298 Encyclop^di^ Lib. XXIV. 



quibus fanarcntur oculi.Non opnscftmihi alia quxrere , fed 

 taraen morbis & temporibut aptanda funt. Hoc afpentas 

 oculorura conicuatur , hoc palpcbraium craflitudo tenuatur, 

 hoc vis fubita & humorauertitur.hocacuitur vifus.Teras ifta 

 opartet,& cIiG;as tcmpus, adhibeas fingulismoaam. Animi 

 rcmedia inucn"ta funt ab antiquis : quomodo iUtcm admo- 

 ueantur, aut quando , noftii opciis eft qusrere. 



Ex Epistola LXXII. 



T^JiRicTc tc.Lucili virorumoptime, & tclinqueludum iftum 

 q".j"p'r'r- X^yiit^i^^U"^ philofophorum , qui rCm magnificcntiifimam 

 cipuum ) aJfyllabas vocaiu, quianimum minnta docendodiraittunc & 

 concciunt : fics fimiiis illis qui inuenerunt ilta , non qui do- 

 cent,& id agunt, vt philofopfiia potius difficilis.quam magna 

 videatur. Socratcs , qui totam philofophiam leuocauit ad mo- 

 rcs , & hanc fummain dixit elfe fapicntiara , bona malaque 

 diftincucre : Srquerc (inquit) il!os, fi quid apud tc habco au- 

 thoritatis , vt fisbeatus , & tcalicuiftultum videii fine : quif- 

 quis volet tibi contumeliam facere , faciat & iniuiiam : tu ta- 

 nien nihil patieris, fi modo tccum eiit virtus. Si vis ( inquam) 

 bcatus effc , fi fide bona vir bonus , fine contcmnat te aliquis. 

 Hoc nemo pixftabit , nifi qui omnia bona exxquaucric:quia 

 nec bonum finc houcfto eft , & honeftum in ojnnibus par cft. 

 Non putani cnim heii.quicquid faccre non poflunt , cx infir- 

 mitate fuade vittutc ferunt fenccntiam. Quid mitatis, fi vri, 

 Ccpigriiia vulnerati.occldi, alligaii iuuat?ali-qu3ndo ctiam libet ? Luxu- 

 & pufilla- jiofo fruealitas poena cft, pinro fupplicij ioco laboreft.Dcli- 

 cacus miferetur induftu) , dclidiolo ftudcrc torqucri elt. ho- 

 dem modo , hxc ad qux omnes inibccilli lumus , dura acque 

 intolerandaciedimus , obliti quam multis toimentum (it vi- 

 no careie,aut prima luccexcitari Non iftadiffic-.lia funt natu- 

 ra , fed nos fiuidi & cncrucs Magno animo dc vcbus magnis 

 iudicandum eft , alioqui vidcbitur illarum vitium efie , quod 

 noftrum eft. Sic quxdara rcitiltimafcum in aquam dcmifla 

 func ) fpeciemcurui prxfraflique vifcntibus reddunt. Magna 

 Profcftii! parseft profciftus , vclle proficere. Huius rci confcius mihi 

 ^quo c&- {■Qffi. Volo, & totamente volo tc quoque inftinftum erte , & 

 magno ad pulcherrimapiopeiaie impecu vidco l'ropercn us, 

 ita^cmum vicabencficiumcrit , nlioqui moracft , & quidcm 

 turgis inter ffrda vcvfantibus. Id agaraus , vt noftrum omn: 

 tempus fit. Non er-t autcm ,nifi prius nosnoftii cflc cocperi- 

 jmus. Quaudo contincet contcmneie vtramquc forcunam? 

 quaiido contingct omuibus oppreflis afFcv^ibus , & (ub aibi- 

 trium addii(ftis , hanc vocem cmitccrc ? Vici. Qucm viccrim; 

 qua:ris ? Non Perlas, nec cxcrcma Medorum,nec fi quid vltra 

 Dacas bc-Uicofum iacct: fcd auaritiam , fed ambitionem , fcd 

 mctum mortis, qui viflorcsgcntium vicit, 



nftar. 



VlcisfituJd 

 in ItuiJiis 



Apumclili. 

 gwtiac & 

 virtutcr. 



Ex Epistola LXXXV. 



ALit teflio ingenium , & ftudio fatigatum non finc ftudio 

 tamcn , reficit. Ncc fciibere tantum nec tantiim lcgcre 

 debemus. Altcra res contriftabit vircs , & cxhaurict : de ftilo 

 dico : altera foluetacdiluet. Inuiccm hoc & illo commcan- 

 dumcftj&alcctumaltero temperandum, vt quicquidleflionc 

 Apcs imi- colledtum eft , Ifilus redigat in corpus. Apes (vt aiuntj dcbc- 

 tari 4ebc. rnus imitari , qua: vagantur*, & flores ad niel facicndum ido- 

 """■ neoscarpunt. Dcinde quicquidattulece difponunti, acpcifa- 



uos digerunt , & vt Virgilius noftcr ait, 



ti,jHen:ia meUii 



^tipant ,^dulcid!ftenduntjiiBiire ccUm. 

 De illis non fatis conftat, vtrum fuccum cx floribus ducant 

 quiprotinus mel fit : an qux collegcrunt , in hunc faporcrn 

 mixtura quadam & ptoprictate fpiritu? fui, muticnt. Q^uibul- 

 dam enimplacec, non facicndi mtllis fcicntiam clTe illis , fcd 

 colligendi. Aiuat inueniti apud Indos mcl in arundinum fo- 

 liis, quod aut ros illius cccli, aot ipfius arundinis humCr dul- 

 cis& pincuior gignat.In noftiis quoque hctbis vim candem, 

 fedminusmanifcftam&notabilcm, poni ,quani pevfcc|uatut 

 & contrahat animal huic rei gcnitum. Quidam exiftimant 

 conditura&difpofitionein hanc qualitatem verti, qun;ex tc- 

 ncrrimis vircntium florcntiumquedccerpfeiint,non finequo- 

 dam(vt ita dicam)fcrmcnro, quo in vnum diaerfa coalefcunt. 

 Scd nc ad aliud,quam de quo agitut,abducav : nos quoquc bas 

 apesdcbcmusimitavi, & quarcunquecxdiucrsa ledionc con- 

 genimus.fcpararc.mclius enim diftinfta fcvuantur. Afientia- 

 mur illis fidcliter & noftvafaciamus , vt vnumquoddam fiat 

 cxmultis , ficut vnus numerus fitcxfingulis , cum minorcs 

 fummas & diflidentcs computatio vna coniprchcndit. Hoc 

 faciat animus noftcr. 



P I 



STOLA LXXXIX. 



t)e libera- 

 libus arti- 

 bus. 



QVidamillud dclibcralibusftudiisquaivcndnm iudicaue- 

 runt,an virumbonum facerent. Nc promittunt quidcm, 

 nec huius rei fcicntiam affcdtant Grammaticus citca curam 

 fetmonis verfatut,& filatius euagari vult,circahirtotias. lam 



vc longifllme fincs fuos pioferat,circa catmina. Quid hoium 

 ad vivtutemftruit^Syllabavum enarratio, & vctborum diiigg- 

 tia.&fibularum memotia, vcrfuum lex,ac mQ«lificatio?Q;rid 

 ci his metum dcniic,cupiditace eximit, libidinerafrxnat ? AJ 

 Geomctriam tranfeamas , & ad Muficam : nihil apud illas in- 

 uenics, quod vctct timcrc , vecctcupcre. Qoifquis hxcigno- 

 rat aliafvuftra fcic.Qusris,Vlynes vbicrrauerit pocius, quarn 

 efficias ne nos fcmpcr erremus?non vacat audire,vtrum intei 

 Italiam&Siciliam iadatus fit , an exia notum nobisorbem: 

 nequc enim potuit in tam angufto paci tam longos cirorcs, 

 fcu tam longas tempeftatcs. Nosanimi quotidie iaiftanr , & 

 ncquitia in omnia Vlyffis mala impcllit, nondcclt forma tuije 

 folhcitct oculos , non hoftis : huic nionftra cffL-ra & humano 

 cruore gaudcntia, hinc iufidiofa blanduncnta auiium , hinc 

 nauftJgia & tot varictates malorum. Hoc mo doce , qLiomo- 

 do paciiam amcm , quomodo vxotem ,quomcdo patiem, 

 quomodo ad hsc tam honelta vcl naufragus nauii;em. Qui<i 

 inquiris, an Pcnelope inipudica fuciit , an verba fcculo fuo 

 dcderit.an Vlylfem illum eflc,quem videbat,antcquam fciret, 

 fufpicatafit?Doccnie,cjmd fic pudicitia, & quantum in ca bo- 

 num : in corporc, an in animo pofita fit Ad mulicam tianfeo. 

 doccs mc , quomodo intcr fe acuto; ac graucs vocesronfo- 

 ncnt,quomodo numcrorum dilpavcm rcddcntium fonum fiat 

 concordia.Fac potius, quomodo animus fecum meus confo- 

 nct,ucc confilianieadilcrepenl. Monftras mihi.qui fintnicdi 

 ficbiles : monftra potius , quomoiia inicr ?ducr(a non emit- 

 tam flcbilcm voccm. Mctiri mc gcomctvcc docet latifundia: 

 potius docejt , quomodo mctiar , qusntviin homini fit fatis. 

 Numcrarc me docct Atichmctica, & auavitia: commcndat di- 

 gitos : potius doceat,;::hil ad rcni pcctinevc iftas computatio- 

 neg, nonclic fcliciorcm , cuius patvimonium tabularios laflat, 

 imo quam lupctuacua poflidcat, qui infelicilliirus luturus tft, 

 fi quantum habeat , pcv fc compucavc cogarur. Qviid enir;i 

 ptodeft fcirc, agclluni in partcs diuidcre , fi nefcio cum fratrii 

 diuideve. Quid pvodelt colligere fubtiliter pcdesiugeri , Sc 

 coniprchendcre etiam fi quid deccmpedam cffugit , fi triftcin 

 me facit vicinuspotcns , & aliquid ex meofibradens ? Doces 

 me quomodo nihil pcrdam cx finibus meis:& cgo difcere vo- 

 lo, quomodo totos hilaris aniitcam Pacerno agro, inquit , &: 

 auito expellor- Quid? Anteauum tuum.quis iftumagrum te- 

 nuit?Cuius(nondico,horainis,fed populi) fuerit,expedire po- 

 tes?Non dominusilto,lcd colonus intradi. Cuius colonuses? 

 Si bcne tecum a^ltur,ha:redis Negant iurifconfultiqnicquam 

 vfucapi, quod publicum eft. Publicum cft hoc quod tencs, & 

 qnidemgencrishuinani. Oegregiam artem fcis ! (cisrotundd 

 metiri, in quadratum redigis quamcunquc acccpcvis forroam, 

 intetuallafidctum dicis , nihil eft quod in incnluram tuam, 

 non cadat. Si avtifex cs , mecive hominis animum , dic quam 

 ma^nus fit , dic quam pufillas fit.Scis qux rcifta fit linca : quid 

 tibi prodeft, fi quid in vita reftum fic ignovas. Venio nunc aA 

 HJum, qui caleftium nocicia gloviacur. 



Fri^idiZ Snttirni quo f-je flell^ r!cep'ef, 

 <?^msfefnii cccli Cyll nw erret in orhes. 

 Hoc fclrequidprodcric vc follicicus fim , cum SaturnusS: 

 Marsex contvario ftabunt , aut cum Mercurius vcipevtinurfv 

 faciet occalum vidente Saturno. Potius hoc dilcam, vbicun- 

 que funt ifla, propitia clfe, non poifc niuraii. Agit illa couti- 

 nuus ordo fatorum , & ineuiiabilis cutfus. Per Itatas vices re- 

 mcant. EfFcffus omnium auc moncnc , auc notanc. Scd fiue 

 quicquideucnicfaciuncquidimmutabilis rji noticia pcvficict? 

 fiue fi;^nificant,quid tefcrt ptouideve,quod etfugere uou poi- 

 fis ? Scias ifta , ncfclas , fieiit. 



Si Tjero folem adritpidtim ftellafquc [e^juentei 

 Ordine re!pici'i , numjnam te craflina fallat 

 Hora , ncc infniiis nociis ca;'iere fereni. 

 Nunquid mc eraftina non fallit hora ? fallic enim quod nc- 

 fcienti euenit. Egoquid futuruinfit, nefcio : quid ficri poflic, 

 fcio. Solxautemliberalesfunt, imo (vtdicam vevius) libcr.t, 

 quibus curoc virtus eft. Cum dicatis ^inquit) fine liberalibus 

 ftudiis ad virtutem non pcvueniri quedniadmodum ncgatis il- 

 lanihil confcrre vivtuti ?quincc fine cibo ad vittutem pcruc- 

 ritur, cibustamenadviitutem non pcrtinet. Ligna nihil uaui 

 confcrunt, quamuis non fiat nauis nifi cx lignis. Quid cft au- 

 tcm quareexiftimem non futurum fapientcm cam,quilitc- 

 ras nelcit,cum fapicntia non fit in licetis ? Rcs trahic non ver- 

 ba,& ncfcio an cevciormcmotia fic, qux nullum extra fe fub- i 

 fidium habet.Tantumitaque ex illisretineamus,quantum cft 

 necclfanum. An tuexiftimasreprehendcndura , qui fupcvua- 

 cua vfu fibi comparat , & preciofarum rerum pompam in do- 

 mo explicat?Non putas eum, qui oQcupatus eft in fupcruacua 

 literarum fupclleflile.plus fcirc vcllc.quam fic fatis?Intenipe.- 

 rantiiE gcnus eft Qviid^quod ifta libcralium attium confcftn- 

 tio moleltos , vcvbofos , intempeftiuos fibi placentes facit : & 

 ideo non difccntes ncccflaria , quia fupcruacua didiccrupt. 

 Quid ergo nos fumus?quid ifta , quae nos circumftant nlunc, 

 fuftinent; tocarcrumnatura vmbja cft,autiuani$,aut fallax. 



E-X 



Sai 



