 nmicus, amica, 



Rudecft cxemplum : fed vides , ita fenfim fieri,vtrcfto 

 adhibito iudicio", totam linguam latinam, & bonameius vte- 

 dxpartem , in hunc Dialogorum libvupoflis conferre, nedi- 

 fcipuk» annum vnHm Cc exeicicato tnultapoflint obiici noua. 



PiKteiea 



