310 Encyclop^di^ Lib. XXIV. 



ordinca ferum vbtrrtate.i veritatis fercnitatc, a qaatnor fa- 

 eultatam foecunduace.arbordinqueduarum cxccllentia.De- 

 cremcnticaufam non ifi Dcum.non in fanaosangelos.non m 

 ipfas fcholas conferendam eire intcllexiftis.fed in hommibus, 

 qui hortum iftam rite dcfendere ac colere debcbant, re(idere 

 co"nou\(f is.-ncque tamen in omiiibus.fed in quibufdam dun- 

 taxac iibras fruiflijfque viciorum partim haercrcpartim emi- 

 nere cx me audiuiftis. Incidimus icaque,auditorcs,in ea tem- 

 pora.inquibus vircus & vicium, vt inomnibus vitae humanE 

 ordinibus icaetiam in fchola, perpecuis &mucuis pr^liis fibi 

 aduerfancur. Ex illa enim parteprincipu munificentia& pro- 

 pcnfioers^a fcholas.eihactenacitas&odmm ergaeafdem pu- 

 . rrriat:illi"C fubditorum humanitas & liberalicas hinc corum- 

 ilem barbaries & auaricia cercat.illmc pr.reeptorum eiuditio, 

 prudentia& humanitas.hincillnrum infcicia, imprudencia & 

 tvrannis dimicat : illinc ftudiolorum dilii^encia, modc-ftia & 

 pictas, hincignauia , arrogaatia & vita dilTolutaconfligicur. 

 Qu.r ciim icafint,nuuc ceite.fi vUo vnquam tempore.uecel- 

 fe cft o.Tincs i j.qui boni elFe & haberi volunt.nci uos omncs m- 

 tcudnnt ingcnij, vc his fcliolaruin moibis co^nitis medicina 

 adhibcatur piis votis ac precibiis vicique ac moiii cmenda- 



SchoUtu 

 neceflitas 

 &vtilicas. 



Scholaiu 

 depraua 

 tio. 



tione. Ta igicur, Domine Deus, Pater mifeticordix, afplce & 

 facicu efto horci cui atchitcdus & defenfor,& oculo prouiden- 

 tiae cua: illum dirige.manu fuftinc& gubcrna.aproccllis, vre- 

 dine.gcandineconferua & protege:fandtos quoquetuos ange- 

 los pr xficc.qui nos manibus fuis portent in viis nollrisdiortu- 

 lanos conftitucpiospiincipes & dodorcSjqui ligoncdiligen- 

 tia: ac vomere prudcncia- folum ricc fubigant^farmentaque & 

 lolium infclix feliciccr exftlrpent : leges legumquc eiccucio 

 fincbuic horto inftar Zephyri,qui liltum iuftiiis & violas ora- 

 nium virtucum educec : procul pelle vulpcs.ipros.bruchos & 

 fuco!,qui hortum tuum cortumpcrc allaboranc. Da denique 

 (tu enim (olusdarcpotes)daprecor,vtomnesinhochorto qui 

 fumus,gnaulcer ofhcium faciamus.ita quidem vtalij femina 

 pr.xparent,alij eadem folo commiccanr.alij planras nutricenc, 

 alij lolium ctadiccnt.alij frudus lcgant,allj eofdcm condauc, 

 alij conditos promanc , & omries ad te vnum oculis noftris 

 incenci fimus , vt bieui accipiamus immarcc(Iibilcm illam 

 gloria: coronam,quam nobis mcrirus cft lefus Chriftus, cui 

 tecum & cum Spititu S. fic benediclio, & honor, & gloria, & 

 robur , in omnes oranium feculorum fcrapitecnitatcs, 

 Amen. 



i 



s^ r^ ^^. !^ ■^■^' rj^; ?>? ^%. r^ i'^ r^ s^ s^ m !>"¥^ ?^i''? • 5^ ^'T! 5^^ m .'vs w sy^ r>[^ m Mo sv? 5t? ty^^ ^ J^ 

 ORATIO DE CAVSIS CORRVPTARVM SCHOLARVM. 



K$/[5 E M o R. I A prodirum eft.Illuftriffiine & Clemcntiftime 

 '^X^ l'rinceps,Dcmofthciie,Gr,econ:m difcrtifiimri, intcrro- 

 g.iium.qoot eftcni neccllaria ad oiatione habcn.fam, rcfpon- 

 dilTc tria.Primuin dixit clIca(5I'one:fccUMdu,a£Iionc,tercium, 

 artionem. Quiiius verbis nilul aliud voluit innuere , quam 

 aaionis ui oratoiia faciilraceprajftacia.Huc rcfpexifle videtur 

 a''iguftus illeEcclcfiix; Doclor Auouftui', quaiidofcnpcii reli- 

 qu;r,huinilicacem in choro viriutii,tenerepriinas,fecHndas,& 

 tertias.Sicexercicatillimusquidam belli duxrefponcHt magno 

 cuida principi.ad bellum feliciccr perendu criarequiri :primc) 

 pecuniam:fecund6 pccunia:& tettio recuniam.Mc Ci quis in- 

 tcrroget.quot fint column.x ftatus ecclcfiaftici & politici, re- 

 fpon jcbo tres.Primam diiero fcholas:fecunda fcholas : tctcia 

 itidem fcholas.Tanta enim eft fcholarum neccflitas,& vtilitas 

 tanta,vt abfqjillisfi firjhomlnes transformcnturin helluas, in 

 truncoSjin lapides.in monftra deniq; immania,cuiufmodi me- 

 tarporphofin Oiidius acuce admodum defcriplilTe pucacur. 

 QuidenimPAnnon homincsnacurafunt vclaci cabula raf.i,cui 

 nihil infcripcumcft,quidllbet auteinfcribi poteft?Annon funt 

 velutalba liiiea.qu.x coloveqacmlibec rcciperepoteft?Annon 

 funtinftar laoidi': e quo qua:libti ftatua ticri poteft?In icholis 

 aute rabulis bifcc infcribuntur liccr:E Pietatis & Huraanitatis. 

 Infcholisalbx ifl.c line^tingutur viuis Honcftatis& Vtilitatis 

 coloribus.ln fcholis (unt ftaniirij peritifllmi.qui refingHt ho- 

 minem ad imaginc Dci Opt.Maiimi.Vnde ("chol.xnon imme- 

 iitiT vocatur empoiia & mercacur? bonaru litcratii:feminaria 

 F-cclefi.E:armamentariareip. viuatia CEConomia::o!ficin3e pic- 

 tatis:magiflrij huinanitacis^foiucs honeftacis;fcacutigines vci- 

 liC3tis:nctui inorum & difciplinoc:horti Gratiaru:& vno verbo' 

 cornucopi:t omnimodr fclicitatis.In his enim gigantc-a auda- 

 cla difFringitur. Cyclopica immanitas c6pefcitui,vita Epicu- 

 roacorrigitur.Abfquehisfi fii,iuuentus,chefaurus illc vtriufq; 

 politi^.corrripitur.&hocchcfaiiro corrupto ip("a rcfp.labafcir, 

 &hAC labafccntelabat quoq; Ecclefia.cuins hofpiciii cft refp. 

 Nam exinftitucionc m^lapraui pueri.peiorcs adolclccces.pef- 

 fimi viri euadnnt:c contrario ei bona inftitucioue boni pucri, 

 nieliores adolcfcentcs, optimi viri cxiftiiiu:vt non immerico 

 maiorum gencium politici lcribance fcholls cjnqua fontibus 

 felicicacem public.'i & priun ta.no fccus ac ab Apollinis capillis 

 dcftillarc.O igitiir beacas rcfp.in quibus hsc cirinoria funt a- 

 pertaio fclices Ecclcfias,quibu$ hccpiecatis domicilia funt aJ- 

 iunftalo beatitacem huiusfcculi maxima.quod plurimisabu- 

 datfcholis! Verum enim vcro quod'in oinnibus fcrmc rebus 

 naturafu.ipr^lllitlfrimis &optimis vfuvcnirefolet.vtrechnis, 

 filiaciis & fraudibusantiqui iftius vcteratori^iDiaboli iniiiiin 

 nioduiiidepraue'Uur,&'rancum nonin puriipucum venenum 

 cciinutcnrui:id ena proh dolor fcholis accidil]c,& indies ma- 

 gismagifc]; accidcrc vidcmus,& magnocum dolore videmus, 

 fi modoaliquid vidcmus.Tantuin eniin eft huius feculi(quod 

 iionnullihcioicii vocare folentiquam rc>fti ipfi viderintjtan- 

 tumdico eft h'iius exulcerati fcculi cacoi:ches, yt in maiima 

 fiholarucopi.a lic inaxima viroiupublice vtiliu, qui cum rcip. 

 tum Ecclcfi:cfun(^ioiiibusfa_tis idonei fint,inopia:ade6 quidc 

 vt fcholas iii iplis fcholis defidercs,& Tantalii in mcdiis aquis 

 fitire.ac filrmind^a iii mcdlis ignibus algere no incpccdicere 

 polIis.ProfcClo fi verumfaceri voIumus,hoc tempore vfurpari 

 poteft querela Socrarisiqui ciim fartoiii Athcnienfiu multitu- 

 dinem cuin fapientu eo loci raritatecomponcrec.in has erupit 

 voces:S' Ath'-nis diccic, Surgitcomnes fartores,protinvis ali- 

 quammulii aft.iigctcnt, fibiquede numerosafua niulcicudine 

 congratularentut:Acfidiceiem,Surgitcfapientes,qiii Athenis 

 cftis, hn quam paucos videre liccret .' Si quis fortc putet me 

 oratorio tnorc hoc Socratis didlil noftro a:uoaccomraodaie, 



hunc iubebo intucri ftudioiii ruina, liteiarum vaftitatem.Ii- 



tcratoru raricate^qua: omnia iiitra dcceiinium proximii acci- 



dertit.Amifiiiius enim,ehcu amifimus in Theologia Luchcros 



& Caluinos.in luiifprudctia Barcholos& l',aldos,in Mediciua 



Galcno's& Patacclfos.in Philofophia Melanchthonas &Ra- 



mos:& loco illoiu habcmus mendicabula Theologoru^IiUif- 



confuitoiii.nicdicorum & philolophoiu innumera.epicaphia 



■paucilfima.Nam fi Ecclcfia dcfideicc paftorem,faciliris impo- 



ftorcin inucniecquam paftore.Ec rcfp.pro Adante & luftitis 



facerdote f.cpKrime accipit harpyiam & iufticiae tottorem;pro 



doftore iuris.iiiris dccodlorcm.Neqjaliud videas in Medicini 



& Philolophia.Nam ibi pro medicis faepius mendici nummo- 



rum aucupes.hic pro prxceptonbus frepc deceptorcs fc olFe- 



runt.-Qji c fi quis calumnio.<i; a me dici fomniat,n3E infignis eft 



calumniator,& plus quam talpaiquippequi negat iliam rera, 



qujelippis & tonforibus efl nocifIima,plurimifq;cieptis tefta- 



tiflima.Quid ver6,IlluftrinimcDn.Princeps,in hoclitcrarum 



eiilio nolfii eftofficij? Moibu prim6agnofcere:tum medici- 



nam facere:& deniq;ne moibus recidiuam patiacur proqidere. 



Deptimo illo ego inprxfentiaru verba faciam, & vlcusipfum ^ 



tan^am exfercius : non quod egopar fim huic ardui &odiofx 



f^ouincij feciquiaT Celfiiudo illam mihi impofuic:cuius vo- 



lunta^^go mihi loco oraculi fufpicienda femper exiftimaui. 



ProtcTOr autem,mcnoii dcperfonis.feddcvitiis vcrba facere, 



& illa tantui-^uyricodeDte inuadere.Nec Academias.nec A- j 



cademicos hic^tftiingo:fedcaufas corrupcaiii Academiaiu, a 



& omnino fchnlaru,cnarro fimplici & humili ftylo,& Pfcudo- 



acadcmicoru abnormia vicia recito, (ed ita vt mciiior fim me 



hoinincm el]c,& quidem homincde fchol.a.cui foice nonnulla 



vitia,deqnibus hic fetmo eft.queant obiici. Facio hic, quod 



boni concionatores foIcnt:qui dum vitia carpunt,fcipfos non. 



imnqua includiii,ne videancur e^Teangeli. Quid ver6,fi tfifteS 



qurcia&malignf nature.quasSaturn^infauftoafpexit fi ierc, 



vncifcrencar,nullum virum bonij has fibi parres vnqua fum- 



pfilfc, vt dicerec dc morbis fcholaru,& caufis iftoru morboiu? 



Hi homincs produnc maxima (ua infcici.i:cuin plurima theo- 



Jogoru.oracoru, & hiftoricorii excec fcripta de fcholis corru- 



ptis,de morbis fcholarfi, de fatalibus difiipationibus & ruinis 



Academiarum,&dcniq;dc fcholis curandis & iu intcgru refti- 



tuendis.Qjiod igitur facio,inagnom viroiii citia.q;controuer- 



fiam bonorumeiemplofacio.ltt vero quid eft.quod nonnulli 



adc6 ftorrrachantur & tumulcuancurciim audiunr fcapha vo- 



cari fcapham,& ficum ficu.nifi qu6d icgre fcrunt fua vitia fibi 



ob ocuios poni in publica quafi tabula.Non ita animati funt 



viri boni,qui dolent adc6 conclamatura efTe nunc temporis,vt 



meric6 exclamarc poffimus;!') fcholxHannibal ante portas vc- 



ftras,vobifqi riiina & excidium minatur,nifi breui rcdieritis ia 



viam regia,qua iam excidiftisIHi dico viri boni dolent fatum 



tei liccrarix,& ei animo optant,vt morbi epidcmici graphicj 



depingantur:vt hac racione irii Deiaducrfus fcholasmale ad- 



miniftratas agnofcamns,& illam auerruncemus,quancum ia 



nobis cft.vitando fcil.peccata magna.peccata mulca,& quaeda 



ex iis clamantiar,vt vocant,& vindifla diuinam poftulantia.Hi 



cnim funt raoibi,qui petunt cot fcholaru & iugulum. De his 



ego verbafacerein animum induii meum.Nihil hicdicain de. 



fatalibus pcriodis lchoIaru:non attingam poenas.quibusDeuS 



Opt.Max.cuius ira eft sclut ignis confumens,fcholas vifitati 



quales funt peftilitas.annons caritas, dyfenteria, & alia: fcl- 



centa:, quxdiffiparionib. ("cholarvi fternunt viaexpeditifnma. 



H.fc omniapr.Tteribo,& fontcm iftariipcEnaruindicabo.Arqj 



vthincptoficifcaturoratio mea,triafunchominumgenera,in 



quoiii manu eft fcholas fecundumDeum foueie,magiftracus, 



fuhditi.&faorainesdefcbola.HxfuntYcluti triga:,quibusve- 



. bicui 



