Theologi^ Sed. I. Cap. VII. g i gj 



•ies ixdinpintar ijuiflitatil/iu ,id c(l, odoribus, coloribus, *: 

 faporibus.adcoqucpulchcnimum cxhibcnc vitidarium. Vir- 

 iutilru4 (\aoc]\ie miiumcriv pollcnc, quibus corpota noOra 

 jiuttiuncur,vclliuntur,ornantur,(anancur,vcl coruimputuut 

 Mcrito itaquccxclamatpocta Chtiltunus: 



jiu.' rnihi flaniA fuis nitmen detnonSlrtit in hortis, 



Vrtfentemijue refert qatlibet heria Deurn. 

 Jllil operis feries aiithctem tot» recenfet, 

 ejHifAcit,!^' Uio cunSla vi^orefouet. 

 'Emicat ex ipfis diuina potentia terris, 

 Et leuus efl tefpcs,qui dcce; effe Deum. 

 A!;iteitaque,in(;rcdiamur in hocviridarium perennc,& fa- 

 picntiam Dci contcplcmur & admircmur in vai ictatc planca- 

 lumipotentiam in vi<;orc,& virorc,& virtutc iplarum; boni- 

 tatem invtilitatcifcucritatcm in damno, quod nobis a^dfcrrc 

 pofluot. Scd & varietatcm donorum , id c(l,vitcutum, inter 

 homines,hincdifcamus,&ita noltram vitam indituamus, vt 

 fimus pianti vegccx ac vcilcs publice acpnuatim , non veio 

 noxiz.auczi^ania. 



" VIII- Befiia nos injlituitfit varietate (peciernm.Tnul- 

 lios .,.-'.■' ,/" 



l,j titttdweparttuin corporti,7nagnititdine vclparnitate 



molis , elegantia & concimntatecarp0ns,vtU:tHte 



CT noxa midtimeda. 



Intetrogemos itaque iumenta.volucrcs ccEli,& pifce^ma- 

 lis,vcnos infticuanc/fi.u.xi.y.g.Intcirogcmus.inquam.aucs 

 abris, pifccsaquE , b-ftias icrr^ : confulamus fcrpcntes, in- 

 fedta , loophyra , & amphibia : vt his magiftris pctducamur 

 adcognitioncm.admirationero, amoicm>& honoicm opifi- 

 cis & pattisfamilias, qui cieauit illa , fuoque fpiritu confcr- 

 l»ac, foucc, recrcat , Pf^il. 104. Incipiainus 3.h autbtu. Refcni 

 polTunc ills ad viginci auiaria , quadringencis & vij^inti ca- 

 ucisdi(linda:vtvidcte c(l apud Vlyjfcm Aldrouandum. Tot 

 auium figuras.carnes ,p!umas , voces , mcmbra , ingenia, fi 

 quis vel obiter infpiciac , non poicft no.i rapi in opificis ad- 

 mirationem, & fimul eic ipfis capere virtucum & viticrum cf- 

 iigies. Viguri. ipfatum funt varia & concinna : carnes fcri 

 fuaues & facilis digeftionis : peant, varictate colorum infi- 

 gnes : xioi' harmonica : membra pulchcrrirae di(pofita, & 

 dccentem quantitatem in fingulis efficientia : ingcniiirr} mx- 

 tc , fcrum , crudelc , &c. Quid hic dicam de ortu ? Prodcunt 

 aues eioao : qux rcsadmirationceft dignifiima. Vidcamus 

 fifcts,<\\i\ natant in aquis,vt aues in actc volant. Ipforum va- 

 lictas, foccunditas , & magniiudo, fi paulo exaifliiis confidc- 

 reBCur,cxtcris animalibus anteftant. Non enim cftriuus.flu- 

 niuSjlacus, ftagnum,vel mare,vbi non fingulaics & peculia- 

 xes inneniantur pifccs. fcccunditas hic cft lanta , vc omnem 

 fidem fupcrct. Quadrupcdes pietxque vniim fcrtum , duos, 

 lics,& rarodeccm vcl ampliiis; aucs vltra dcnarium limilitcr 

 iion paicre folcnt. At in viio pifciculo inueniuntur (xpe chi- 

 liades , veletiam myriadesouorum, cquibus fingulis finguli 

 vel pifciculi vcl pifces maiorcs nafcuntur. Infcctorum Ipc- 

 cies muliae funr, indiuiduaplurima. Scdaquatiiium numero 

 Mcedunt ; quippe quajaquas vniu^rfas , & marium abyflbs 

 multitudine fui incomprehcnfibili toto anno replcnt. $i 

 aquatiliuramagnitudincm fpcitcmus.baloenxacccte lupcrat 

 elephantum:iinopars ceti,putacaput,maximum animal tcr- 

 leftrefaEpcnumero eiccdir. Nccminor clt aquatilium vius, 

 cjuam aliorum animalium. Sunt cnim populi , qui meiis pi- 

 fcibus vcfcuntur. Et nos in deliciis habcmus vaiia pilcium 

 genera. Purpun fucco tinguntur vcftcs : margaritis vtimut 

 ad ornatum^olTa pifcium ad varios vfus adhibcntur : dcnique 

 yaria mcdicamcntaex pifcibuspaiantur.Dilcarnus ctiam ali- 

 quid ci quadrupeliius animantibus. Ills uutriunt nos carnc 

 ac lade:vc(liant nos pcllibns luis^moucnt nos e loco in lo- 

 eum:conuchunc res neceflariasad ftiuduiam domus , ad fo- 

 <um,ad culinam, ad mcnfam : adeoquc nobis in mcmoriam 

 leuocant bonitatem Dci.Magnitudinc & multitudine (ua la- 

 picntiam & potcnriam crcatorisob oculos ponunt.Variarum 

 quoque vinutum & vitiorum ex::npla (uppcditant.Quid ve- 

 lodiicemus a/^r/>5nr<^tM ? Miram Dci bonitatcm. Hic enim 

 quaitus animalium cxercitus non eft ita numciolas vti tres 

 praccedcntes. Nam quanto fcrpentesgeneri huniano noccn- 

 tiores furuii cranc , tanto pauciotcs ab optimo cicatore func 

 produdi.Proruncquidemetiam fcrpcnces^fcdadmodum pau- 

 ci. Adoiemus itaque hic iudicia Dci,qBorum adminidii func 

 fetpentes. Difcamus ab ipfis piudc:nciam : fcd fugiamus cane 

 peius&angue veneiiofara peccati ddlccdincm.Quinca bcltia- 

 lum fchola fupeieft nobis ficqucntanda:vbi mjelia nos infti- 

 tuunt. Vlti.mum i!la tencnt locum iiitcr bcltias : (ed coipons 

 ftru6lura,&ingcnij moiu.^liie fubcilitate fere vincunt.Nam in 

 coipufculis ipforum eltadinirandusomnium lcnfuum & mo- 

 tuom vigor.quiinapibus & forinicis elt inprimis con(picuus. 

 Magnura voluinen dc bombycibusfcribi polTcr. .Vlirabilis eft 

 luicicindclarura, & adhuc niirabilior cocoiorum. Multa ex 

 infcclis pcnnata func, & celeiiimc volando aucs (upeiant. 



Qj!,vdam eti am (altibus fuis quadrupcdcs fac ilc fiipciant. Non- 

 nulla natant , & qmdcm agilius, quam pifccs , liccr pinnis ca- 

 rcant.Scrpuntalia longc vclocius.quam lcrpcntcs.Quin aculcis 

 luis magnos hominum cxcrcitus ptobe arinatos difpcifilFc It- 

 guiitiir. DcniiiiK- myiiadcs inlccloiura ocurrunf: ne quis ca 

 .1 rcliquis aninuntibus,vt magnitudincitaquoquc multitudine 

 iuperaii putctPorro amphibia fj. ^ophyta.vt rana.cancer.pcdt- 

 calusmarinus, agnus caltus, &c. inprimis cbuccinanc fapien, 

 tiam&putaitiam cicatoris. Eant nunc Epicutci , &uullum 

 Dcum cllc vocifcrentur. 



C A P V T VII. 



Delibro natiirx parito. 



P R ^ C E P T A. 



Kt^ Aruus liber naturaj eft homo i in quo fpedtatur 

 SS uatura vti eft auimal rationale ; & ftatus, vti eft 

 animalfociale. 



Naturahominiscernitur in partibus, proprietati- 

 bus, & adionibus ellcntialibus. 



Paites eflentiales funt corpus & anima. 



St.atusertoeconomicus, fcholaflicus, poljticus, & 

 hieraticus. 



R E G V L 



^E. 



I. Corpui hominii generatione ftti admiranda , p erfe- co,pat 

 flione ftia incredihtli, (^ memhrorum fuornfn mnlti- ''•mmis 

 ttidtne,figHra,concinnitate,at^ite vfit,plurmum nos foLl^^ 

 tmat in Jchala natura. 



Generatio hominis Hicrito appcllatur miraculum. q\u tk 

 reaudiamus lobum cap. io.v.9. lo.i 1. Recordare qns.jh , in- 

 quit, qtiodficutargillam fecim me. Nonneficut Lacfudnti 

 }ne ; Et tanquxm cxfenm coagulaHi me t Cnte ^ carne m- 

 duifii me ? offibufque ify neruii texijli rne > Pemnenc huc veifus 

 de formatione fcetus : 



Sex in L'Me dies ; terfunt infanguine terni: 

 Bisfeni carnem \ terfeni membrafigiirant. 

 ^ Mirabilis icaque eft formatio fatus humaiii. Sed non mi- 

 nus mirabiliscltipfiusnutritioin vtero, & eduftio cx vtero, 

 tecenfquc nati ladatio, inqua id cll fingularicet obfcruan- 

 dum, quod mulier laiftans intra annum prabeat infaiiti la- 

 demimille , & amplius librasladis. Faccnim infantemquo- 

 tidie lugeretantumtreslibras. Conficies fumraam loyy. Ii- 

 bratura, ^uod Germanidicerent, cju fubef mrfrl;. Fcrreus 

 fit profedo , quem hic calia non rapiaiit in admirationem 

 cieatoris optimi niaximi. Scd & mirabilis eft /'^^/I-cV/ci cor- 

 poris huraani foimati, & in lucem editi. Repcriuntur enim 

 meo omnesquantitaiisdipreniiii, loiigitudo , latitudo , & 

 profundicis : pr.-ccipua figurarum genera , triangula , rotuu- 

 da , folida , concaua , conuexa : proportio adeo exadta , vt iJla 

 piiaoribus & architedis fit veluti norma : quaiiiates fenli- 

 Ics & infenfilcs , nempe lux in oculis , frigus in partibus 

 fperraaticis , calor in languineis , hunior in vafis , c-irnc , & 

 ()llibus i ficciras in pilis & olfibus , liibtilitas & leuitas in 

 fpiritibus , grauitas in toto corpore , raiitas in pulraonc, 

 crallities in lecore , denfitas in arteriis , Ixuitas in iiitcdi- 

 nis , mollitics in ventre , labriciras in Imgua , lentor in pi- 

 ruita , afpcritas m atpera arteria . duiitics in ollibus ; fa- 

 por dulcis in languine & cainibus, amaius in bile, acidiis 

 in melancholia, lalfus in feio , pinpuis iii adipe ac mcJul- 

 la ; color candidus in lacte , albus m parcibus fpermaticis, 

 rubicundus 111 languineis , puipureus in fanguine , ater ia 

 licne , viridis in tclle i odor gratus & ingtatus : oinnia 

 genera mottu , generatio & corruptio , accrctio & dimimi- 

 tio , alterario , niotus locali? lurfum , deorlum, dcxttorfun.', 

 finiflrotfum.antrorfum, reirorfum : quies varia :continuitai ^y 

 contiguitas in xwtwhm.fympathia (^ anitpathta inter membra: 

 ftellAfixi Qi erraiici, quantum ad oculos , cor , ccrebrura, &c. 

 ignts. pattira fouens , partim conlumens multa ciborumplau- 

 Itra, ac potuum cados, in vno eiiam homins ; aer m pulniom- 

 bus :«(jf«a in oculis, vefica, venis.artetiis :terra in carne, ofli- 

 bus : mineratia, vc lal, fulphur & mercurius , lapides velicae & 

 renum , mctalla analogicc confiderata : plante vita , numiio, 

 nudtio : beitn vita, inctfl"us,come(l:io ,callidicas, ilupiditas,&c. 

 flantarum cr beftiarum morbi, vari) quidcra illi & horribilcs. 

 Multiiudo membrorum lcquitur : quam paucis ita delincamus 

 cx Indice anaiomtco Zacknrts, Kofnhachtj , colkgx &artinis 



, noitii; 



