Scholaflicci^ Cap. VIII. 287 



1' pe- 



bcnc ffTecrctr* Nuiii . 'a; funt coslingui , lii ingenii.j Dt. 

 clam.a[iones inliituuiuai in culUgiis puuatis , 6c JUi^itouis 

 publ. JifputstionLS liaiilitcr. 



VII. I/j peyegrin.itione ohferuttie oportet 

 pnem & tnodnm 



Flnis peregiinaiionis continetur iilo (<.\K.a:\Utaptrt^r',n\- 

 ticnueji co^niiio, co^nittvnis ailio , nHionu gloria eirr- , jui 

 •vniuerftim hanc 'viiam voluit ejp ffegrinationnn ad -vfe v:!»- 

 lem ! iiAin , ^ farin , qu,< emirit liberfs, ij! rceeptu itatur n e- 

 iiorii>i4f , ernolumenum. Modus confilHt in itionc , commora- 

 tioiic, & icdiru.ltionis pr:Ece['tum cft , vt ftudicfus diu nuil- 

 cumO|Ue delibcrec , adhibito lupcriotum & aniicoium cond- 

 lio ,tur,t]uo ,ouamlo , quomodo , qu.in-.diu, pcrcgrinati de- 

 Wac. Hic noii ab re tuerit diligentcr infpicerc tabulas (;eo- 

 ^iapliicas , & commcutaiia ad illas : itcm conuctfaii cum iis, 

 <]ui locj vaiia lam antc pcrluftiaiunt , &: ab iis difccrc (jux 

 hi*»c liuie iint ei^mjiai^ y K^ioXi^ , «5rj^>i;^i'jO^. Conimora- 

 tionis prxccptumcil , vtfcias quamdiu vno loco (it fubfi- 

 ftcKluin : i]uoinodo virorum magnorum confuctudine pof- 

 (isv:i ciuac dcnitjuc iinc refcrcndain diarium lcu cphcmeii- 

 <lcs. Reditus lex cft , vt reuerli cx peregrinatione protinus 

 cxuamu» onuicm pcregrinitatem , Sc nos approbcmuj viris 

 ina:;nis , vt iij conftarc polfit dc hudupcicgrinatiouis. Vide 

 ' iDtia ApcdetKiiam. 



> in V 1 5 1. Ordo cuiufcjue cttrriculi cornprehendatur certo 

 ftudiornm typo & Kalendario. 



OllJinem rcrum difccn^^arum expre.Timus iii eurriculis 

 O.da tcmporis in cjuolibct cutriculo hic erit Primo ty- 

 pusftudo um crit iii promtu : qucm nolumuscflc horaiium, 

 fcd 'iiiirnum.-ica vt diesquilibet in ciiamaiora interualla diui- 

 da:ui,de quibus fupia.Idco autem typum horarium improba- 

 mus:qu'a li horis lingulis fingula traiflentur ftudia , mens di- 

 lcciic.s diftiahirur. Deinde Kalendarium ftudiorum tcquiri- 

 nuis id eft dcfignationem temporis , quo ftudium quodlibec 

 poJiit ahfolui. Pedet autcm ifta dcfignatio partim a. difciplin* 

 prolixr.ate ac neceditate , partim a difccntis tempeianienco. 

 Aiq..c h.tc sut prsccpta Didacflicacgeneralis &: fpccialis^quac 

 fac. e polTunt ad hanc vel illam fchol.im accommodaii,habiia 

 rationc circumftanciavum. Cur vcro inquiac aiiquis, hic non 

 diflcritur de ftudio philofophia:, theologix,iutifprudentii, Sc 

 riedicins ? Refpond Huiufmodi traftatio pertinct ad prico- 

 gnita cuiufque facultatis : vt videre eftei Didadica fupra 

 lib.i.. propofita Sed in pauca contrahamus .quxhaftenusdc 

 fcKolaliica inftitutionc diximus , & quaedam amplius illu- 

 fircmus< 



/. De djcfore fchili in Cftiere. i. Vitam profcflioiie fuadi- 

 gna agat, bonoquc & laudabili excmplo difcipu is praluccat. 

 »• Peritus fit eius rei, quamdebet alios docere. 3. Qi.a: fcit,ne 

 «iifcipulisfuis ncfci.it. 4. Difcipulos patcrno airiorc con-iple- 

 Aatut. f. Doccat pcifpicuc,brcuirer, & petfcifle. a. Difcipu- 

 3os fuoscommendct Deo feriis precibus. y.Ne fit h.fi<(,a.yO'. 

 S.Mores & linguani dilcipulotum inpiimis fcrmct 9. Exor- 

 bicantes corripiat& cortigat 10. Hoc vniccagat, vtdifcipu- 

 lusprxcepcoiem ainet&: rcuereatur , non mctuat vel oderit. 

 1 1. Diuerfis ingeuiis fe accommqdet. 



II. De difciptilo i>}_^enere. \. In coi^fpeftu habcat nomen 

 fucm, locum in quo vciratuv,tempus,&: fincni fuoium parcn- 

 tum & eoruHi s^ui Uint loco parentum. Nomcn quod attinct, 

 ftudiolus clt, &; appcllatur. Ergo nomini fuo icfpondear , & 

 ftadiis inuigilet Dcinde vcilatui in ioco,qui cft oflicina picta- 

 tis & humaiiicatis , lcu cmporium virrutis fapicntix. Sic ita- 

 quc vcrfetur in hoc loco , vt illum non coiuaminct. Porro 

 quia niliil cft lugacius tcmpore ,ne'inat illud fibi abirc & pe- 

 liie abfquc hinSn. Dcniquc parcntct , S: qui funt loco pa- 

 Knium , hoc fpcftant , vt filius in fcholis optimum viaticum 

 & thcfaurum parct Caueat itaque illc , nc fpcm dc fc con- 

 ecptam fallat. 1. Dct operam pietati & modclHa;. }. Bonas 

 liceras aincc. d. Ftsccptorcs fuos in pretio habeat , cofque 

 amorc & affcClL iihali profequatur. y. Difcat in timoic Dti 

 cuin diuini nom;i!is & numinis iauocaiione ; animo attcnto; 

 fine tiJioifine od:o difciplinae & caftigationisifemper & vbi- 

 que i denique cum modcftia, abfquc ('lioTt^plu Itaqurhoiam 

 leftionis fuo aducntu anticipct, in filftio atteiidat,nullo prx- 

 iudieio occupctui &c, 



III. D" co^amuriicatiorie doclr^in* in fcnpre. i. Non nifi 

 vnumvno tcmpor'- doccatur. 1. idque crcbio. ^ necdimit- 

 tatur , priufquain folide fit perceptum. Itaque nonnil vnus 

 author vni in re , & nonnifi vna matcria vno dic tra<fletur. 

 4. Omniadocentoi pcr notiora. «. Omni'. fupcrfluitas viie- 

 tur. Itaquc nihil peregrini admifct-tot, mhilquc dcdifccnduin 

 docetor, ficut nec illud quod careac v fu 6 Ne modus rci tia- 

 ^etur ance rem. Itaquene pixcepta proponantur ante ma- 

 teriam. Nam praccepta non tain dirigce debeut , quauicon- 

 fitmate. 7. Omne lludium in cer;a inccrualla diftnbuitot: 

 Tom. Ul. > 



ita vt vnum cctcuni Itudium quouis fcmeftti,trimcrtti,»cl bi- 

 niclui coullituatnr , atc alia Louiungantur , luh quodpuin 

 iliinus piiniipjlr quod tamcii icpciiiiuni pomis ici ptiusco- 

 gnita: , quain iiuuitci dikciuia; allignciur. K. Noiitia cotifu- 

 la pr.xccdai diftind.im. 9 Vniucrlalia doccntoi inilngula- 

 ribus, totuin in paitibus. 10. Omnialpcdcnt adharmonura. 

 Imclligc hainioniam iion folum linguatum , lcd ciiain ai- 

 tium. v.gi gi.imniatic.e Si ihccoiicx,gianiinacicse,icthotica:, 

 & logicx.logux & gconictrix i logicx & mctJiJhyficx 1 gco- 

 mcciix&opiicx &c. 11. Magis ncctifaria ,& fcacilioia piiils 

 doccncor. 11. Situs tci difccndx ornatc in libio dilpofirus 

 cfto.Quo pcrtincnt elcgantia typoium.munditics chaitx , fi- 

 gnamncmonica.tituli &fubtituU &c. 15. Pcxccptri kiiban- 

 turncruosihieuitatc. 14. Oinnc txdium dihgtntiflime cui- 

 tandum. ly.Prima rcpixfcutatio , qux ric intellciaui , fit ac- 

 cuiata. 1 (, Omnia doccntor abfquc violcntia : falua t.irrcn 

 admiuifttationc rooium. 17. Recu-atiohoncfta fit quotidia- 

 na. 18. Authov inquolibct ftudio fit iucundus , & difcipulo 

 accommodatus. 19. Omnia ficdoceantur, vt difcipulus fta- 

 tim aliqucrafrudum pcicipiat. 10 Non omnia.qux difccn- 

 da iirut , fiuiul obiiciauturintelleilui. 1 1. Piima xias folo au- 

 ditudifcat , confiriiiatior vero & vifu Scauditu. ii. Rcpctiiio 

 cvcbranon tantum fit continua , fcd ctiani fiat pcr intciualla. 

 ij.lnftitutionisinicium a facviscfto.z^ Piima xtas vltraqua- 

 diantcmhorx, confirniatior vcro vltia hoiam in kdionc ne 

 dctinctor. 15 Nullahoiancgligitor. i(i. Quotidie vltraqua- 

 tuor hoias lcdiones ne habcntor : quibiw fcil.vnus idcmquc 

 dikipakisinteifit. 17. Varia iccrcatienuni gcncrainftuuuii- 

 tor. iX.Horxdux prxlegcndo ne contiuuantor , prxfeitim a 

 mciidie. z9. Expcrienrix nulla auilioiitas prxiudicet , nec 

 conluctudoaut pixconccptaopiulo pixualcat. 



ir. Den-mothtjiaf,hoUfl>ia. 1. Lcgfs non folum feran- 

 tur dif^ipulis,fcdetiamprxccptorihus. z. Pixceptor doceac 

 inlpcLtor difciflinam ttirct , adeoquc dct operam , vc legts 

 exccucioni manflentur. ;. I.cges fcholafticx funt gcncralcs, 

 vel (pcciales ; & ruifus alix funt dc modo docendi & difcen- 

 di, alix demoiibus. 4. Ccnfuia,moium fit feucta , nan fxua. 

 t'. Vefcholii lernacuth. i . Hic doceantur pucii & pucUs 

 catechifmum, 4: linguam vcrnaculsm legereac fcribcre 1 In 

 fcholis vernaculis paganis pucri a puellis per diftinftasclaf- 

 fesfeparcnrnr : invrbibu'; diftin.Sx (int lcholxpuetoium & 

 pucllarum. 3. Liberi quinquenncsmittaruur in fcholam vei- 

 naculam. 4. Omnes dikipuli habeant cxcmplaiiaeiufdeni 

 editionis, tum in catcchcticis , tuui in lciflione lingu.x veina- 

 cul.-E. y. Domi non Icgantur vlli libri prxter eos , qui expli,- 

 cantur in fchola 6. Libium pavtiatur prxccpror in ccttas le- 

 dlioncs, vt fciac difcipulus ,quam bicui poflic abfoluete pcn- 

 luiii. 7 Qu^xhbet lctlio clara voce reciretur a pixccptoic. 

 E, Hoiis nacutinisdifcaut pueii catcchefin & lcdionem lin- 

 gus vcrnacuix : a meridie difcant pingcre , & repetant Iciftio- 

 nes matucinas. 9 In pingendo difceinantur litcrx fandamcu- 

 talcs,vc vocant , ab ortis. 



(•■/. Dt- icioHi cl/tUicis in genere. I. Exe/citium pietatis, 

 vocis.cantus &: fcriptuix, itemque repetitio in omnibus claf- 

 fibuslocum habeat. 1. Sex in vniucrfum clafles funto;aqui- 

 bus trcs infcrioies appellenrur claficb Grammaticx , tics (a- 

 periores , Humanitatis. j. Nulla claflis obuiitor mulcitudiiic 

 lcftionum. 4. Claffis fupeiior confivmet ca ,qux funt p;o- 

 pollta in clafle infcriovi. Itaque fubindc repctantuv ca , quse 

 proxima clafTc fucrunt propofiia. 5. Pr^us quam ad alia pto- 

 ccdatur , tentanduseft difcipulus , anaflccuiusfit necHC,id, 

 quodpvopofitum fuit. 6. Difcipuhis ndiil legat cxtva autho- 

 rcm , qui pvof oviirur. 7, Pixceptor nopuifi cxcniplis exaii. 

 thoic petiris doceat. 8. Ad quamuis linguam fulficiunt ties 

 libri . videl. author, gtammatica, S^ Lcxicon. Proponaruv au- 

 tem pvimo aliquis author , ex quo m.0ivftr tur latio lingua 

 ignotx ,& quidemprimum in lingua veinaculil, pofl: in aliis 

 linguis. 9 TeiBiioi Giammiticales fint iidemln qiiifuluis 

 linguis. 10 Analyfis logica in Iinguis & difciplinis cft tnuti- 

 lis. II. Analyfis vhctorica & graiiimatica fit fcuera 'i.Nulla 

 lingua docetor cx Giammatica , fcd ex vno aliquo authove, 

 eoque bono. Qui vbi piobe hiciit cognitus . veniendnm cft 

 ad prxcepra Grammatica. Nam ita tlt , vtad num 3. dixi- 

 mus, prxcepta non tam dirigcve , qu.im confirir-are dcbent. 

 Cxteium intclligimus hic nomine Grammatic» , plenuiTi 

 fyftcma , quantum ad ctymologiam Sc fyncaxin lion vcib 

 clemcntaIe,quodcoutinet alphabctuin & paragdimata decli- 

 nationum & coniugationum. 1 j. ClalTir.m diltributio talis 

 inftituatur , vt fingulis meufibus , vcl ccrtil bimcftribus , ali- 

 quid certipetpctuoabfoluatut infingulis. Hoc autcm facile 

 fiet , fi iuxta prxlciiptum cnnonu -j.num. j. quo-uis fcmeltri 

 certum quoddam ftudium conftituatur. 14. Veibera non tam 

 ob Ihidia , quam obmorcsinfligenda, 15 Rcpctiiiodircipuli 

 folitaria lenon faris coguita. ptohibitacfto 1 6. Non fcmper 

 fequendus eft ordo pvxceptoium ,prout in libro defcriptus 

 eft. 17. Vniucrfaiuuentus adfcholam mittitor 18 Difcipu- 

 lustaidiorisingenii , diutiiisin vnaclaflc rclinquitior, donec 

 .id aliani cuui Uuiftu ttaafiie q^ucac. }d Tcro non eiit n>ole- 



