Florilegiuni 



Scholaftica!. 



bftia 



LlSlO. 



hiW 



ibi 



u odo 



hitur hsc Jiua.fcliola. Ex Iiis rotis fi vna concidar , vcl faltem 

 !ixrcat,curius progicdi iion potcfl. l.nm vcio viik-inus lioc tem- 

 poreomnci & liin;ulas ill.isror,is lux.it.is& tantuiu iionFraCl.is. 

 rriiicipio ntimcy.mapftrjtut pohlictis hio iiic ik-clt niuneri,iclqiic 

 multis modis. ViJcasn.cjuorilani principcs aliiioircr: .\ lcliolis 

 aJco ijuidc vt cc[uos,canes,vcnatoics & nc(cio quos alios loni;o 

 interuallo pr«fcr."it & litcris (Sc literatis.ViJcas alios inalc fcntirc 

 dc fcholis,qu.ill ill.v- niit rcminariii h.rrefeon, &:poniuni criilos. 

 Ex hoc prrpoftcro luJicio cpiid aliud lcciui potcrt.qu.am odiuiii 

 erga hoc vit.vt;cnus;Sunt ali| .na>;illratus,c]ui fcholas pai;anas 

 non funclandas elie perfualuni habent:Cum tauiC vniucifjL reip. 

 intcrlit, vt huiulnioJi fchol.r excanone fexto concilii Conllan- 

 tinopolitani V I. aperiaiuur. ScJ h.rc pLxtereanius, & difpicia- 

 mus.cluomoJo fchol.c funJat.« conreinentur. StipcnJiadoccn- 

 tibus non foluuntur iulio temporctautu abell vt amplificentur. 

 Scholispra:ficiunturcenfores & vilit.itorcs partini imprudcntcs, 

 partim iniqui.partim neglijjc.ites. Priuilcgia fcholallica veleri- 

 piuntut.vel contrahuntur.jEJificiafcholaftica non reparantur, 

 ii6ornantur.Men(.vpubiic.r,qu?debebant efle tabul.cin quibus 

 magnificentia pvincipum velut Apcllcis lincis dcpicfa confpicc- 

 retur.multis modisdelronnantur , dniii fubinde accclfiofit pre- 

 tio,quod intia mcdiocritate conllitiii par crar, & cibus non tan- 

 tum non fufficiens.vcium ctiam infilubris Sc minvis mundc ap- 

 par3tusdatur.Atquehocc(t curare (cholam.o pnncipesJioc cft 

 efrenutritium Ecclcfi.TcdiacefKcholahabcrepio (ili.i primogc- 

 nita,quodGallidicuntdc(chol.iParilien(i,ill.ie(lL-primo^enitam 

 re<;is filiara. Perpenditeamabo principu lauJatilfimoru.&cxtra 

 omnc (ine dubioale.apolitotu, fadta hcroica m fcholis fundaii- 

 dis,con['eruandis, curandis & amplificandis. Aniiou mcmmiftis, 

 quidTheodofius, Iu(tinianns, Carolus M.ignus, & ali] fexccnti 

 fcceriutlPolf quam Romanu Impcviu didicit Chrilfo Domino S: 

 Reoi .•sterno fa('ces (ubmittere,Vo!atcrranusauthor cll.pofitain 

 fui(feBononi.^' in Italia Academiam a Thcodofio iuniore:quani 

 paulo ante Ambrolius fcmiruta:: potiiis vrbis cadauer.quam vr- 

 be.m fuilTc fcribit.SicaluffinianoCrlare Romanam, Conffan- 

 tinopolitanam,& Berytienleniific a Carolo Magno l'ari(icn(cni, 

 Papicn{em,Ticinen(cm Acadcmia fuilTe conditani,hiffori.T nar- 

 lant.Sexcenta poirem huiufmodi profcrre.Sed p.iucula illra (uffi- 

 ciunt ad inflammandos bonos pruicipcs , vt (cholas fundeiit in 

 pagis & vrbibus : vt fumtus conffituaut necefTarios, vnde tum 

 aedi/icia fcholaftica extruantur & conferucntur , tum doiftores 

 nori folum viucrcfedetia iucundi viucre poflint : vt conlf ituanc 

 curatoresfcholarumdodos, prudentcs, aEquos& diligcntes : vc 

 fcholis profpiciant de"pr3Eceproribus aptis,qui pr.ciiiti fint pieta- 

 tc.facultateitem & volutatedoccndi:vt habeantrationc illorum 

 ftudioforum,qui elegantioris quidem ingenij,(ed tenuioris liint 

 fortian3E:vt dcnique priuilegia conccdant, &concefladcfendant 

 atquearaplificcnt. VcnionuncadyM^^«rw , & illorurn inprimis 

 taxo ingratitudincm erga Deum in hoc negotio. Taiita vero cR 

 illa, vt nulla oratio pollit e(Tc par illi couimemorandx. Nullus 

 entm fermeeft (ubditoru^qui lior Deibcnefidum agnofcat,pr.r- 

 dic£t,extoIIat,qu6draperiori fcculointer nos acccndit lucem bo- 

 iiaruraliterarii apcrtis vnJiquaquc fcho!is,cvim omniaCimme- 

 riis ante id tempus implicata eircnttcnebris. Si quis eft: qui hoc 

 agnofcat, admodum tamc fvigidc hoc fic,& quad per fomniurt. 

 Ex hacfcaturiginequalcs riuuli promanenr.facile c(t cniuis in- 

 telligere.Hinc exirtit contemtus fcholarvi:hinc odivi erga fecflato- 

 res fcholarum.inprimis in aulis:hinc infidii , quibus oppiimun- 

 tur priuilegia docentibus & dilcentibus conccda. Sapicns anti- 

 quitasliterarumliumanioiualumni?dabatpriuilcgia, vt libera- 

 liorebonornra ffudiorLicuIturaampliusaccendcrctur,&inflam- 

 marentur ingenia luuciitutis ad rcs maiores,& falutcm Ecclcfii 

 commodaque Rcip.viri fcietiis li'crarvi aucffi & ornati facilivis ac 

 tneliusproueherent.Concedcbant illi vacationem ac iramunita- 

 tem ab oneribus : affurgebant Iiteratis:habcbant honorelireris: 

 jnfinitis pra^rogatiuisinaclabant pr.rccptores & difcipuios. Hoc 

 facicbantIuda:i,Phoeniccs,Cha!d.ri,IiKli,/Egyptii,&,quod niivc- 

 ris.ipfietiam '-'hilift.xi.Ouaiituni gens Gra:ca AcaJcini.r &gym. 

 na(iis,Mu(aiLimquedelubvis(vtCicero vocatjm hot gcnere in- 

 duI(crit,ncrroi<;norat,qui bonos authores legit.Pleni funt illo- 

 rumlibri,plcn.^'hi(lorii iftiusrci teftimoniis. Inpvimis vevtire- 

 ftantur Gra;ca& Romanaiura ciuilia & Ecclefiaftica , Ca:(arca 

 & P5tificia,PanJeft.r,Codcx.Noucll c.rcfcvipuquc & aurhcnti- 

 cxpotentilfimoru Carlarum & fortifiimotuacreligiofiinitioruni 

 principum:quiomiiiahic vccitare (it mota moleili(fiiTia.<^id 

 verti nuncdicrum fieri viJennis hac in re fcholis adinoJnm ne- 

 ceflaria-Dicam verbo. H,Ecteinpora,pvoh Jolor.odio infeftilli- 

 mo &contcmtu literavviindignofl.igiant,non facilcornant ho- 

 noribus,vcl priuilcgiis augcutrcmp. litcrariam, intcrraoricnti- 

 bnsfcicntiis, humanitatedifcedeute, pietate pvofligata, inuale- 

 fcentedcnique barbarie Sed cominus niinc vidcamus morbonl 

 gcncra.quibus ipfi fcholarunl vifcera infeliantnr.Occurrunt hic 

 vitiacommunia priceptovibus & difcipulis, occurrunt propria. 

 Et communiaquidc funt impictas, calumiiia,difcordia, vanitas, 

 & confuUo. Ad impieiatem quod attinct, vcrum c(Ie quotidie 

 experimur, quod raagni nominisvir pronuntiauit^GrajfT^/wr ia 

 fcholis impietnf plu4 qnam Lici>iiar2ci.K.^A]x huius viti) eif vna; 

 ramimultifidiifrucSus multifarij. Radix eft i"iwratio vcri Dei. 

 Tom. l 1 1. 



311 



Rami funtatlieifmus &ha:rcfisin doflrinl , epicnreifmus ia 

 vita.FriKf^us (unt contemtus veibi Dci.artes m.agica:,difputatio- 

 ncscontia car<^mcs rcligionis noftvx, quos vocant aiticulos fi- 

 dei.tcmciario & facrilego aufu fufccpt.c, opinioncs dc rcligionc 

 nionftrol.r & alia iniiumcia,qu.r horieo memmiiTc Hinc nimi- 

 rum voccs ill.r criticorum : l.cgcado Biblia,dcdi(cimus Latini- 

 tatcni:Vacaudo ficris.corrumpnnus bonam diClioncm Ciccro- 

 nianam : Aiidicndo conciones malc collocainiis tempus , cuius 

 (umcuscftpictiofillimus.HincfaftidiumnominislEsv.proquo 

 inalunt ifti homines loucm & Apollmc dicere. Hinc adn-iratto 

 niagnicudinls & anciquicacis Romanx, & coutemcus anciquita- 

 tis Ecclcfiaftict.Hincdcniqi ni.igic;e arccs & illarum profclfio. 

 NonpolTum quin hic intctfciam.quomodo fchola Pct"amcn(is 

 ob vecicarumiftarriartium cultuiani dinina vlcione fitctilfipata. 

 Erat ifta fcliola florentilfimoril medicorv'i empovium, eiat toiius 

 M\x oculus. Scd diuiiia illa falutavis niediciu.c profcdio, qu* 

 lua indole ad fupcrftitioncs procliuiseft, vtPIinius cft author. 

 ica brcui obfcurata,& m,igicisvanitatibus frauJuIentilfimilquc, 

 vtidebquitur^avtibusdemcntataell.vtlohanncsapoltoloruiu 

 viuaci(li:iius,Satanx (cholam 1'crgaaii dominari, cx reiiclationc 

 cceleftisangdilcripferit. Scd hic cautocft opus. ncftatimilla, 

 qux non iiiccIligimus,Jamnemiis titulo vanicacis magicx.Quoci 

 fciolo ctiid.i.^cciJi(Ic mcuiininuis, qui rogarus iudicmui dc arte 

 LuIIiau.i,quani vocaut, refpondit,M.igi.i- efle compendium:orc 

 nnpudenti, calumnia rjiiciJa, infcicia incolevanda. Nihil cnim 

 illa ert aliud.quam Logica quxdam concrcta , vt philofophi lo- 

 quuntuviiplifqi rcbus applicata Scd mittamus hanc caluinniam, Calumnia 

 & quomodo calnmnitt iioceat fcholis.abrque calumnia indice- P','*'' 

 mus.Hanc m iioc coetu inuenio validam & variam.Litcrx fiqui- |u^ " 

 dcmqux duiinitvis lunt datx.vt homo homini fit Jcus.hoJic vix 

 alm habcrcvfiim purantur,quam vt homo ab honiine dilfideat, 

 homohomini fit l'ipu.s,&,vt rcaiiisdicam.diabolus Apud (ecu- 

 him ptius protcvua conaicioium,fcurrilitatum,vemilicatu, con- 

 tumeliarum ncjminain circulis,in lu((ris,in cauponis ijaiccban- 

 tur.&inibinohebamv.Hodieefinulitctarvuion eataiitum, fed 

 nouaXcdinaudita.fedinfanda prodeunt. Inciuile, petulans , ira- 

 pvobualiquod diclTum excogitandum?Ne longe Jiicedc : Jabunt 

 fcholx.dabiint hter.T,& quod quxvis,&,fi hoc tibi non facis eft, 

 ctiaeaiiireiugnarosfubminirtrabut , quiperomncs calumnia- 

 rum numeros,quantu in ca pal.cfttaprofecerint,tibipiobabunf. 

 Quid hodierni prxferuntlibri,quam incredibilc:n iniuiiarum & 

 conuiciorura fegetemrEcquiJ (celcratum.execrabilciucxpiabile 

 excogitari porc(t,quod librorum nouorri tot, tanta,tam irama- 

 nia exaraina non contineaut? Qu.ina ((;hodie ad fcribendu con- 

 ferunr, qui non putentfibi iu liteiis oranem maledicendi liccu- 

 tiam patere.qux nemini pavcat, nullum genus hominii patiatur 

 expcvsefli; virulentix & importunitatisYuxPVlque adco vcrum 

 eft illiid niagni cniufifain hiflorici:Ho.mines in fcholarii puluere 

 & vrabraculisdcgentes excitant puluercm calumnix,vt noniin- 

 mevit& dici qucaiitpvofclLires calumnix.Optiuie dixifti,vir op- 

 timc.lftiusciiim furfuris homines,quosnotafti,animum obtre- 

 (flanJiaJ lc(!lioi]cm librorum adferunt , & itanunquam decft, 

 quod reprchendaut.Minima re conccnti (unt aJ calumniandnm, 

 & Cyclopcorumlibrovumpovtentofis titulis oneiant nundinas 

 Francofurtenfes : vt a fcholarum fecftatoiibus nihil aliuJ cxpe- 

 (Sanduni fit,quam plauftra criminationvi.fycophanciarura ceu- 

 toncs, confumcliaru fariagines, quaiLi etiani vilillimas meretu- 

 cespuderct.Dicauiuslanc^audatler, non Libyaui , led fcholain 

 quamlibet aiiquid noni hacin materiaquociJie pjvcicHoc ca- 

 coethes aJei) fcrplir, vc quemadmodum gangrxm non tollitur, 

 nifi menibro ablcifTo.ita hxc inhumana (cribciidi licentia.non, 

 nid ipsa authovummorrecomprimipolTe vidcatur.Ncq, tamen 

 idco finis tucrit. Nam fuccilis huius hydrx capitibus, alia (ub- 

 oricntur longc: Jeteriora atquc peftilctiora.Ec quod moJo dixi- 

 rnus dc fciipcis nonnullis ,qu6d contineant plaulfra calumnia- 

 runi,ide accipi volumusdedlfpurationibus plcrifqi qu.i publicis 

 qua priuatis , de declamationibiis , deconuerlatiouibus homi- 

 num hcerisdeditovu. Auditoria enim refonant caiumniis:musea 

 perftrepuiu conuitiis:& fcholx vno vcrbo funt agri , in quibus 

 levmonis intempcrantia, & cfFufa in ouincm imptobitatcni c.a- 

 uillandi licentia fevifur,plantatur,rigatur, aJ florem deuique & 

 ftmaum matuivicJucattir.in hacautcm milijria illud cftmilcr- 

 rimum, quod homiiics malefcriati hanc laudcm ingenioiu (uo- 

 rura niaximam credunt, (i variis raalcdicflis, qua licct. qua noii 

 licet, alio,<, iinpetant. Hinc fit, vt collcgxccrtatim (c inuicem 

 profcindaiic conuiciis , in apvico & per cuniculos. Hinc fit , vt 

 ptxccptorcscalumniciiturcidcipulos fuos , & hi viciflini illos. 

 Hinc fit.vt dilcipulus noii fic tucus a Thcouino condifcipnli fui 

 dentc.Atqihoc eft,quod Pindafuscgicgic dixk, lnuitisfermones DifcortJia 

 funt obfcntj ls!0. !'orr6 hic morbus comitcm habet difcordiam, qtiomodo 

 qux ipfa etiaeft varia.Oriiintur cniin fetflx & contcntioncs iiiter "ffligat 

 theoIogos,inedicos,philo(bphos. Religionisncgotium tratffatui ''■'^°'''* 

 animis cxuIccratis.Diucrlx fcnteutix cliucr(bs ve! potiiisaduer- 

 (ospariunt aiiiinos.Ita iiimivura vniTroia aedificatur. Iraclo- 

 riaDeiprocurarur. Ita cceium plantatur. Cxterivmhoc xftua- 

 liuin turbavum.rixaruin & contcnrionum cft perpetuum.NulIx 

 hic funt inducuT.Hunc enim difcordiarum Euripvi foris peifians 

 a gigantibus & Centautis omni ex parte Cxciaspermouet , in- 



D d 1 tus 



