314 Encyclop^di^ Lib. XXIV. 



ir. 



Ignauia 

 ftiidiofo 



in. 



Ttaipofle 

 lus difce 

 di oido. 



Inuidia. 



V. 



Anogan. 



!itatemoftenditis?Qni ergo nos fumus.quod a vobis abhone- 

 mas^quod voluptacibusbelluiiiisimmetgimudquod vamtatem 

 l-^ius Vecttll ami,mus I quod veftias aices od.o habcmus = Hic 

 contemtus.hoc odium fi dii diuet, coufcendet.s fine duh.o Pe- 

 safum veftrum,& au.tas vcft.as fed« rcpet.tum ib.t.s derehd.s 

 noftiis eym.iar.is,vt .ta nil nifi tmor.aioi- & fqualor fit 0£cu- 

 paturuspalatiaveftra , qus adhuc quantumuis agic tenctis. 

 Csterum bella hjcmater, qua.-n raodo deici.pl.iTius , bcllam 

 patit filiam, /j«<f««^«»:qua; vidcturerte domeftica hominibus de 

 fchol.i.Hiceni.n fe.iiper funtfeiii>.Hic maxima vitae parsnihil 

 a2endo tranf.nittitur. Hic fo.Tino i.npcnduntur hora quot.die 

 plus quam duodecim. Hic rara eft auis, qui repetat lediones. 

 In fumma : Ignaui.^ caftra hic funt pofita.NuU^ hic formicae, 

 iiuil«apes:pIurimi:verocicada:,pluumifuci.Siquidifcantintra 

 priuatos parietes, putant fc luo muncre pracclarc funftos : nec 

 opuseffe.vtprodeantinlucein^fatis elTe^fiintus canantfibimu- 

 fifque fuis.Quid .nuItaJStudiofus eft anhnal vel.iihil.vcl aliud 

 ii'.;ens.Ouod vtrumque in vitio ponicur inaxiino.Ali,qua.n vcre 

 dixit polyhiftor ille Francifcus lunius : Intus ignattia ( fi dicere 

 fas eft)Liiethnei hodierno die inuadi: omnes pUtestf ,1^ in domi- 

 iui pene jin^nlii foMefiit.V ii\\t hoc inagnus ille lCtus Cuiacius: 

 quem cum adiret ftud.ofus & rogarct , qua:na.n cfiet regia ad 

 apicem luris via,refpondit ; Sume li&rnininmaatei.^facquod 

 me iain videsfacere. Quid vero ille tum faciebat?Librii quenda 

 lurid.cum manu volucbat & rcuolucbat.Profedo hxc cft .naxi- 

 ma fcholarum peftis, quod inter mille vix fint dece.n alliduijta 

 quidem vt aliis queant eire ia exempIum.Sxpe hoc vidi.nus,& 

 adhuc videmus non abfquccordolio.Nonpoffumhic pratcriie 

 Itulutiam quorundam ignauam , &ignaui.im oppido ilulcam, 

 qua fit vt femper inquirant in .nodum ftudendi , manum vcro 

 nunquam admoueant aiatro Hornines ifti non funt abfimiles 

 viatoribus.qui de via femper confult«nt,quam nunquam ingre- 

 diuntur. Ita du.Ti tempus ducitur,fubducitur. Hanc ignauiam 

 quid putas aliud cofequi potcft.quam frdpojlerus difcendi ordo} 

 Qui morbus vcre eft fonticus.Sicut enim ordo eft anima inundi, 

 paterintelIigcntii,memorix mater:itaconfufiocft illaiu rcrum 

 nouerca crudeliffima. Non itaque mirum, quod perpauci ritc 

 emetiuncur itet , quod ducitad tcmpIuin.Virtutis & Honoris. 

 Nam quia ftudia non includuntur ceitis cancellis, ncque certis 

 interuallis defcri'.iuntur,pleriqueregia via.excidunt. Pcr pra:ci- 

 pitia.per anfraftus.perdifpendia pleriquc irruunt:ac in quo cer- 

 tillimus lapfus ac ruma elt pofica , quemadmodum Gtegorius 

 Papa hac dc rco-rauiter monet.ad fummum faftigium perabru- 

 pta inferioribus gradibus polthabiciS cotcndnnt.f^uid vcro pof- 

 jfint priftare fine lege & modo tyrocinii,ex archiceclonica.nauti- 

 ca.vel futoriadifcerehcet. Si hocnon eft cum Icaro finepennis 

 volaie, nefcio quid fibi velit iftud Plautinum. Q_i;id enim hoc 

 aliud.quam quodfieri vulgo videmus:Perorant, antequa loqui 

 didiceriit.-difpucant.antequa rcm legerunt,nedum intellexcrunc: 

 concionantur,antequam Bibliaviderunt, quidque fibi velit hoc 

 vocabulil, intellexerunc:in forum progrediuntur,antequ,un cu- 

 nabulaleg.timiftudiiattigeiunt;opiii.nifccnt,antequam ap.uin 

 coououerunt.Sed quis vias omncs crrorum.& ta.n pr^ooftcri or- 

 dinis tationesperfcquatui?Si modo vix,firationcs diccnda: funt, 

 qu.-E a coinpendio in difpcndm.a luce in caligine.a cclebricace in 

 varticacem.a (cicntiainignoranciam,ab optimaculcurain rudi- 

 tate & barbariefeducunt.&.vc iUe ait,cx Arabia felici pcr Ara- 

 biam defertam in Arabiam pecmmabducunc.Sed vndeoritur 

 hiKC confufio ! Logicus diiftatqr id nos docct, quando ait : Vbi 

 nullus fcopus,ibi nulla mcdia In ftudiis autem fermenullus cft 

 finis,vcIfieft,non eft fixus.no excellens.Hinc fit.vt muka bona 

 ingenia multas & varias infticuanc lecSiones finc modo.fine fine. 

 Quopaflo ftudianoniuuantur , fed perturbantur, & ingcnia 

 obruuntur. Et fanecum omnibiis fimul ftudiis nec vita , ncc 

 niens humana queat fufficcrc, id omnibus curandum cft quam 

 ?nixifnme,vt certum alique fuorum labotii fcopum antc oculos 

 ponanc, inqucm vniccac femper coIIineenc:alia vero ftudia & 

 alcerius argumenti libros fic traftcnt.vt ancillaturos ipfis ad fco- 

 pumiftiicontendcntibus. Quod documentumquam vtile fit in 

 tota vita dici non poteft. Sed ncccfrc eft vt no foliim prxfticua- 

 mus nobis fcopum, fedetiam opottet vt ille fcopus fit ftabilis, 

 fixus & cuiufque ingenio accpmmodatns.Verum enimvcro non 

 eft e mille vel vnus,qui ha:c requifita fcopi attendaut.Hinc fit, 

 vtalljnon difcant, alij non fer.6 difcant, alij non neccllaria di- 

 fcant.alij verboru.n ftudio intenci negligant rcs ipfas, alij deni- 

 que fundamenta qua?rantin fu.nmo,cum illa in imo ponantur 

 ab architeilis : & quis omnii ftudioforii diuecticula recenleat? 

 Scquicur inuidia.c^az ftudiofi bcne .nulci funt infigncs. Si enim 

 videant aliquem fuorum commiliconum heroico poilcre inge- 

 nio, ftatimomnes adh.bent machinas, quibus ipu prxcludant 

 viam compendiariam. Hxc inuidia tantaell:,vtcaninx natura: 

 non furtincant indlcarc libios cgregios ; vt non co.nmunicent 

 manufcripta.qux habcnt fipc vtilia,vel ad tempus iufto brcuius 

 accommodent : vt diligentioribus inuidiam confleiit apud bo- 

 nos : vt ipfos in odium adducant apud omncs.Scilicct hoc cft, 

 quod pia vetuftas dixic : /nsvr^i 6u^'.if a.^Uici, Sed hoc de vitio 

 fupra diximusiuter moibos prxceptorum, qua: huc facile pof. 

 funt transferii. Accedaraus igitur ad iirrogantinm,'\\X3.m. dicunc 



h:'i»n(p'icu. Huius moibi noxam fi arqua animi lanee perpcn- 



dcrent ftudiofinoftri,pauciores certe ftulta fcientis & cruditio- 



nis pcrfuafione propere inflati , veluti folles vento , fete turpi- 



ter daruri ellent, & per Ma^a* nauigationis fuae , naufragium 



faciences,alios fecum in periculum naufragij eiuldcm abriperent. 



Vcre profeclo & eleganter dixit Demociitus , praefumtionem 



ebriam elTc \y>ij,7tU c^n^Triis. Multi eniin, vt ai( fapiens ille 



Romanus,ad fapientiam pcruenirent , nifi c6 fe iam peruenillc 



fibi pcrluaderent. Quod quamvere dicatur, fidcm faciunt ho- 



dierni Academici,& omnino fcholafticidifcipuli : quorum hic 



eft Iabor,contemncre pr2ccptores,iudicium fcrre dc hominibus 



extra omncm aleam pofitis.damnarc inaudita & incognita , filn 



niare fcientia: vendicarc,aliis gurtam fapicntii vix tiibuere , fe 



inuicem conccmncre.ex fe facere in Thcologia Chryfoftomun. 



vel Auguftinumin lurifprudentia Bartholum vel Baldum , in 



Medicma Hippocratem vel Galenum, in Philofophia Ariftote- 



Icm vel Melanchchonem, vel etiam aliquid tantis viris maius, 



& quidem longo interuallo. H.iec,ha:c eft bella ifta hxri7i(rotp.xi 



pra:fumtio,hxc pcrfuafio pucrilis & inanis. Cui nifi brcui nun- 



tiumremitcimus , regnum licerarum concidcre neceflum cft. 



Qiiomodo enim duo monces coalclcanc.Quomodo ibi concor- 



dia vigcrcpoteft,vbi mcrxfunc iaclationcs, & de A^uragojTKOT» 



concentioncs ? Pra:cerea exhac radicc confurgit ramus maxi- 



inus , inobedieritia. Ciim pri.nilinicnim peftifera illa perfuafio 



domiciliiim fibi fixit in animo horainis , illc protinus omnia Im 



confiliadctpicerc,adraonitiones nihili faccrc.obiurgationes de- tis 



riderc , pra:ccptorcs poftica fanna cxcipcrc,omnes dcniquc fu- 



perciliosc delpiccrc, Hac inobedientiaiegnante,nuIIa in fcho- 



lis vigcre potcft difciplina : qux fi iaceat , omnia iacere neceire 



cft.Monendi erg6 funt ftudiofi, vt humilitati ftudcant, itaque 



ftatuantapud aniinum fuum, huniilitacem elle illud vas , quo 



pollint exciperc fapicntiam.quam Deus paratuseft illis dare.vt 



philofophusad Alexandrum dicebat.Csteroquin comes inobe- 



diencia: eft ingracicudo difcipulorum , qua nt,vc nec agnofcanc 



bencficia in fecollaca,nec pra:dicent,nec compenfent.fed potiils 



malcfaffa benefadis refundat, & ftrenue mcntiantur fe hoc vel 



illud didadron obruIiflc.Ad extrcmum hic (e ofFcrt egregia vi- 



tiotumcoronis , 'vita fcil. dtffoluta , quam plerique ftudiofi 



viuunt. Si quis hoc neget, paulifper commoretur in vibe , vbi vi 



fchola eft fundata.vtcunque celebris.Audict ibi clamantcs,graf- foli 



Iantcs,debacchantcs,vlulantes,boantes,rugientes,gi£;anteo aufu 



miia meditantes ftudiofos,quos ita vocant, licet iniuria.Quid- 



uis enim potius illi funt,quain bonartim literarum ftudiofi. Bi- 



berij funt, Capitones funt , Rabirij funt , func fponfi Penelo- 



pes , funt ardeliones. Talcs ftudiofi iion ftudiofi fnpsrio- 



ris feculi anno vigcfimo oftauo pcenas lut-runt dignas Ey.. 



fordienfi in Academia.Cum enim petulaucius fe sjererent aduer- 



fus ciucs.ciimtumultibus nodurnis vrbem laceflerent.ciimla- 



pidibus tefta domofqueobruetent , cum feneftras &fores ho- 



fpitum frangerent,populus magno agmine excitus collegiorum 



domos admotis tormentis bcllicis obfedit , cxpugnauit, ac vt 



quemqueiuuenumftudiofoiu.n,veluthoftem,arripuit,piotinus 



vulnerauit,& trucidauit,ncqueprius quicuit,quam vjculantiura 



adolefccntum multitudo moenibus efl^ct vrbis piofligata. lacet 



ex illo dic ctiamnum, olim floicntiflJima Academia : quam Lu- 



therus,qui primam ibi lauicam ell: confecutus, paradifum Get- 



manix id a:tatis fuiire tcftatur:in qua Eobanus Helfus millc & 



quingcntos auditores h.^.buir : qu:i: dcnique fuit mater ftudio- 



ruin in Gcrmania,qnod de Oonoiiienfi in Italia fertur iam a lon- 



go tcmpore.Hic verocum omnia funt mifera, tum illud exiftit 



mifcrriinnm,qu6d fhidiofi ifti ccrtatim conantur efle bibones, 



ve[pcrtiliones,& propedixcrim cacodxmones.Quam infenten- 



tia facithiftoria tiiftisan ridicula.quam paucis accipitc.In Aca- 



demiaquadi2Saxonia:,qu.-Eex diffipatxPragenfis fcholsrudcri- 



bus erat cxcitaia , & quafi colonia noua tum tcmporis dcdufta 



(Pragaenim Gcrmani fupraduo milhaproptcrcxortasHuflitarii 



concentiones , vno die difcedcntes , tnumquc dierum itinere 



illinc profedi hic confcderunt ) in hac dico Academia vixit 



equcs quidam nobilis , hoc nomine celcbris , quodomnibus 



compororibuspalinampr.-eripcrct. Ciim enim LeonjrdusFilfe- 



chius.eques nobilis,in paulo ante excitatam Academiam appu- 



lillet jdcquc fobrini fui ftudiis ac raoribus perquiliuiHet , hoc 



refponfum tulit;Optime illius tui p;opinqui res ii; habcnt.Intcr 



milleenim ac quiiigentos , qui in hac vrbc ftudiorum causa 



commorancur, adolefccnres , ille vnus potandi gloriam .tc pal- 



mam poflidet Egicgiaui vcro palraam ! Quis vcro no(1:riim 



eofdem tiiumphos in Academiis hodiernis,& quidem multo 



fuperbiorcs non pcrfpicitlquis non dolet hxc fieri ! fieri infoper 



& laudaii!0 vcinam tandcm aliquaiido Dcus cxcitarct Hcicu- 



lem Academicum , qui morc HcrculisilliusTliebani debcllaiet 



monftia 1II3 fchoIaftica.Thebanus illc, vt cftapud Plaucum, 



Cnm leorte.i^ cum excetraxum ceruo,crim apro JEtolico, 



Cttm auibtts Stymphalicis.i^cHm Antio deluctatus efl. 



Hxcmonftraomnia,ira6 plura,& magisfcia, in fcholisnoftris 



gralfancur. Quodpaucisfic oftcndo. ^Principio leoncs pliirimi 



vcrlancurin fcholarum grcmio:uon tales generofitate , (cd im- 



manitatc, quxcernitut partim in rugitu,partim in tumultuno- 



durno,parcimdeniqi in prdiis.quse iftiferoculi (blct inftituere, 



nefcio 



i 



'IJ 



