Scholaflica^ Cap. X. &: X I. 291 



ncn. :. Eximcn ; quod ficti folct analytic^ , vddialcftici. 

 Aiia!yt'cum cxamtn cll , iii i]uo candidatus ro<;atuidc luni- 

 iniscapiii us fjcu.catis fui Dialcduum , inqun «nriarqua:- 

 iUone:> in vtramquc pattom vctilarmr i.Dilputatio publica; 

 vbiduplci vuiii folct via. Autenini proponitur ipef/3A><i(iC .^ 

 ruAiJvfi^rv; ,vt lotjuuntur , iil tl^ , tlicfcs dc vnoaliililo argu- 

 meuto ventilantui : aut qu.eltioncj i;.'m'(«^i x xoi.TO-iitt n 

 (quodlibcticas vocant ) pioponuntur In hoc ;»utcm dif(nita- 

 tionisgencrc noii id folumqu.rrcndum cft.vt ''nnotcrcit ho- 

 jninisctudicio , (cd ctiam illud altcrum , vt tentatiscxplo:a- 

 tlfquc illius nionbus vidcatur, vtriim aptus fit nccnf audien- 

 dis tercndifiuc aliorum contia fcnticntium comniunicaiio- 

 nibus , &; hoaiinum qu.miuis moiofo;um vitiis tolcrandis in- 

 ter difputandum & .Tgrndum Doilum enira virum ea oportct 

 cllc modelUaapud omncs,vt &ref IKre paratus fit fine pcrti- 

 li3cia,& rcfclli line iiacundia , vt liiicin^iarca , jy ict o i. 

 Tiif..qi^j} tc-ftatur. 3. Leflio ; commodltatis in dicendo & 

 doceniloindcx : adquam non admittitur candidatus,nili bcne 

 ftrtciit Hi duobus pra:ccdcntibus gcneribus , nc forts ( quod 

 cft in proueibio) /SbV •)«£<9'J'^ Explcto hiti/^£/lits mun^te fe- 

 qnuntur T-:£.-M,id eft.publici& lolcnnes ntus : quibus collc- 

 .Cium cuiufque facultatis per vnum aliquem (qui ar£s«,»,yj<& 

 juomotor appellatur ) tcftificatur , candidatum elfe dignum, 

 cui honorcs publici tiibuantur. Tres autem (unt j^radus iflius 

 ■n>.tTvii vidciicet Baccalaurcatus , qucra vcteres di.xerunt ivi 

 '4t-fnji lixifjig^ , Nazanrenus ^fint mpi-nnsy. Secundusgradus 

 eft Magiftctium, fiuc i^yq^ <fiX/>n^ii(^t , vt Nazi.Tnzenns lo- 

 f>uitar !'• orar. ftit.eh.B^Ji!^. Suprenius gradus cft Doiftura, 

 i:oc Do<3orntus. Cum t^Mtuis coniunfti funt -n^i^idcft 

 honorcs& pri'jilegia,quibusgaudeat candidatirenunciati & 

 vclutconfecrati. 



C A P V T X. 



De Defcnjicne fcholaruTn. 



Pr^cepta. 



ttili^ AcTEN vs de adminiftratione fchoIarum:iam 

 ?Li?l;> He illitum dcfenfione. 



Derenfi'i (cholarum pedcc a priuilcgii5,& legibus. 



Priuilegia funt communia , vel finguiaria. 



Leges funt alia: de officiis docentium & difccn^ 

 tium , alis de ordine & politia fLholcE. Huc pertinec 

 Nomothcfia fcholaftica. 



R E G V L ^. 



I. Prluilegia fchola[lica funt dttum geneyttm. 



ALiacnim funtdc vacatione ac immunitatc ab oneribus: 

 alia de commociorum prarrogaciuis , & honurum accef- 

 fionibus. Hxcenim duocapita fuilfe olim fcholis inpopulo 

 Dei attributa.aliquot in locii Mofcs demonftrat luculcntilfr- 

 nie. Phanicesquoquc ,ChaIdii, Indi, & j€gypti) honorem 

 iftum litetis & Iiteratis & religiose & femper habuetut. Ciuiii; 

 «juod neipfiquidcm 1 hiIift2i,quo ttmporc in tocafetE ludara 

 icrum poticbantur jUcias prophetarum fcholas infeftarunt, 

 fed prophetis dodoiibus atque difcipulis locum fuum , tun- 

 iI:iones , otia , honorcs in:cgio$ & inuiolatos pcrmiferunt. 

 Q^autum gens Gixca Acadcmia: & gymn,.fii$ , Mulatumquc 

 dcJubris ( vt Tullius cx vfu Gia:corum vocat ) in hoc gcncre 

 indulfcrit,ncmo ignorat,qui bonos authori's legit. Q«x om- 

 r.ia TiiUioj lib 5 ei,ijl.fi,}nU.b. aii VaTnnem his vcibis comple- 

 Jtus cll : .; ui jiudiA.tKt-^noti n. l.(}n':ri' tn Jenuniiu,vucai'i.r:,rn 

 ij.,li,nt etiarr. piiliii Tiiiintrii^iii concedente repuh.ciir nonabtitj:. 

 tnur } Impiimis vcto id teftantur Gracca & Romaj^ inra ciui- 

 lia & Ecckfiartica , Caefarea &. Poiitificia , randeaa, Codcx, 

 NoucUx Cojrftitutioncs Rcfciip.aque & Authentic3e,quibus 

 jriuiic^iis iam olimomata fuerint & amplificata Academia- 

 xum iuia. Sunt autem iftapriuikgia vel ex communi , vel tx 

 lingulari iure amibuta fcholis &: Academiis. Vtraque dcdic 

 literarum culccribus fapiens antiquitas , vt liberaliore bono- 

 rum ftudioiuni cultura an.phils accendercnturSc inflamma- 

 xentur ineenia iuuentutfs ad res maiores , & falutem Ecclefii 

 commodaque reip.viri (cicntiis iitcrarum aufti 5c ornatifaci- 

 lius ac meliiis prouehcrent. Hoc veio tfmpore , proh dolor, 

 tantum abeft , vt homincs in cniinentia conftituti fcholas 01- 

 nent priuilegiis & honoribus , vt potius , quantum in fe cft, 

 illas oibentimmunitatibus conceilis. 



J^jjj I !• Legesfcholafiicx ita debent effe comparate.,vt prdfcri- 

 ^) bantfunUienes (irpoUtittmflfolaflicam. 



aVascunque leges latae funt fcholis , aut ad officia & fun- 

 aioiics pettinenc eotum , qui funt membra lchols , auc 



ilfi'» 

 afll- 



DtU- 



adiuftum & dccentem otdineni. Officiaaatcm munciiquc 

 alia fuiit corum.qui doccnt,aIia auditoruiu Rurlus icges do- 

 ccntium ali.c coinmuniier pcrtinent ad oiuncs profciroies, 

 alix Ipcciatim ad ledorcm , & pmfelli)res ccitaiuin faculta- 

 tum attmcnt Similitcr auditoiuin officia dcUribunc I.gcs 

 qu.rdam con.munes omniuin , & quxdani Ipecialcs iftius fa- 

 culiatis , cui daiit opctain. Otdini politi* lcholaftir x legts 

 limilitcr funt coininuncs , vcl proprix. Qus omnia petcnda 

 funtex Icgibus (ingulatibus fcliolatu n aut ex vctcrc & rccc- 

 pta in fingulis confuctudhi,- rationab:!: videlicct ) cog'io- 

 kcnda. Coiifuctudo cniin ' vt luccoll". aiunt ,habetur pio ic- 

 gc:nequc ceineic in huiulinodi caufis pcifrin^i dcbct : uccu- 

 iiis ambinoncpublicus oido violct.ic , muc in au.ciain vllius 

 ftcrnatur viaad alia confunilia.qua: bcnc inftauiaauticccpta 

 non inalc fuctint , pctiumpcnda. 



C A P V T XI. 



De Ampltficfitio!te fchoUrnm. 



Pr.<€CEPTA. 



S^K V c V s Q_v E dc fcholarum adminiftrationc; 

 W^% fcq 



^J^||fcciuitur iplarum amphficacio. 

 -"-^*^ Ha pcndct a caufis tum fupernrcuraUbus, 

 videhcet benedidione diuina , & pietate erga Deum: 

 tum naturahbus, feu tahbus , qua: noftram rcquitunt 

 induftriam : funtque alii in niagiftratu poUtico , aU;? 

 in hominibus dc fchola , alix in ciuibus, 



\n magiftratu rcquiiitur affi.(flus p.-it«rnus erga 

 fcholas i qui cetnitur in amore literacorum , priui'c- 

 giorum executione , (Sc munifiLcntia crga hccrarum 

 cuUores. 



In hominibus de fchola requititur concordia in- 

 ter fcle,& cum ahis,tum vicinis , lum diflicis ; huma- 

 nitis erga omnes ■, & dihgcntia in facicndo oflicio. 



In ciuibus requiritur humanitas crg.i literatos , & 

 tolerabiUs pretij pro vi(^u & habitationc exadlio. 



R E G V L .«. 



I. Infihola principatiter oportet QieSiare 

 virtHtts t.no>i jplendorts , moi(i,(fr n, 



amplitudi 

 numeri. 



nem 



Amplirurto 

 tch,)Iarum 



]>ua.' 



ETfi enim cxcerna illa oculos vulgi perflringunt fuo ful- 

 gore : vera tamen fcholaium bcatitado conliftit in o-ffi- 

 ciorura fcholafticorum & politix fcholafticx genuina ad- 

 miniftratione.Sedtamen quiah.tc Cixaz \xr att.yiAxJub-^riinara, 

 omncs focictatis fchola(tic£E ciues in id vnice incumbent, 

 vt procurent vwiufquc iftius amplitudiuis fccdus Sc coii- 

 tubcrnium. 



1 1. SchoLim imprimis ampliorem reddiint hic tria: 

 Mtnft, puhlict, Vtri clari,cr Typogruphiii. 



PEt menfas publicas intellige Communitates, Burfas,& fi- 

 milialiberalitatis principum monUiVicnta. Vbi hx inenfa: 

 habentur , it.iquidem vcduabus notis lint inlignes, munditic 

 ac prctio tolciabili , ibi ftudioforum concuifus eft Ipeiandus. 

 Viri clari funt coi fcholx , vnde fpiritus vitalis per arterias 'u 

 totum ^otpus ditfunditui.Typogiaphia celcbiis eft inftar alje, 

 qua gymnafium volat per vniucrfum terrarum obcm. 



CAPVT XII. 



De Curfttione fchelx mate affeB-e» 



Pr./£CEPTA. 

 ySf^i Vr atio fcholarum nunc eft videnda , qua 



y^^^ morbi fcholarum fanantur. 



Morborum fchoLfticorum videbimus numeruni 

 caufas , ptognoftica , &i. remcdia. 



Numerus morborum fcholafticorum eft innume- 



rus.Prxcipui tamen func hi.ln prscepcoribus eft inlci- 



tia,auariti\ , ncgUgenria , & inuidia : in difcipuUs eft 



. negligentia , vita dilVoUita , ordo nullus aut pr^po- 



fterus inftudiis. 



Caufs motborum fcholafticorum func hs. i- Ira, 



Bb 4 ^«'» 



Qurini. 

 prnnis 1«. 

 cunt ^d 

 rchol.£ aiQ. 

 plihcaciQ« 



